Özet (TL;DR) @ 2018-06-17T10:51:00.000Z: Cumhuriyet gazetesinin haberine göre Sayıştay, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu (TKHK) incelemesinde usülsüzlükleri ortaya çıkardı. Rapor hazırlayan heyetin başkanı ise görevden alındı.


(C) AA /

Cumhuriyet'ten Alican Uludağ'ın haberine gore, tum devlet kurumlarını denetleyen Sayıştay, Turkiye Kamu Hastaneleri Kurumu'nun (TKHK) 2017 yılı hesaplarını denetlemek için de 10 kişilik bir heyet oluşturdu.

Başkanlığını Kenan Koçak'ın yaptığı heyet, bu kapsamda TKHK'ye bağlı olan Isparta, Mersin, Adana, Yozgat şehir hastanelerini de denetledi.

Nisan 2018'de, ana govdesini şehir hastanelerinin oluşturduğu bir rapor hazırlayan heyet, şehir hastanelerinde yapılan onlarca usulsuzluk bulgusu tespit etti. Rapor, soz konusu usulsuzluklerin gerekçesini yanıtlanmak uzere kamu idaresine gonderildi. Raporda AK Parti'nin en gozde projelerine ilişkin usulsuzluk tespitleri yapılması, iktidarı rahatsız edince heyetin başkanı Kenan Koçak gorevden alındı.

Cumhuriyet'in henuz TBMM'ye gonderilmeyen ve kamuoyuna açıklanmayan Sayıştay Başkanlığı'nın 'şehir hastaneleri'ni de kapsayan denetim raporundan aktardıkları şu şekilde:

Raporun en dikkat çeken bolumleri, şehir hastanelerini inşa ederek işletmesini alan şirketle yapılan sozleşmedeki 'usulsuzlukler' oldu. Raporda, hizmete giren şehir hastanelerine ait varlık ve yukumluluklerin kayıt edilmediği, devlet tarafından şirkete yapılan 'kira odemelerinin hatalı muhasebeleştirildiği' ve 'muhasebe içi envanter işlemlerinin yapılmadığı' vurgulandı. Raporda, muhasebe kayıtlarının, mevzuata uygun yapılmaması sonucunda; aktif mahiyetteki 25 Maddi Duran Varlıklar ile pasif mahiyetteki 30/40 Kısa/Uzun Vadeli İç Mali Borçlar hesap grupları ve faaliyet sonuçları hesaplarının, 'gerçek ve fiili durumu gostermediği'ne dikkat çekildi.

' SAĞLIK BAKANLIĞI YANIT VERMEDİ'

Raporda, bu hastanelere ait sozleşmelerde atıf hataları yapıldığı, mahiyeti belirsiz hukumler bulunduğuna işaret edildi. Şehir hastanelerinin yapım işleri ve işletme doneminde hizmet alımlarının Kamu İhale Kurumu'ndan muaf tutulduğu anımsatılan rapora gore, şehir hastaneleri sozleşmesi, ana metin ve 30 adet ekten oluştu. Sayıştay, raporunda şehir hastanelerine dair sozleşmelerin işletilmesinin Kamu Hastaneleri Kurumu'nun sorumluluğunda olduğu hatırlatıldı. Bu çerçevede TKHK'den şehir hastanelerine ait sozleşme ve eklerini talep ettiğini belirten Sayıştay, kurumun soz konusu dokumanların orneklerini sınırlı şekilde sunabildiğinin altını çizdi. Raporda "Bu nedenle, soz konusu eksik bilgi ve dokumanların temini Sağlık Bakanlığı'ndan yazılı olarak talep edilmiş ancak yanıt alınamamıştır" notu duşuldu.

S ÖZLEŞMEDE BELİRSİZLİK

Kamu Hastaneleri Kurumu'nda bulunan sozleşme ile şehir hastanesindeki sozleşme ornekleri arasındaki farklılıkların neler olduğu anlatılan raporda, TKHK tarafından denetim ekibine sunulan Yozgat Şehir Hastanesi'e ait sozleşme nushasında 66 ve 67. maddelerinin yer almadığı, ancak mahallinde temin edilen sozleşme nushasında bu maddelerin bulunduğu ifade edildi.

Mahallinden temin edilen Yozgat Şehir Hastanesi'ne ait sozleşme orneğinde, 66. maddenin 'Masraflar ve Giderlere' ilişkin olduğu, 67. maddenin ise 'Uygulanacak hukuk'u duzenlediği ifade edilen raporda, "Denetim ekibine sunulan sozleşme nushası ile mahallinde bulunan sozleşme nushasının farklı olması, hangi sozleşmenin uygulamaya esas olduğu konusunda belirsizliğe sebep olmaktadır" denildi.

Sozleşmede değişiklik prosedurunu duzenleyen Ek-22'nin madde metinlerinde hatalı atıflar bulunduğu belirtilen raporda, ekler arasında tutarsızlıklar bulunduğu, "Soz konusu Ek'in 1. bolumunde 'nitelikli değişiklik' tanımında yer alan "Sozleşme'nin 32.4'uncu maddesi uyarınca Yontem Beyanları'ndaki herhangi bir revizyon nitelik değişimi olarak değerlendirilmeyecektir" ifadesi ile neyin kastedildiği tam olarak anlaşılamadığı ifade edildi, "Değişiklik prosedurunde bu şekilde belirsizlikler oluşu, sozleşme değişikliklerinde hukuki ihtilaflara sebep olabilir" denildi.

İ DAREDEN HABERSİZ

(C) Flickr /

Raporda, şehir hastanelerine ilişkin ihaleler bitip sozleşmeler imzalandıktan sonra sozleşmede, sozleşme eklerinde ve sozleşme bedelini oluşturan unsurlarda yapılan değişikliklerin yetkili makamlar tarafından yapıldığının ve usulune uygunluğunun tespit edilemediği anlatıldı. Şehir hastaneleri sozleşmeleri ile uygulamadaki sozleşmelerin farklı olmasının sebebinin de sonradan sozleşmelerde yapılan bu değişikliklerin olduğunu tespit eden Sayıştay, bu konuda bakanlıktan yanıt istedi. Sayıştay, bu talebi sırasında Bakanlık ile "Sozleşmelerin ihale sonuçlandırıldıktan sonraki halleri, şu anda uygulanmakta olan halleri ve bu iki hal arasındaki donemde yapılan değişiklikler idareden yazılı ve sozlu olarak istenmesine rağmen cevap alınamamıştır" bilgisini paylaştı.

Faaliyette bulunan şehir hastanelerine ilişkin olarak çeşitli tarihlerde imzalanan sozleşme ve eklerinin, 26 Ağustos 2014 tarihinde toplu olarak tadil edildikleri ve bu değişiklikten bağımsız olmak uzere başka tarihlerde de değişikliklere uğradıklarının anlaşıldığı aktarılan raporda, değişiklikler şoyle açıklandı:

"Sozleşme kapsamında yapılacak odemelerin yontemini belirleyen sozleşme ekli 'odeme mekanizması' başlıklı Ek-18'de yapılan tadil veya tadiller sonucu, sozleşme kapsamında yapılacak odemelerin hesaplama yontemlerine ilişkin esaslı değişikliklerin yanı sıra, ihale kapsamındaki isteklilerin teklif unsurlarından olan 'toplam sabit yatırım tutarı', 'Kullanm bedeli' ve 'hizmet odemeleri'ne esas tutarlarda da değişiklikler yapıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda sayılanlar dışında hangi unsurlarda değişiklikler yapıldığı ise, idareden istenen belgeler denetim ekibine teslim edilmediği için tespit edilememiştir." Sozleşmede değişiklik yapılmasına ilişkin olarak, ihale ilanının yapıldığı tarihte bir mevzuat hukmu bulunmadığına dikkat çekilen raporda, "Bu nedenle sozleşmelerde değişiklik yapılmasına ilişkin usul ve esasların ihale şartnamelerinde yer aldığı duşunulmekte ise de şartnamaler istenmesine rağmen denetim ekibine teslim edilmediği için sozleşmelerde yapılan değişikliklerin usulune uygun olup olmadığının tespiti yapılmamıştır" tespitine yer verildi.

YARGIDAN BA ĞIMSIZ

Sayıştay, "tahkim yerine ilişkin hukumlerin, sozleşmelerin imzalandığı tarihte yururlukte olan kanuna ve şu an yururlukte bulunan yonetmeliğe uygun hale getirilmediği"ni vurguladı. Sozleşmenin eki olan "Finansman Sağlayanların Doğrudan Anlaşması"ndan kaynaklanan veya ona ilişkin her turlu ihtilafın tahkim yerinin Yozgat, Isparta ve Adana şehir hastanelerinde Londra; Mersin Şehir Hastanesi'nde ise İstanbul olarak belirlendiği kaydedilen rapora gore, sozleşmelerin imzalandığı tarihte, 6428 sayılı Sağlık Bakanlığı'nca Kamu Özel İşbirliği Modeli ile Tesis Yaptırılması Hakkında Kanun'un 4'uncu maddesinin (11) fıkrası, "Sozleşmenin uygulanması sırasında taraflar arasında doğabilecek hukuki ihtilaflarda Turk hukuku uygulanır ve ihtilafların çozumunde Turkiye Cumhuriyeti mahkemeleri gorevli ve yetkilidir. Ancak, taraflar ihtimalin esasına Turk hukukunun uygulanması ve davanın Turkiye'de gorulmesi kaydıyla ihtilafın Milletlerarası Tahkim Kanunu çerçevesinde çozumlenebileceğini kararlaştırabilirler" şeklinde duzenlenmişti. Ancak 'davanın Turkiye'de gorulmesi' ifadesi 27 Mart 2015 tarihli 6639 sayılı kanun ile yururlukten kaldırıldı.

Ç ELİŞKİLER VURGULANDI

Raporda bu durum şoyle eleştirildi: "Buna rağmen aynı hukum 9 Mayıs 2014 tarihinde yayımlanan 'Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İşbirliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınmasına Dair Uygulama Yonetmeliği'nde halen bulunmakta ve yururlukte yer almaktadır. Kanundaki değişiklik yonetmeliğe yansıtılmamıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hukumleri 2017 yılında faal olan şehir hastanelerine ilişkin sozleşmeleri, ihale ilan tarihinin kanunun ve yonetmeliğin yururluk tarihinden once olması nedeniyle, kapsamasa da Yozgat, Adana ve Isparta şehir hastanelerine ilişkin sozleşmelerin Ek-6'da yer alan tahkim yerinin Londra olduğuna dair hukmun, o tarihte yururlukte olan kanun hukmune ve halen yururlukte olan yonetmelik hukmune aykırı olduğu değerlendirilmektedir."

İ DARE ALEYHİNDE DEĞİŞİKLİK UYARISI

(C) AA /

Şehir hastanelerine ait sozleşme ve eklerinde, ihale bitip sozleşme imzalandıktan sonra yapılan bazı değişikliklerin idare aleyhinde olduğu belirtilen raporda, "ihale tarihinde yururlukte olmayıp şu anda yururlukte olan mevzuata aykırı bazı sozleşme hukumlerinde ise idarenin değişiklik yapma hakkını kullanmadığı değerlendirilmektedir" denildi.

Bu konuda şu tespitlere yer verildi: "Personel giderlerinin, toplam maliyet içerisinde az yer kapladığı, hizmetler için odenecek fiyat farkının, yurtiçi fiyat endeksleri yerine, yurtiçi fiyat endeksleri ile asgari ucret artış oranından fazla olanı uzerinden hesaplanması yonunde bir değişiklik yapıldığı gorulmektedir. Şehir hastaneleri sozleşme ve eklerinde, fiyat farklarının hesabına asgari ucret değişim oranının da etkisi olduğuna dair bir hukum yokken, mahallinde yapılan denetimlerde, asgari ucretin de fiyat farkı hesabına etkisinin olduğu bir yontem kullanıldığı gorulmuştur. Sorumlulara konunun sorulması uzerine, sozleşme eklerinde, bazı hizmetlere ilişkin fiyat farklarının hesabında, yurtiçi fiyat endeksleri ile asgari ucret artış oranından yuksek olanının dikkate alınacağı yonunde değişiklik yapıldığı bilgisi denetim ekibine aktarılmıştır. Bedeli parça başı hesaplanan çamaşırhane, yemek hizmetleri ve atık yonetimi gibi hizmetlerde fiyatlamaya esas parçaların maliyetinin sadece belli kısmını oluşturan asgari ucretin fiyat farkının tek unsuru olarak dikkate alınması sakıncalıdır. Özellikle TPN ve HBYS gibi teknolojiye dayalı ve ağırlıklı olarak makine ve teçhizatların kullanıldığı, personel giderinin hizmet bedeli içinde az yer kapladığı hizmetler ile temizlik hizmetinde olduğu gibi, malzemeler içinde de odeme yapılan hizmetlerde kullanılan malzemeler için de asgari ucret oranında fiyat farkı hesaplanması hakkaniyete aykırı olduğu gibi sozleşme taraflarının çıkarlarının dengelenmesi açısından da tutarsızlık arz etmektedir."

Ş EHİR HASTANELERİ

AK Parti 2013 yılında yuzde 70 dolulukla 'hasta garantisi' vererek şehir hastaneleri projesini yururluğe soktu.

Şehir hastanelerinin, kamu-ozel işbirliğiyle yap-işlet-devret modeliyle yapılması için 21 Şubat 2013'te Meclis'ten kanun çıkarıldı.

İhaleyi alan şirket, şehir hastanesini yaptıktan sonra 25 yıl boyunca işletecek, devlet de bu kapsamda şirkete kira ve ayrıca hizmet bedeli odeyecek.

25 yılın ardından şehir hastanesi kamuya devredilecek. Şu ana kadar 4 şehir hastanesi açıldı. Bunlar; Isparta, Mersin, Adana, Yozgat şehir hastaneleri.

Yaklaşık 30 şehir hastanesi daha açmayı planlayan hukumet, 2018 yılı içinde Kayseri, Ankara-Bilkent, Manisa, Elazığ ve Eskişehir'deki hastanelerini faaliyete geçirecek.

2020'ye kadar da Ankara- Etlik, Konya(Karatay), Bursa, Kutahya, Tekirdağ, Gaziantep, İzmir Bayraklı, İstanbul Başakşehir ve Sancaktepe ile Şanlıurfa şehir hastanelerinin faaliyete geçmesi planlanıyor.