Özet (TL;DR) @ 2018-06-19T02:07:03.000Z: Yunanistan ve Makedonya başbakanları arasındaki ‘isim’ anlaşmasını ve bu anlaşmayla ilgili iki ülkedeki protestoları değerlendiren uzmanlar, ABD’nin NATO’yu genişletmek için Balkanların istikrarını…


Yunanistan ve Makedonya başbakanları arasındaki 'isim' anlaşmasını ve bu anlaşmayla ilgili iki ulkedeki protestoları değerlendiren uzmanlar, ABD'nin NATO'yu genişletmek için Balkanların istikrarını feda ettiği kanısında.

Üskuplu profesor Aleksandar Dastevski, anlaşmanın sadece Makedonya'ya yukumluluk kabul ettirirken Yunanistan'a da hiçbir yukumluluk yuklemeden sadece hak kazandırdığını belirtti. Sputnik'e konuşan Dastevski, bu konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:

' ANLAŞMA, MAKEDONYA İÇİN AŞAĞILAYICI'

"Üskup'e dayatılan koşulların hayata geçirilmesi referandumun yapılması ve mevcut Anayasa'ya değişikliklerin girilmesini gerektirecek. Tum bu koşulların yeni yıla kadar hayata geçirilmesi gerekiyormuş ama Makedon muhalif anayasa değişikliklerine karşı çıkıyor. Yunanlar, Anayasa'nın Giriş kısmının değiştirilmesini talep ediyor. Henuz bu kısmın kısmen mi tamamen mi değiştirilmesi gerektiğini bilmiyor. Bu arada Anayasa'nın Giriş kısmı, Makedonya devleti ve Makedon Dili'ni belirleyen metin. Bu metnin içinde (İlinden İsyanı sırasında 1903'te kurulan kısa omurlu) Kruşevo Cumhuriyeti ve Makedon devleti ile Makedon dilinin ilan edildiği Makedonya Anti Faşist Halk Kurtuluş Konseyi'nin ilk toplantısı yansıtıldı. Bu bağlamda anlaşma, Makedonya için aşağılayıcı. Dunyanın başka hiçbir yerinde, anayasayı yeniden yazmak gibi bir uygulama yok. Bunun mumkun olmadığını duşunuyorum".

(C) AFP 2018 /

Makedonya'nın anlaşmaya uygun olarak Anayasa'yı yıl sonuna kadar değiştirmeyi kabul etmesi durumunda bile yeni isim teklifinin Yunan parlamentosunda oylanması gerektiğini hatırlatan Dastevski, "Oysa Bağımsız Yunanlar partisinin lideri ve Savunma Bakanı Panos Kammenos, vekillerinin 'Kuzey Makedonya Cumhuriyeti' ismi için oy vermeyeceğini açıkladı, çunku partisi prensip olarak eski Yugoslavya cumhuriyetinin isminde 'Makedonya' yer isminin kalmasına karşı" dedi.

Anlaşmanın çok sayıda soruna yol açtığını ve bu sorumların çozumu için zamanın ayrılmadığını dile getiren profesor, "Eğer bu anlaşma Makedon ulusal kimliği ve dilinin geleceğini belirliyorsa ciddi komisyonun kurulması, her şeyin titizlikle incelenmesi gerekiyor. Boyle bir çalışma en az 5 yıl alır" yorumunda bulundu.

Dastevski'nin goruşune gore, Yunanistan ile isim sorununun çozumune onurla yaklaşılması, hukumetin muhalefet ve cumhurbaşkanıyla uzlaşı bulması gerekiyordu, Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras ve Makedon mevkidaşı Zoran Zaev arasında imzalanan anlaşma ise Makedonların ulusal onurunu aşağılıyor.

' BU AŞAĞILAYICI ANLAŞMA ÜSKÜP'Ü AB'YE SOKMAYACAK'
 Bu aşağılayıcı anlaşmanın Üskup'u Avrupa Birliği'ne sokmayacağını soyleyen profesor, "AB'den gelen bilgiye gore soz konusu sadece muzakere tarihinin verilmesi, cumhuriyetin AB'ye uye olması ise en erken 15 yıl sonra bekleniyor. Yani Avrupa entegrasyonu anlamında bu anlaşma kesinlikle hiçbir şey kazandırmıyor" ifadelerini kullandı.

' ANLAŞMA BÖLGEDEKİ ÇATIŞMA POTANSİYELİNİ ARTIRDI'

Sırbistan'ın Kosova ve Metohya'dan sorumlu eski devlet sekreteri Dusan Prorokovic, 'Kuzey Makedonya' orneğinin bir kez daha ABD ve AB'nin ısrar ettiği çozumlerin, uluslararası arenadaki gerilimin gerçekten azalmasına yardımcı olsa da kesinlikle bolgedeki çatışma potansiyelini artırdığını soyledi.

Prorokovic, "Her şey oldukça açık. ABD, Rusya'yı karmaşık ilişkiler ve Ortadoğu'daki gerilimin artma olasılığı bağlamında, tarafsız bolgeler uzerinde total jeopolitik kontrol elde etmek istiyor. Bu amaca ulaşmanın en iyi yolu, ABD'yi ilgilendiren ulkeleri NATO'ya almak. İç sorunların katlanarak buyumesinden yorulan Avrupa Birliği'nin de kendi Balkan politikasına gucu kalmıyor ve birlik sadece itaatle ABD'nin çizgisini takip ediyor" dedi.

' TÜM BUNLAR NATO YOLUNU TEMİZLEMEK İÇİN YAPILIYOR'

(C) AP Photo / Boris Grdanoski

Halihazırda Makedonya'ya uygulanan baskının Karadağ'ın NATO'ya girişi sırasında da gozlemlendiğini dile getiren Sırp politikacı, sozlerini şoyle surdurdu: "Karadağ'da da halkın buyuk kısmının açık bir biçimde destek vermemesi goz ardı edildi ve NATO uyeliği kararı referandum bypass edilerek alınmıştı. Ayrıca Belgrad ve Priştine arasındaki goruşmeleri hatırlatıyor. Bu goruşmeler sırasında Sırbistan'a inatla nufusunun buyuk kısmı için kabul edilemez olan çozum dayatılıyor. Belli bir anlamda, iç politika sisteminin işlevsel kurallarını değiştirme amacıyla Bosna ve Hersek'e yapılan baskı da bu turden. Tum bunlar Karadağ, Makedonya, Sırbistan ve Bosna'nın NATO yolunu temizlemek için yapılıyor. ABD'nin Sırbistan'a yonelik planı şoyle goruluyor: Kosova'nın bağımsızlığının tanınmasını elde etmek, Kosova'yı BM'ne hemen ardından da NATO'ya dahil etmek ki bu durumda Belgrad'ın başka seçeneği kalmayacak ve o da ittifaka girmek zorunda kalacak. Bosna için en olası senaryo da Sırp Cumhuriyeti'nin yetkilerini kısıtlamak, NATO'ya katılma gibi konularda karar alma hakkını tamamen merkezi yonetime devretmek. Yani Karadağ halkının buyuk kısmı bu sonuçtan memnun değil, Makedonya yeniden sallanmaya başladı, Sırbistan'da işlerin sonu nasıl olacağı belli değil, Bosna'da da her an yeni yangın çıkabilir ve bunlar ABD ve Avrupa Birliği'ni ilgilendirmiyor. Onların bu kadar emin olmasının nedeni tum bu sureçleri kontrol edip yonlendirebilmesinden kaynaklanıyor olabilir. Belki de sonuçlar onları ilgilendirmiyordur".

Ancak durumun kontrol altından çıkmaya başladığını soyleyen Prorokovic, "ABD ve AB'nin, Balkanlardaki politik sureçleri, 10 yıl once yaptıkları şekilde ve aynı hacimlerde yonetmek için artık kaynağı yok. Yunanistan'daki durum karmaşık, gerilim her adımda hissediliyor, gerginlik pandemik boyutlar kazanıyor. Kuçucuk bir kıvılcımın bile yangına yol açabileceği bir donemde Yunanlara bu denli acı veren sorunu kurcalamanın bir anlamı var mıydı? Makedonya'yı, varlığı sorgulayan duruma getirecek duzeyde istikrarsızlaştıracaksa NATO'ya itmenin bir anlamı var mı? Üskup'te ciddi politik krizin çıkması durumunda Arnavutların oylesine oturup durumu izleyeceği beklenebilir mi? Yunanistan ve Sırbistan'ın Tiran Platformu'nun (Buyuk Arnavutluk planlarının) hayata geçirilmesini barışçıl bir şekilde gozlemleyeceğini ciddi ciddi duşunen var mı? "

' ABD TAMAMEN KENDİ JEOPOLİTİK ÇIKARLARINA ODAKLANDI'

Çipras ve Zaev arasındaki anlaşmanın sadece bir tek sorunu çozduğunu ama beraberinde bolge için acılı olan birçok diğer sorunları getirdiğini kaydeden Prorokovic, tamamen kendi jeopolitik çıkarlarına odaklanan ABD'nin, NATO'nun genişlemesi için Makedonya ve belki de Yunanistan'ın istikrarını feda ederek bolgesel guvenlik için olası sonuçları tamamen goz ardı ettiğini belirterek, "İşler kotu giderse Balkanları istikrarsızlaştırmanın hesabını da Avrupa Birliği odemek zorunda kalacak" dedi.