Özet (TL;DR) @ 2018-06-29T09:35:29.000Z: Doğumsal olan çarpık ayak, yaklaşık her bin çocuktan birinde gelişen bir sorun. Çarpık ayak bazı bebeklerde tek ayakta görülürken, bazılarında ise çift taraflı olarak ortaya çıkıyor. Tedavi…


Tek ayak çarpık olduğunda bir ayak karşı bacağa donuk duruyor. Her iki ayak da etkilenmişse bu durumda ayaklar birbirlerine donuk şekilde bakıyor. Erkeklerde kızlara oranla iki kat daha sık goruluyor, ancak bunun nedeni bilinmiyor. Ç arpık ayak sorununa erken donemde mudahale edildiğinde fonksiyonel olarak normale çok yakın ayaklar elde edilebiliyor. Geç kalındığında ise alçıyla duzeltme daha uzun ve zahmetli oluyor, bazı bebeklerde ilave ameliyatlar gerekebiliyor. Tedavi edilmediği takdirde kemiklerde şekil bozukluğu gelişebiliyor, ameliyatlar daha zorlaşabiliyor.

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Do ç. Dr. Salih Marangoz, çarpık ayağın kesin nedeninin bilinmediğini ancak çok farklı ihtimallerin one surulduğunu soyluyor:

"Eskiden anne karnında sıkışma nedeniyle geliştiği sanılıyordu, ancak artık oyle olmadığı biliniyor. Olası nedenler arasında norolojik, damarsal ya da bağ dokusunu ilgilendiren sorunlar belirtiliyor. Çarpık ayağın yuzde 25'i ise kalıtımsal nedenlerden kaynaklanıyor. Çoğu bebekte kalıtımsal olmayan bir genetik durumun soz konusu olduğuna işaret eden araştırmalar da mevcut."

ANNE KARNINDA YAKALANAB İLİYOR

Çarpık ayak gunumuzde genellikle bebek anne karnındayken 16. haftadan itibaren yapılan ayrıntılı ultrasonda tespit edilebiliyor. Problemin anne karnındayken anlaşılması, doğum sonrasında yapılacak olan tedaviler hakkında onceden araştırma yapılabilmesine imkan sağlıyor. Dr. Marangoz, çarpık ayakların ultrason muayenesinde çok nadiren gozden kaçabildiğini soyleyerek, "Boyle bir durumda doğum sonrasında sağlık personeli veya aile tarafından kolaylıkla anlaşılabiliyor. Çarpık ayağı normal bir ayaktan veya ayağın hafif içe donuk olduğu durumlardan ayırt eden en temel ozelliği ise ayağın gaza basma yonunun tersi yondeki esnekliğinde azalma gorulmesi veya ayağın yukarı doğru hiç esnetilememesi" diyor.

ERKEN D ÖNEMDE ALÇIYLA TEDAVİ EDİLEBİLİYORÖzellikle yenidoğan doneminde çarpık ayak probleminin guncel tedavisi Ponseti tekniğine uygun yapılan alçı tedavisi olduğunu aktaran Ortopedi Uzmanı, sorunun tedavisinde izlenen sureç hakkında şu bilgileri veriyor: "Doğuştan çarpık ayak sorununun tedavisi için en ideal zaman doğum sonrasındaki ortalama 10. gun civarı oluyor. Ayağı esneten haftalık duzeltici alçı tedavisiyle ayağa şekil veriliyor. Ardından bu şeklin korunması için diz bukuk bir şekilde, ozel bir teknikle, kasıklara kadar alçı uygulanıyor. Alçı tedavisine çocuğun ayağında gozle gorulur bir şekilde duzelme olana kadar devam ediliyor. Bu tedavi de ortalama 4 - 6 hafta arasında tamamlanıyor. Alçı tedavisinin bitiminde ayağın arka kısmından topuk gevşetme olarak da bilinen aşil tendonunun kesilerek uzatılması işlemini (aşilotomi) yapmak da gerekebiliyor. Bu işlem goreceli olarak kolay atlatılan ve tedavinin bir sonraki aşamasına geçmeyi sağlayan bir basamak. İşlem sonrasında 3 hafta sureyle alçı tedavisi yapılıyor. Ardından, ayakları duzeltilmiş ve omuz hizasında açık pozisyonda tutan, arası demirli ayakkabı olarak da bilinen ortez kullanılıyor."

ORTEZ TEDAV İSİNDE SABIR GEREKİYOR

Ortez tedavisi ne geçildikten sonra, ortezin ideal olarak 3 ay sureyle, gunde 23 saat takılması gerekiyor. Bu sureyi tamamladıktan sonra gunluk ortez giyme saatinin azaltıldığını belirten Doç. Dr. Salih Marangoz, "Bu, hem çocuğun emekleme ve gunduz yaptığı diğer aktivitelerini kısıtlamamak, hem de ayağı serbest bırakarak gelişimini iyi yonde etkilemesi için gerekli bir durum. Sonrasında ortalama 4 yaşına kadar geceleri ve eğer uyuyorsa gunduz uykularında ortez kullanılıyor. Çarpık ayaklarda nuksun en onemli nedeni ortezlerin duzenli olarak kullanılamaması olmasına rağmen, tedavi harfiyen yerine getirilse bile çocukların az bir kısmında nuks yaşanabiliyor" ifadesini kullanıyor.