Özet (TL;DR) @ 2018-08-15T14:14:00.000Z: Sayıları şimdiden 5 bini geçen kadınlar "Türkiye'nin Kadın Ustaları" projesi kapsamında yalnızca istihdama katılmaya değil yeni bir kariyer ve hayat kurmaya hazırlanıyor. Proje, iyi eğitim alamamış…



Turkiye'de kadınlar yuzde 49,8'lik oranla nufusun neredeyse yarısını oluştursa da, konu kadınların işgucune katılım ve istihdam edilme oranlarına geldiğinde ortaya çıkan rakamlar yuzde 49.8'in yanından bile geçmiyor. Turkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'nın (TÜİK) 2017 verilerine gore, Turkiye'deki 40 milyon 275 bin 390 kadının yalnızca yuzde 32.5'i işgucune katılırken, istihdam edilen kadın oranı ise yuzde 28 seviyesinde kaldı. Ancak Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Turkiye'nin dunyanın 17'nci, Avrupa'nın ise 6'ncı en buyuk ekonomisine sahip olduğuna işaret eden verileri, Turkiye'nin hem gidecek daha çok yolu hem de daha çok potansiyeli olduğunu açıkça ortaya koyar nitelikte. Bu yol alınırken de kadın istihdamı onemli bir rol oynayabilir.

Zira DİSK'e bağlı Genel-İş Sendikası'nın Araştırma Dairesi'nin bu yılın ilk çeyreğinde yayınladığı bir araştırmaya gore; her 10 kadından 2'si yoksul ve 10 kadından yalnızca 3'u çalışır durumda. Rakamlar Turkiye'deki suregelen durumu gosteriyor olması itibariyle yeni değil. Yeni olan "Kadın, ekonomiye nasıl daha fazla katkı sağlar?" ve "Daha çok kadın nasıl işinin ustası olur?" diye kafa yoran Seyhun Ayhan ve Sibel Ayhan çiftinin temelini attığı "Kadın Ustalar" projesi. Soze, uzerinde 11.5 ay çalışılmış bu projenin el işi kursu olmadığını, sertifika programı veya istihdam aracılığı da olmadığını hatta kadınları bir işte ustalaştırma projesinden de ibaret olmadığını soyleyerek başlayalım. Projenin ne olduğunu ve nasıl ortaya çıktığını anlatması için ise sozu Turkiye'nin Kadın Ustaları Projesi Genel Muduru Seyhun Ayhan'a bırakalım:

(C) Sputnik / Elif Sudagezer

Turkiye'nin Kadın Ustaları Projesi kurucuları, projenin detaylarını Sputnik'e anlattı

' BİR ANNENİN ÇARESİZLİKTEN ÇOCUĞUNU EVLATLIK VERMEK İÇİN İNTERNETTE YAYINLADIĞI İLAN, BİZE PROJENİN TEMELİNİ ATTIRDI'

****" 10 kişilik ekibimizin yuruttuğu bu projenin çıkış noktası, bundan 11 ay once sosyal medyada karşılaştığım bir ilandı. Çocuk Esirgeme Yurdu'nda buyumuş genç bir annenin hikayesi… Bu genç anne, yaşı dolduğu için yurttan çıktıktan sonra, isteyerek veya istemeyerek, bir evlilik yapmış ve bu evliliğinden de iki çocuğu olmuş. Ancak evliliği boyunca gorduğu ve dozu dayanılmaz seviyelere ulaşan şiddet sebebiyle dayanamayıp eşinden boşanmış. Uzaklaştırma kararının ardından eş cezaevine girmiş. Bu hanım, iki çocuğuyla beraber İzmir Aliağa'da akrabaların yanına taşındığını anlatmış ilanda… Ancak kendisini misafir eden bu ailenin yanında iki çocukla beraber çok fazla yaşayamayacağı için iş bulmaya karar vermiş. Kuçuk bebeğini bırakamadığından dolayı da butun kapılar yuzune kapanmış. Butun bu yaşananların ustune bu hanım, bir Facebook sayfasına bıraktığı ilanda 'Bebeği yuzunden çalışamadığını ancak çocuklarını çok sevmesine rağmen kuçuk bebeğini hiçbir para, bedel istemeden zengin bir aileye vermek istediğini' yazmış. Boylece çalışarak en azından diğer çocuğuna bakabilmek istediğini de belirtmiş. Bu ilanı gorduğumuzde yaşadığımız travma, bize bu projenin temellerini attırdı. Önce, diğer bir şirketimiz olan inşaat şirketimizde bu ornek veya benzeri durumda olan kadınları istihdam edebilir miyiz diye bir fikir teatisinde bulduk kendimizi. Bunları tartışırken, kendimizi neden kadın elini değdiği çok az alan olduğuna ve neden kadınların bir profil içinde sıkıştırıldığına cevap ararken bulduk. Yaklaşık 11 ayın sonunda butun ekip arkadaşlarımızla birlikte bugunku 'Turkiye'nin Kadın Ustaları' projesini tamamladık."

(C) AP Photo / Mark Lennihan

' KADINLAR LAYIK GÖRÜLDÜKLERİ AZ SAYIDA İŞ ALANININ DIŞINA ÇIKMADAN EKONOMİ BÜYÜMEZ'

****Seyhun Ayhan, kad ın istihdamı sorunun Turkiye'nin asli sorunlarından biri olduğunu anlatarak devam ediyor. Turkiye'deki kadının işgucu ve istihdama katılım rakamlarının duşuk olduğuna işaret ederek Seyhun Ayhan "Turkiye, 82 milyona yaklaşan nufusu, son derece zengin yeraltı ve yerustu zenginliği ve turizm potansiyeliyle dunyanın en buyuk ekonomileri listesinde 16'ncı, 17'nci sıralardan çok daha yukarı sıralara yukselebilir. Bu da çalışmayan çok buyuk orandaki kadınların yuzde 10-15'ini bile olsa istihdama dahil ederek sağlanabilir. Biz de tam bu noktada, 'Kadınların yuzde 10-15'ini daha nasıl iş hayatına dahil ederiz de ekonomimizi buyuturuz?' diye duşunmeye koyulduk. Ve şoyle bir sonuca vardık: Kadınları istihdama daha fazla dahil edebilme hedefimizi, onları yalnızca kendilerine layık gorduğumuz alanlarda iş hayatına dahil ederek gerçekleştiremeyiz. Kadınlar sadece temizlik mi yapmalı? Yalnızca kahve mi yapmalı? Eğitim almamış bir kadının en fazla ulaşacağı yer sekreterlik mi olmalı? Bu sorulardan yola çıktık ve 'Kadın her şeyi yapar' dedik. Bu kapsamda 'işin cinsiyeti olmaz, ustası olur' sloganıyla işe koyulduk ve bu projeyi başlattık" diye konuştu.

' ÖNYARGILARI KENARA BIRAKIYORUZ, KADIN OTO TAMİRCİLER, KADIN MOTO KURYELER GELİYOR'

Peki, kadınların "ustalaşacağı" iş alanları neler olacak? Bu alanların sayısının onyargılar yuzunden kısıtlı olduğunu ancak kadınların pek çok alanda ustalaşabileceğini soyleyerek yanıt veren Seyhun Ayhan "Ortak on yargılarımız ve kabul ettiğimiz kalıplar var. Halbuki bu dayatmaların dışında da bir gerçeklik var, bu kalıpları kırmış bir suru kadın var. Mesela internette 'kadın ustalar' yazdığımızda karşımıza çıkanlar… Aynı 44 yaşında, 5 çocuk, 1 torun sahibi kadın motokuryemiz Kadriye Hanım gibi… Veya Burçak adında Turkiye'nin ilk moto kadın kuryelerinden olan genç kızımız… Veyahut Sinop'ta inşaatlarda dune kadar 50 kiloluk çimentoları taşıyıp sıva yapan bir ablamız gibi… Ya da Aydın'da oto tamircisi bir başka ablamız ve Bodrum'da inanılmaz talep goren universiteli boya ustaları olan iki tane genç kızımız… Aslında içimizde bir suru cesur yurek var. Biz de içimizdeki bu cesur yurekleri algıya taşıma noktasında neler yapabileceğimizi duşunduk" diyor.

' ÇOCUĞUNU BIRAKACAK YERİ OLMAYAN KADIN APARTMAN TEMİZLEMEKTEN, EVDEN YEMEK YAPMAKTAN ÖTEYE GEÇEMİYOR'

****Seyhun Ayhan, i çlerinden bir suru "cesur yurek" çıktığına işaret ettiği kadınların onundeki engelleri ise şoyle anlatıyor:

"Tabii, iyi eğitim almamış, şiddet gormuş annelerin onundeki engeller erkeklerin onundeki engellerden çok daha buyuk olabiliyor. Hele kadın çocuk sahibiyse, çoğunlukla çocuğunu bırakacak kimse bulamadığından ya eve hapsoluyor ya da apartman temizliği gibi kısa sure evden ayrılacağı işlere yoneliyor. Dolayısıyla, bir kariyer yapması soz konusu olmuyor ve kaçak goçek para kazanmanın otesine geçemiyor. Peki, kadın neden bir erkek gibi pek çok alanda çalışamasın?" '

OTO TAM İRCİDE ONLARCA KADININ ÇALIŞTIĞINI HAYAL EDEN FİRMALAR VAR'

****" Biz kadınlara meslek oğretmiyoruz, el işi dersi vermiyoruz. Biz kadınlara onlarca seçenek sunuyor, seçtiği alandaki en iyi şirketlerden ucretsiz eğitim almasına aracı oluyoruz ve sonunda da bu kadınların hemen en iyi imkanlarda iş olanağına ulaşmasını sağlıyoruz. Üstelik biz işe yerleştirme kurumu değiliz, yaptığımız şey kadınları, devletin de liderliğinde kariyerlerini inşa etmesine katkı sağlayacak partnerlerle aynı masaya oturtmak. Bu alanlar, kadın çocuk bakıcılığından, kadın oto mekanik tamirine, kadın boyacılıktan, kadın sıvacı ustalığına kadar pek çok alanı kapsıyor ki bu alanların pek çoğunun yanındaki 'kadın' kelimesi bile şu an sırıtıyor. Ama biz bu gerçeği ve algıyı değiştirmek için kolları sıvadık. Projemizin kapsamında anlaşma evresinde olduğumuz ve dunyanın en buyuk otomotiv firmalarından biri, yetkili servislerinde kadın oto mekanikçiler, kadın oto elektro mekanikçiler kadın oto boyacıları yetiştirmek uzere bizimle anlaşma aşamasındalar. Ve projeye inanılmaz sahip çıkıyorlar. Bir firmanın hayali ise muşterilerinin yetkili servise gittiğinde onlarca kadınla karşılaşması. İşte bizi heyecanlandıran bu. Biz kadınlara sadece oto boyamayı oğretmeyeceğiz. Onlar bu projeyle yeni işlerinin ve dolayısıyla kariyerlerinin başında olacaklar."

' KURSLARDAN, ÇOCUKLARININ KREŞİNE HER ŞEY ÜCRETSİZ, İŞLERİ DE HAZIR'

Proje nasıl işleyecek? Hangi aşamalardan oluşacak? Kadınlar nasıl evlerinden çıkarıp kariyer sahibi olacak? Ayhan şoyle surduruyor:

"Kadinustalar.com web sitesi ve aplikasyonlarımız var. Aplikasyonumuz, Eylul ayı sonu itibariyle devreye girecek. Ancak şu an web sitesi uzerinden usta başvurularını kabul etme aşamasındayız. Siteden iş arayan her kadın, formu doldurarak sistemimize dahil olabilir. Formda sadece 3 soru var. Ad-soyadları, yaşadıkları şehir ve telefon numaraları… Çunku biz bu kadınların ne kaç çocuğu olduğu, ne eğitim duzeyi ne de sabıkasının olup olmadığı gibi detaylarla ilgilenmiyoruz. Bizim için kadın olmaları, işe ihtiyaçları olması ve en onemlisi de niyetli olmaları yeterli. Eleme sistemi diye bir şey lugatımızda dahi yok. Bizim tek yaptığımız başvuru yapanları doğru işlere yonlendirmeye çalışmak. Bunun için de bir çağrı merkezimiz var. Bu çağrı merkezinin başında da internete koyduğu bir ilanla projemize esin kaynağımız olan kardeşimiz var. Çağrı merkezimizi o yonetiyor. Diğer çalışanlar da geçmişinde benzer talihsizlikler yaşamış hanımlar. Çunku biz biliyoruz ki, sisteme kayıt olanlarla en iyi diyalogu kuracaklar benzer sorunları yaşamış kişiler olacaktır. Çağrı merkezi, kadınlarımızın varsa çocuk sayısını, varsa iş deneyimlerini soruyor ve onlara uygun iş seçeneklerini sunuyor. Tabii, çocuk bakıcılığı gibi pozisyonlara talip olan kadınlarımız için uzman psikoloğumuz tarafından test uygulanıyor. Eğer uygun değilse, başka işlere yonlendiriyor. Bu sureç tamamlandıktan sonra kadınlar, bulundukları şehirdeki ucretsiz kurslara katılacak. Ancak sadece kurslar değil, kadınlar için tum sureç ucretsiz olacak. Amacımız kadın ustaların gelire ulaşmasının onundeki engelleri bir bir kaldırmak olduğu için bu sureçte kadın ustalarımızın kursa ulaşımından, çocukların kurs suresince kreşlere gonderilmesi hatta kadınların ders aralarında içeceği çaya kahveye yeme içmeye kadar her şey ucretsiz. Eğitim boyunca annelere gunluk asgari ucretin gunluk payı kadar para oduyoruz. İŞKUR birlikteliğiyle yapılan bir proje olduğu için ise annelere her gun gunluk harcırah İŞKUR tarafından odeniyor."

' MESLEKİ EĞİTİM YETMEZ, HİTABETTEN BESLENMEYE ONLARCA YAN EĞİTİM VERİLECEK'

****Peki b utun bunlara maddi kaynak nereden bulunuyor? Ayhan, sistemin işleyişini şoyle anlatıyor:

"Her meslek grubunun bir sponsoru var. Bu sponsorlar o alanda yetişecek kadınlarımız butun masraflarını karşılıyor. Mesleki eğitimlere ek olarak gerekli olan eğitimleri de biz veriyoruz. Hatta, Sibel Hanım'ın en başından beri olmazsa olmaz gorduğu hitabet eğitimi de buna dahil. Çunku biz biliyoruz ki iş hayatına atılacak kadın için bu yan eğitimler de olmazsa olmaz. Çunku biz biliyoruz ki bu yan eğitimler kadınlarımızın hem kariyerlerinde hem de tum hayatlarında onemli olumlu katkı niteliğinde olacak. Tabii ote yandan, kadın ustalarımızı çocuklarına yonelik ucretsiz kreş hizmeti kurs donemiyle sınırlı değil. Kadınlarımız iş hayatına atıldığında da, devletimiz guzel bir hizmet verecek. Devletimiz, gerekli statude olduğunu ispatlayan kadınlarımızın 0-5 yaş arası çocuklarını Turkiye genelindeki anlaşmalı ozel kreşlere ucretsiz şekilde gonderecek. Annelerin onundeki en buyuk engel de kalkmış olacak. Bu ucretsiz hizmetten faydalanması için de kadınların, çocuklarını bırakacağı bir yer olmaması; D ve E statusunde olması yeterli olacak."

' KADIN USTALARI ÇALIŞTIRAN FİRMALARA YÖNELİK ÇOK BÜYÜK DEVLET TEŞVİKİ VAR'

****" Kadın ustaların" eğitimlerini tamamladıktan sonra bir yerde maaşlı olarak çalışabilecek veya Turkiye genelinde, hizmet almak isteyenlere serbest zamanlı hizmet verebileceğine işaret eden Seyhun Ayhan "Örneğin Adana'daki bir vatandaş evini boyatmak isteğiyle web sitemiz uzerinden hizmet talebinde bulunur bulunmaz; biz bolgede o alanda ustalaşmış kadınlarımıza bu talebi ileteceğiz. Ve ilk 5 teklif yapanın tekliflerini de hizmet almak isteyene sunacağız" dedi ve şoyle devam etti:

"Proje oyle bir noktaya geldi ki; mesleki sponsorlarımızın yanı sıra, eğitimini tamamlamış kadınlara bunyesinde istihdam sağlamaya talip olan bazı firmalar da bize ulaşıyor. Kadınlarımız elbette yalnızca destekleyici firmayı değil, istediği firmayı tercih edebilecekler. Üstelik bu firmaların sayısı da hızla artıyor. Bu sayının hızla artmasında da hem bu firmaların duyarlılığı hem de mesleki yeterlilik sertifikası sahibi olmuş olacak kadınlarımızı çalıştırmanın, firmaların mesleki yeterlilik belgesine butçe ayırması zorunluluğunu ortadan kaldırması da rol oynuyor. Ayrıca devlet bu kadınları istihdam eden firmalara da 54 aya kadar SGK katkı payı odetmeyecek. Bu da asgari ucret uzerinden hesaplandığında 18 bin 200 liraya denk geliyor. Bu da birçok firmayı 'Kadın Usta' çalıştırmaya teşvik ediyor."

' 2023 HEDEFLERİNE GİDERKEN KADINLARA SUNULACAK İMKANDAN EN UFAK BİR ÖDÜN VERMEYECEĞİZ'

****Kad ınlar sadece kendilerine uygun gorulen işlerle kısıtlanmamasının altını çizen Seyhun Ayhan "Kadın istihdamının hızla artması ve 2023 hedeflerine ulaşılması için alternatif alanlara yonelmek durumundayız. Kadınlarımıza hiçbir soru işareti ve yuk bırakmamaya ozen gosteriyoruz. Tum sureçleri detaylı planladık. Kadınlar mesleki ihtiyaçları doğrultusunda o kadar farklı eğitimler alacaklar ki… Örneğin bazı meslek kolları için kadın uzman beslenme uzmanları tarafından gerçekleşecek beslenme eğitimi alacaklar. Bazı meslek dallarında yangına mudahaleden, kimyasal sızıntı eğitimine, ilk yardım eğitimine, ekipman eğitimleri, ileri suruş eğitimleri gibi pek çok alanda eğitim alacak. Biz sadece meslek için gerekli asgari eğitimi verip çekilmeyi hedeflemedik. Biz surecin sonucunda kadınlarımızın sosyal hayata entegre olduğu, mesleklerinde oluşturabilecek riskleri minimize etmeyi hedefliyoruz Çunku biz kadının motor ehliyeti alarak çok iyi bir moto kurye olamayacağının farkındayız. Firmalar bu eğitimlerin herhangi birinden kaçınmak istediğinde biz masadan kalkıyoruz. Bizim asli Turkan Şoray kanunlarımız bunlar" dedi.

' BİN KADIN DİYE BAŞLADIK, 5 BİNİ GEÇTİ BİLE'

Projede hedeflenen kadın sayısının şimdiden 5 katına çıktığına işaret eden Seyhun Ayhan "Hedefimiz 1000 kadınken, sistemimize kayıt olan kadın sayısı şimdiden 5000 kadına ulaşmış durumda. Projenin 21 ili kapsadığı soylemine devam etsek de bazı alanlarda 81 ile kadar yukseldi. Bazı meslek dallarında surekli ve çevrimiçi eğitimler surecek. Bazı mesleklerde de belli donemler yeni eğitim donemleri açılacak. 8 Mart 2019'daki ulusal kongreye kadar bugun 5000'i aşan ve belki sayıları daha da artacak olan kadınların eğitimi tamamlanacak. Bir sonraki etap da 8 Mart 2020'de tamamlanacak. Projenin ikinci etabında engelli kadınlarımız da entegre edilecek. Çunku ozellikle engelli bireyleri iş hayatına dahil etmek istiyorum diyen firmalarımız da var. Hangi engel seviyesinde kadınlarımızın hangi işleri yapabileceği uzerinde çalışılıyor. İlk istihdam grubumuz içindeki 14 engelli kadınımız da gorevine başlayacak. Bize destek veren 30 sponsor şirket bir de ana sponsor şirketimiz var. Ana sponsorumuz projenin de isim annesi olacak. İlgili meslek sponsorları ve destek sponsorlarımız da var. Bu destekçiler arasında kadınlarımıza ozel hat hazırlayan bir GSM firmasıyla, kadınlarımıza ozel ciddi bir kozmetik set hazırlıyor. İş hayatlarında makyaj yapabilmeleri için onlara makyaj eğitimi vermeyi hazırlıyor" dedi.

' KADINLARIMIZ KIRMIZI BUTONLA MESAİLERİ BOYUNCA GÜVENDE OLACAK'

Kadınların guvenliği konusunun oneminin altını ise Sibel Ayhan çiziyor. Ayhan "Kadınların guvenliği de bir başka onemli mesele. Mobil aplikasyonda, mesai saatlerinde gorduğu bir yanlış uzerine kırmızı butona basarak destek isteyebilecek. Emniyet Genel Mudurluğu'yle goruşmelerimiz suruyor. Sureç tamamlandığında Emniyet, yardım isteyen kadınımızı 30 saniye içinde geri arayacak ve bulunduğu lokasyona ekip gonderecek. Panik butonumuz kadınların guvenliği için onemli işlev gorecek" diye konuştu.

' BAKANLIKLARIMIZIN DESTEĞİNİ ALDIK, SONRAKİ HEDEF TÜRKİ CUMHURİYETLER, SURİYE VE AVRUPA ÜLKELERİ…'

****Projenin Milli E ğitim Bakanlığı ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından desteklendiğine değinen Ayhan "Projemizi ilk destekleyen Milli Eğitim Bakanlığı oldu. Çok pozitif bir tepkiyle karşılaştık. MEB'le bir protokol imzaladık. Protokol kapsamında Turkiye'deki 81 ildeki okullar, bizim hizmetimize sunuldu, eğitim alanı olarak bize tahsis edildi. Bakanlığımız valiliklere ve Milli Eğitim Mudurluklerine gerekli bilgilendirmeyi yapıyor ve onlar da bize gerekli katkıyı sağlıyor. Aile ve Çalışma Bakanlığı da partnerimiz ve bize onemli destek suruyor. Yakında imzalayacağımız protokollerimiz var. Özellikle yeni aile ve çalışma bakanımızın kadın derneği yonetici olduktan sonra bakan oluşu bizi çok heyecanlandırıyor. Çunku kendisi son derece duyarlı. Hatta sayın bakanımızın başkanlığının yaptığı KADEM'den genel başkanını ziyaret ettik ve inanılmaz destek gorduk. Devletin her kurumu bu konuda son derece hassas ve muazzam ilgili. Yakında projenin cumhurbaşkanlığının himayesinde devam etmesini ongoruyoruz. 2023'teki kadın istihdamı hedeflerinin hayata geçirilmesine sağlayacağı katkı dolayısıyla projemize tam destek veriyorlar" dedi.

Projenin "omurlerinden bile uzun" olması hedefiyle yola çıktıklarını anlatan Ayhan "Projemiz uzun vadede bizimle aynı kaderi yaşayan toplumlarımızda da değişimi tetiklemeyi hedefliyor. Bu ulkelerin başında, 4-5 yıl içinde ciddi ihtiyaç içinde olacağını ongorduğumuz Suriye, Turki cumhuriyetler, Bosna Hersek ve daha sonra da Avrupa ulkelerinde de uygulayacağımızı umuyoruz. Temennimiz bu projenin Turkiye'de lugat oluşturması. Kadın kelimesi kullanmak konusunda çok ısrarcıyız. Turkiye 'kadın usta' lafına alışınca o kadın lafına ihtiyaç bile duymadan bu kavramın nasıl algılandığının değişimine katkı sağlayacağımızı umuyorum" diye ekledi.