Özet (TL;DR) @ 2018-06-28T20:20:00.000Z: 24 Haziran seçimlerini Sputnik'e değerlendiren İyi Parti, Saadet Partisi ve Vatan Partisi yetkilileri, "seçimlerde oy çalınmadığı ancak adaletsiz bir ortamda gerçekleşmesi sebebiyle seçimlerin meşru…


Sputnik

Turkiye'de seçmen, erken Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve genel seçim için sandığa "Seçimlere hile karışır mı?" ve "Olası bir seçim yolsuzluğunun onune nasıl geçilir?" tartışmalarının golgesinde gitti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın seçimlerin gerçekleşeceği tarihi açıkladığı 18 Nisan'dan 24 Haziran'a kadarki sure zarfında, başta ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) olmak uzere, seçime giden tum muhalefet partilerinin odağı, olası gordukleri hile ihtimali oldu. Ancak soz konusu tablo, seçim sonuçlarının açıklanmaya başladığı 24 Haziran akşam saatleri itibariyle değişti. CHP'den gelen "Seçim ikinci tura kaldı" şeklinde yorumlar yerini, once tum muhalefet partilerinin sessizliğine ve daha sonra da "Oylar çalınmadı, munferit sorunlar hariç ulke çapında yolsuzluk soz konusu değil. Seçim ilk turda tamamlandı" mealindeki yorumlara bıraktı. Bu goruşun en onemli istisnası Halkların Demokratik Partisi (HDP) oldu. Çarşamba gunu HDP'den İstanbul milletvekili seçilen Ahmet Şık, 24 Haziran seçimlerinin hileli olduğunu belirterek, "Biz cambaza bakarken, onlar doğrudan dijital yazılımla işi bitirmişlerdi zaten" ifadesini kullandı.

Sputnik ise, muhalefetteki partilerin dordunun, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İyi Parti, Saadet Partisi (SP) ve Vatan Partisi'nin yetkililerine, seçim sonuçlarının kendileri açısından ne ifade ettiğini sordu. İyi Parti, SP ve Vatan Partisi'nin temsilcileri ortak bir noktada buluşup "Ülke genelinde oyların çalınmasından veya seçim yolsuzluğundan bahsedemeyiz. Ancak adil şartlarda gerçekleşmeyen bu seçimin meşruiyeti sorgulanmalı" derken CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Malatya Milletvekili Veli Ağbaba'nın yaklaşımı diğer parti temsilcilerden farklı oldu. Ağbaba, seçim sandıklarında hile olduğu ancak bunun ne oranda olduğunun daha fazla inceleme gerektirdiği kanaatinde olduğunu soyledi.

' BİZ OYLARIMIZI ÇALDIRMADIK ANCAK AKP'YE FAZLA OY ATILDI'

Sputnik'e konuşan CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, "Seçimlerde hile yapıldı mı, yapıldı. Ancak biz CHP'ye ve Muharrem İnce'ye atılan oyları çaldırmadık. Bunun altını çizelim. Ancak AKP'ye fazla oy atıldı. Sandık guvenliğinin olmadığı koyler var. Bizim veya ittifak partilerinin gidemediği koyler var. Bazı koylerde seçmen sayısının neredeyse tamamı kadar oy kullanılmış ve bu sandıklarda seçmenin sandığa gitme sayısı ortalamanın çok ustunde gozukuyor. Bu da AKP'nin hile yaptığını gosteriyor. Maalesef bir çok yerde polis veya asker bile mudahale etmedi, edemedi. Sandık gorevlilerine saldırıldı, milletvekillerimiz yumruklandı. AKP kendisinin guçlu olduğu yerlerde aşiretler uzerinden mudahale ederek hile yaptı" dedi.

Seçimlerin adil olmadığının altını çizen Ağbaba "Adil seçim, adil sureçten geçer. STK ve sendikaların kapatılması korkusu yaşadığı ve devlet çalışanlarının işlerinden olduğu OHAL'de yapılan seçim adil olamaz. Sosyal medyadan da baskı yapıldı. Medyada da temsiliyet sorunu vardı" diye konuştu.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Seyit Torun, 24 Haziran seçimlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Torun'un "Bu seçimi kaybettik. Bir mazeretin arkasına sığınmaya gerek yok. seçim sonuçsa istediğimiz sonucu alamadık " sozlerinin hatırlatılması uzerine Ağbaba "Ben Seyit Bey'in açıklamasına saygı duyuyorum ancak bunlar da soylenmeli. Bir tarafta devletin ve yerel yonetimlerin butun olanaklarını kullanan parti var. AKP'li belediyelerde billboardların tamamı AKP'nin propagandasına kullanıldı. Bu seçime 'adil' demek komik kaçar. Bu parti, devletin butun olanaklarını kullandı" ifadelerini kullandı.

(C) AA /

' HDP'YE OY GİTMESİ BİZİM İSTEĞİMİZ DIŞINDA GELİŞTİ'

Seçimleri CHP'nin gosterdiği performans açısından değerlendiren Ağbaba "Bir parti bir seçimi kazanamıyorsa, başarılı sayılmaz ama CHP sureci doğru yuruttu. İYİ Parti'nin seçime girmemesi için apar topar seçim kararı alındı. CHP Genel Başkanı Kemal kılıçdaroğlu, 15 vekili demokrasi yolculuğuna çıkararak İYİ Parti'nin seçime girebilmesini sağladı. (MHP Lideri) Devlet Bahçeli ve AKP'liler tarafından Cumhurbaşkanlığı adaylarına imza verilmemesi için tehditlere başvuruldu. Genel başkanımızın çağrısıyla, butun adaylara imza verildi ve tum adaylar seçime gidebildi. Boylece bir kumpas daha çozuldu" dedi.

HDP'ye giden oyların CHP'nin iradesinin bir sonucu olmadığının altını çizen Ağbaba "Biz istemememize rağmen, manipulasyon yapıldı. HDP'nin barajı geçemeyeceği algısının yaratılması, bizim vekil sayımızı duşurdu. Bu sureç bizim dışımızda gelişti. Bu sureç bize zarar verdi. Ben bunun Tayyip Erdoğan yonlendirmesi olduğunu duşunuyorum. Zira bu sureç AKP'ye yaradı" diye konuştu.

' OYLARIN ÇALINMAMIŞ OLMASI, SEÇİMİ ADİL VE MEŞRU KILMAZ'

Sputnik'e konuşan bir diğer isim İYİ Parti Genel Sekreteri ve İzmir milletvekili Aytun Çıray oldu. Çıray da seçimlerle ilgili sorunun "oy çalınıp çalınmaması" ile sınırlı gorulmemesi gerektiğine, asıl sorunun seçime giderken partilerin adil şartlarda yarışıp yarışmadığı olduğuna işaret etti:

"Seçimlerle ilgili olarak bir hile arayışı yerine, bu seçim kampanyasının en başından beri nasıl başlayıp yuruduğune bakmak daha doğru olacaktır. Seçimlerin iki tur meşruiyeti olur; biri kanuni diğeri siyasi. Demokratik ulkelerde, siyasi meşruiyet de en az kanuni meşruiyet kadar onemlidir. Bir seçimin siyaseten meşru olabilmesi için adil ve eşit yarışma ortamı şarttır. Ancak İYİ parti açısından bunlardan bahsetmek imkansız. TBMM'de grubu bulunan partilerin her biri devlet yardımı alırken, milletin imzalarıyla Cumhurbaşkanı aday olmuş hiç bir aday maddi yardım alamadı. İktidar partisi adayı, devletin butun imkanlarını kullanarak propaganda yaparken; en guçlu medya ambargosu İYİ Parti'ye uygulandı. Bu da bir tur seçim hilesidir. Devletten sandık koruyacak halimiz yok; zira sandığı koruması gereken zaten devlettir. Onun için, esas olan ozgur, eşit ve adil seçim ortamının olmasıdır. Bu ortam olmadığı için seçimlerin meşruiyeti siyaseten tartışmalı olacaktır."

' İYİ PARTİ BU SEÇİMİN TEK BAŞARILI PARTİSİ, HEDEFİMİZ FARKLI VE YAPICI MUHALEFET YAPMAK'

İlk kez seçime giden ve parlamento seçimleri için yuzde 10 civarında, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ise yuzde 7'nin uzerinde oy alan İYİ Parti'nin Genel Sekreteri ve İzmir milletvekili Aytun Çıray, seçim sonuçlarını ise şu sozlerle değerlendirdi:

"Super baskın seçim ilan edilmesinin nedeni, İYİ Parti'nin teşkilatlarının yerli yerine oturmasından once seçim yapabilmek ve bu sayede (partinin) hızla yukselişinin onune geçmekti. Super baskın seçim kararı alanlar, bu anlamda başarılı oldular. İYİ Parti'yi gorunmez kılmada başta iktidar olmak uzere birçok çevre etkili oldu. Bunları mazeret olarak değil durum tespiti olarak soyluyorum. Mahalli seçimlere giderken İYİ Parti, teşkilatlarında olan eksiklikleriyle, taktiksel eksikliklerini kompleks gostermeden tamamlayacaktır. Durduğu yeri de 9 aylık sureçte daha iyi tanımlayacaktır. Hiçbir guçlu maddi imkana ve manevi şarta sahip olmayan partinin yuzde 10 barajını aşması buyuk başarısıdır. İktidar partisinin 8 puan kaybı var. 50 yıllık bir parti (MHP) yuzde 11'lik oyunu muhafaza ettiği için seviniyor. CHP ise, milletvekili bazında kayıp yaşamış gorunuyor. Bu yuzden İYİ Parti bu seçimin tek başarılı partisidir. Kazananı demiyorum. Zira kazanmak bir sonraki seçimlerde, inşallah, iktidara gelmemizle gerçekleşecektir. Ancak partimiz, ilk seçimlerin ardından kapatılacak bir parti olmadığını kanıtlamıştır. Şimdi yapmamız gereken, onumuze bakmak. Öncelikle Sayın Erdoğan'ın soz verdiği uzere OHAL'in kaldırılmasını bekleyip; sonrasında da yapıcı ve farklı bir muhalefet yapmak…"

SAADET PART İLİ AĞDAĞ: SORUN HİLE DEĞİL, İKTİDARIN YARATTIĞI KORKU ATMOSFERİNDEKİ SEÇİM SÜRECİ'

Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Atik Ağdağ da, CHP ve İYİ Parti yetkilileriyle benzer bir goruş paylaşıyor. Partisinin seçimler suresince iktidar partisinin "engellemeleri ve yarattığı korku atmosferi" sebebiyle zorluklar yaşadıklarını ifade eden Ağdağ şoyle konuştu:

"Ekonominin çok ciddi anlamda sıkıntıya girdiği, adalet sisteminin çoktuğu ve ulkeyi mevcut hukumetin yonetemediği bir zaman diliminde, gene hukumetin kontroluyle ultra baskın bir seçime gittik. Tamamen gayri ahlaki ve gayri adil bir seçim yaşadık. Bir yandan butun devlet imkanını elinde tutan, OHAL şartlarını sonuna kadar kullanan, devlete ait butun para ve imkanlarını sonuna kadar kullanan bir iktidar ve onun yanındaki parti; ote yandan Meclis'te temsil edildiği için hazine yardımı alan partiler; bir yanda da hazine yardımından da mahrum, adaletsiz şartlarda yarışan ve iktidar medyasının ağır iftiralarına maruz kalan biz vardık. Biz butun sıkıntılı şartlara rağmen en populer çalışmaları yaptık, sosyal medyayı etkin şekilde kullandık, Millet İttifakı'nda yer alarak geçmişte ulaşamadığımız kitlelere kendimizi anlattık. Kaygan bir zeminde ve dar kampanya doneminde toplumu ikna etmek oldukça zorlu oldu. Şahsi kanaatim, ikna ettiğimiz kitlenin bir bolumunun de, iktidar partisinin oluşturduğu korku ortamı sebebiyle son gunlerde yeniden farklı partilere kaydığı yonunde."

Herhangi bir dayanak olmadan "seçimlerde hile olduğu algısı yaratmanın seçmen uzerinde olumsuz etkisi olduğuna" işaret eden Ağdağ "Turkiye'deki seçim sistemi hileye en az mahal veya imkan verecek seçim şartlarıdır. Seçimde hile oy sayım esnasında veya birleştirme tutanakları sırasında hile yapılabilir. Ancak parti temsilcileri, hem sandık başında hem de ilçe seçim kurullarında bu sonuçları takip edebiliyor. Belli bir dayanak olmadan hile ihtimalinin gundeme getirilmesini çok doğru bulmuyoruz. Çunku insanlar daha sonraki seçimlerde oy verseler de bunun bir anlamı olmadığı gibi bir kanıya suruklenmiş oluyor" diye ekledi.

VATAN PART İLİ REYHAN: TÜRKİYE'DE SEÇİM GÜVENLİ AMA ADALETSİZ, BİZ ADETA YOK SAYILDIK

Vatan Partisi Genel Sekreteri Utku Reyhan da seçimin hileli olmasıyla adil olması arasındaki ayrıma işaret ediyor:

"Seçimde hile yok, bu bizce akıl tutulması. Turkiye'de seçim sistemini yakından bilenler, CHP'nin ilgili kişileri de dahil bu işin içinde olanlar, Turkiye'de seçimlerin yuzde 90 oranında hilesiz, hurdasız yapıldığını bilir. Çok kuçuk ornekler dışında Turkiye'de sandıklara, SEÇSİS'e (seçim sistemi) hile karıştırma ihtimali yoktur. İnsanlar, yenilgiyi kabul etmediği için her seferinde insanlar 'oylar çalınıyor' mazereti arkasına sığınıyor. O gun de goruldu ki CHP'nin topladığı tutanaklarla YSK ve Anadolu Ajansı'nınkiler arasında hiçbir fark yok. Zaten seçimlere Turkiye genelinde doğru duzgun itiraz edilen sandık olmadı. Bu da şunu gosteriyor: Seçim guvenli. Ama adil mi? Şuphesiz adil olmayan bir seçim oldu. Sanki Cumhurbaşkanlığı seçimlerine 6 değil 5 aday gitmiş gibi bir (medya temsiliyeti) vardı. (Vatan Partisi'nin Cumhurbaşkanı Adayı) Sayın Doğu Perinçek'e ne devlet televizyonunda, ne hukumete yakın basında, ne de kendisine 'muhalif' diyen basında yer vardı. (Hakkımızda) çıkan haberler ise olumsuz ve kara propaganda haberleriydi. Biz kendimizi basın yayın aracılığıyla duyurma şansı bulamadık. Gormezden gelindik ve zaten buna da alışığız. Zira Doğu Perinçek diğer muhalefet adaylarından çok koklu bir şekilde ayrılıyor; devrimci, radikal bir aday ve Turkiye'deki sistemi kokten değiştirmeyi oneren bir aday. Diğer butun partiler, Amerika ve Avrupa Birliği ekseninde siyaset yaparken, Sayın Perinçek bunun zıttı bir noktada."

(C) AA /

' BAŞARIMIZI SADECE OYLA ÖLÇMÜYORUZ, TÜRKİYE'YE ÇÖZÜM ÜRETEN PARTİYİZ'

Vatan Partisi'nin başarı kriterinin oy oranından ibaret olmadığının altını çizen Reyhan "Başarımızı sadece oyla olçen bir parti değiliz, Turkiye'nin çozumlerini ureten partiyiz. Bugun iktidardaki parti de, bizim 20-30 yıl once urettiğimiz Avrasya seçeneğini gundemine almıştır. Çunku bu Turkiye açısından mecburiyettir" dedi. Partilerinin adil olmayan koşullarda yarıştığının altını çizen Reyhan "PKK'nın partisi olan HDP'ye bile 90 milyon liralık bir hazine yardımı yapıldı. Biz hem mali olarak hem de basında yer alma oranı olarak en sonda geldik, bunun seçimlerdeki oranlara yansımaması mumkun değildi" diye konuştu.

' ANTİ-AMERİKANCI TUTUMUMUZ SÜRECEK, TÜRKİYE'NİN TEK MİLLİ MUHALEFETİYİZ'

Reyhan "Turkiye erken seçimle onundeki teror, guvenlik, ekonomi gibi temel problemlerin çozumunu ertelemiş oldu. Halbuki onların onerdiği ekonomi modeliyle Turkiye'nin ilerleme, gelişme şansı yok. Turkiye, batmış bir işletme gibi. Tek çozum, ureten bir ekonomiyi kurmak" dedi ve şoyle devam etti:

"Oylarımızda ciddi artış gorunmese bile, Vatan partisi seçmeninde radikal değişim gozlemliyoruz. Vatan Partisi'nin Doğu ve Guneydoğu Anadolu'daki oyları en az 4 kat artmış durumda. 'HDP kapatılsın' soylemiyle o bolgelerde oy patlaması yaşadık. Kara propagandayla HDP'ye yonelen (laik) seçmenlerden gelen oylarımız azalsa da; muhafazakar ve milliyetçi seçmenden gelen oylarımız arttı. Artık sadece sol, laik mahalleden değil; muhafazakar ve milliyetçi mahalleden oy alabilen bir partiyiz. Bu da, Turkiye'deki sol hareket için yeni durum. Bu durumda Vatan Partisi, anti-Amerikancı, anti-emperyalist tavrımızı ve Ataturk ilkelerini sahiplene tutumunu sahiplenirken; CHP ve İYİ Parti gibi Amerikan mevzilerinde muhalefet etmek yerine Turkiye'nin tek milli muhalefeti olacaktır."