Özet (TL;DR) @ 2018-08-14T08:13:00.000Z: Dövizdeki artış iş dünyasını tedbir almaya yöneltti. İthal hammadde işleyip, ürününü iç pazara satanlar zarar yazıyor. Firmalar ürünlerine zam yapmak yerine ambalajları küçültüyor. Bayram tatilini 1…


Ekonomi

08:13 14.08.2018(Guncellendi 09:47 14.08.2018) URL'yi kısaltın

Dovizdeki artış iş dunyasını tedbir almaya yoneltti. İthal hammadde işleyip, urununu iç pazara satanlar zarar yazıyor. Firmalar urunlerine zam yapmak yerine ambalajları kuçultuyor. Bayram tatilini 1 hafta onceden başlatarak oynaklığın geçmesini bekleyen firmalar var.

Dunya gazetesinde İrem Çetingoz ve Serkan Akıncı'nın imzasıyla yayımlanan habere gore, dovizdeki ani dalgalanmalar hammadde ithal edip iç pazara satış yapanları tedirgin ediyor. Volatilitenin etkilerine karşı iş dunyası çeşitli çozum yolları geliştiriyor. Daha duşuk gramajlı urunlerini raflara çıkaran firmalar da var, volatiletenin geçmesi için bayram iznini 1 hafta onceden başlatan da…

Dovizdeki hareketlilik devam ederse firmaların fiyat artışları yapması ve kuçulme yoluna gitmesi gundemde.

İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Adil Pelister, sektorun ithalata bağımlı olduğunu hatırlattı. Ürettikleri urunleri yurtiçinde en az 6 ay vadeli sattıklarını kaydeden Pelister, hedge etmeyen firmaların bu sureçte ciddi zarar ettiğini belirtti. Vadeler nedeniyle darbe yiyen firmaların iç pazara vadeli mal satışını yok denecek seviyeye kadar indirdiğini anlatan Pelister, "Şu anda vadeli mal satan biri hammaddeyi yerine koyamıyor. Dovizdeki hareketlilik nedeniyle bin 500 çalışanı olan bir temizlik şirketi çalışanlarını 1 hafta onceden bayram iznine çıkardı. Mal satmak istemiyorlar. Bayram izni bitene kadar dovizin stabil hale gelip, siyasi gerilimin azalmasını bekliyoruz" dedi.

Bayram izninin ardından volatilitenin devam etmesi durumunda hammadde ithal edip, işleyip, urununu iç pazara satan firmaların doların artış oranında kuçulmeye gideceğine işaret eden Pelister, bankaların da bu ortamda kredi vermek istemediğini anlattı.

Pelister, akaryakıt fiyatlarına da dikkat çekti. Dovizin bu kadar yukselmesine karşın hala bir zam yapılmadığını aktaran Pelister, "Akaryakıta zam yapılmaması, devletin doviz fiyatlarındaki yuksekliğin geçici olduğunu duşunmesinden kaynaklanıyor. Bir anlaşma olursa dovizde duşuş gorebiliriz ama dolar 5 liraya da inse bayramdan sonra akaryakıta ciddi bir zam geleceğini duşunuyor" diye konuştu.

ALIM G ÜCÜ AZALIYOR, DÜŞÜK GRAMAJLI ÜRÜNLER GELİYOR

Dovizdeki yukseliş beraberinde enflasyonda da artış getiriyor. Reis Gıda Yonetim Kurulu Başkanı Mehmet Reis, sektordeki firmaların hem israfı onlemek adına hem de tuketicinin alım gucune gore duşuk gramajlı urunlerin bir ay sonra raflarda satışa sunacaklarını soyluyor. Dovizdeki her yuzde 10'luk artışın enflasyona yuzde 1.5 olarak yansıdığını belirten Reis, şu bilgileri verdi: "Dort kişilik bir aile bir paket pirincin uçte birini pilav yapıyor. 1 kilogram kırmızı mercimek alan bir aile 55 tas çorba yapıyor. Yarım kilogram paketlerin olmasında fayda var. Alım gucu zayıfladığı için ekonomik urunlere doğru yonelme olacak. Yayla ve Duru gibi markalar da bu uygulamaya geçti. Para değer kaybediyor. Tuketici once aldığı fiyatla hiçbir urunu alamayacak. İki uç kişilik ailenin tuketebileceği gramajlar yapılmalı."

Gıda sektorunde mal stoklayan firmanın olmadığını ifade eden Reis, piyasada ozellikle iki aydır ciddi bir şekilde durgunluğun olduğunu kaydetti. AVM'lerde hareketliliğin gozlemlenmediğini aktaran Reis, tuccarın parasını odemek için elindeki urunu çıkarmaya çalıştığını anlattı. "Herkesin borcu var" diyen Reis, dovizin ne kadar artarsa artsın arz talep dengesinin fiyatı belirlediğini bildirdi.

Kozmetik ambalajları yuzde 25 kuçuldu
Turkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Kimya Sektor Konseyi Başkanı Murat Akyuz de kozmetik sektorunun buyuk bolumunun ithalata dayalı olduğunu soyledi. Kurdaki oynaklıkla kozmetik firamaların zora girdiğini belirten Akyuz, firmaların stok adetlerini minimum seviyeye indirdiklerini, hammadde alımlarını da en duşuk seviyeye çektiklerini kaydetti. Kozmetik sektorunun geçen yılki gibi parlak bir yıl geçirmediğini ifade eden Akyuz, çozumun ise kullanılan girdilerin Turkiye'deki uretimiyle ilgili ciddi çalışmaların yapılmasından geçtiğini aktardı. Kurdaki dalgalanmadan oturu kozmetin sektorundeki urunlerin kuçuleceğini vurgulayan Akyuz, "Ambalaj konusunda Turkiye ileri seviyede. Turkiye boş ambalaj uretiminde de Avrupa'yı destekleyen konumda. Enflasyonun etkisiyle de donem donem ağırlığı geliyordu. Firmalarda ambalajlarda gramaj duşukluğunu ıslak mendiller, sabunlar ve aerosoller de yoğun bir şekilde goruyoruz. Ambalajlarda yuzde 25 kuçulme gorulecek" diye konuştu.

ARAMALINA TALEP VAR AMA SATMAK İSTEMİYORLAR

Piyasada hemen her sektorde doviz artışı nedeniyle ciddi sıkıntı yaşayan firmalar var. İfl asın ilanı olacağı duşuncesiyle uretimi durduramayan KOBİ'ler, buna karşın gun içinde yuzde 10- 15'lik fiyat değişimleri yaşandığı için fatura kesmekten de imtina ediyorlar. Dovizin enflasyonu tetiklemesi nedeniyle son tuketicinin mağazaya girip fiyat sormadığı gunlerin yaşandığı bile dile getiriliyor.

Yazılımda ise doviz ustunden yapılan bakım anlaşmaları sektoru zora sokmuş durumda. Sektorde konuşulanlara gore muşteriler ya kur fiyatının aşağı çekilmesi talep ediyor ya da anlaşmaları iptal ediyorlar.

Hızlı tuketim urunu ureten bir şirketin, hammadde alımında zora duşme ihtimali nedeniyle satışlarını şimdilik durdurma kararı aldığı belirtiliyor. Yurtdışı muşterilerin ise urun fiyatlarında indirim talebinde bulunduğu ifade ediliyor.

Hemen her sektorde aramalı talebinde bir nebze de olsa canlılık devam ederken, firmalar hammadde alımında sıkıntı yaşayabilecekleri duşuncesiyle her talebe ya cevap veremiyor ya da vermek istemiyor.

(C) REUTERS / Thomas White

K ÜÇÜKLER ÖDEME YAPMIYOR, 'HAFTAYA GEL' ZİNCİRİ BAŞLADI

Dovizdeki oynaklık perakendecileri de duşunduruyor. Geçtiğimiz gunlerde yabancı turistlerin AVM'lere akın etmesini ardından bir açıklama yapan Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, durumun bu şekilde gitmesi halinde cadde ve AVM'lerde mağazası olanların ellerindeki stokları bitirme imkanı bulacağını soyledi. Bunun işin olumlu tarafı olduğunu vurgulayan Öncel, şoyle devam etti: "Ancak perakendeci aynı urunu yerine aynı fiyatla koyamayacak ve maliyetler biraz daha artacak. Maliyetlerin fiyatlara nasıl yansıyacağını ise şimdiden ongormek zor. Çunku imalatçılar son birkaç gundur TL uzerinden fiyat veremiyor." AVVA Yonetim Kurulu Başkanı Volkan Atik de yukarı yonlu ani dalgalanmalar yaşayan doviz ile ilgili "Boyle zamanlarda reel ekonomi konuşmak lazım. Daha çok uretim konuşmak lazım. Turkiye'de su akıp yatağını bulacağına inanıyorum. Bir de boyle zamanlarda odeme alışkanlıkları bozuluyor. Buna dikkat etmek gerek. Özellik kuçuk işletmeler, dolar değerlendikçe odeme yapmıyor, 'haftaya gel' zinciri başlatıyor" dedi.