Barış Adıbelli, Singapur'da gerçekleşen Trump-Kim zirvesinin ABD ve Kuzey Kore’nin başarısı olmadığını, esas başarının Ç...

Özet (TL;DR) @ 2018-06-13T19:24:00.000Z: Barış Adıbelli, Singapur'da gerçekleşen Trump-Kim zirvesinin ABD ve Kuzey Kore’nin başarısı olmadığını, esas başarının Çin’e ait olduğunu belirtti. Adıbelli’ye göre Trump, Ortadoğu’daki barışı yerle…

ABD Başkanı Donald Trump ve Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Singapur'daki tarihi zirvede bir araya geldi. İki devletin başkanlarının tarihte ilk kez yuz yuze goruştuğu zirvede taraflar ikili ilişkilerin normalleştirilmesine yonelik bir anlaşma imzaladı. 'Kapsamlı', 'derinlikli' ve 'samimi' bir fikir alışverişinde bulunulduğu belirtilen anlaşma metninde, ABD'nin 'guvenlik garantileri' karşılığında Kore Yarımadası'nın nukleer silahlardan tamamen arındırılması yer alıyor.

Tarihi ABD-Kuzey Kore zirvesiyi ve iki ulke arasında imzalan anlaşmayı Dumlupınar Üniversitesi Öğretim Gorevlisi Barış Adıbelli ile konuştuk.

' KUZEY KORE LİDERİNİ MASAYA OTURTAN ÇİN'DİR'

İran'ın bilinen bir nukleer silaha sahip olmadığını ve Kuzey Kore'nin hidrojen bombası denemesini hatırlatan Adıbelli'ye gore ABD, bunlara rağmen İran'ı oteledi ve Kuzey Kore ile masaya oturdu. Adıbelli, Kuzey Kore lideri Kim Jong- un'u masaya oturtan ulkenin Çin olduğuna dikkat çekti:

"Bu tip zirveler işin gosteri boyutudur. Esas bundan sonraki sureç onemli. Bu da zamana yayılarak devam edecek olan bir sureç. Asya Pasifik'e barış ve istikrarın gelmesi adına onemli bir gelişme. Trump, Ortadoğu'daki barışı yerle bir etti ama Uzakdoğu'da yeni bir barış ortamı tesis etti. İran somut bir nukleer silaha sahip değildi ama Kuzey Kore bizzat hidrojen bombaları denedi. ABD, İran'ı oteledi ama Kuzey Kore ile masaya oturdu. Ama ABD ekonomik bir yardımda bulunmayacağını soyledi. Bunun yanında yaptırımlar da kalkmayacak. Demek ki hedef Kuzey Kore değil. Bu Kuzey Kore ve ABD'nin başarısı dedik ama esas başarı Çin Halk Cumhuriyeti'nin. Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'u masaya oturtan Çin'dir. Kim'in surekli Çin ile surekli temas halinde biliyoruz. Singapur'a gelirken de Çin Hava Yolları ile geldi, hatta Çin hava sahasında uçak birkaç kez turladı. Çin de arabuluculuk yaptığını belirtiyor ve Kuzey Kore tarafının garantoru olmak istediğini soyluyor."

' GEÇMİŞTE OLDUĞU GİBİ RUSYA VE ÇİN, KUZEY KORE'NİN ARKASINDA DURUYOR'

Adıbelli, Rusya ve Çin'in Kuzey Kore'nin arkasında durduğunu ifade ederek, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in hiçbir zaman Kuzey Kore'yi dışlamadığını belirtti. Adıbelli, Kuzey Kore'nin Rusya ve Çin ile olan yakınlığının Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un dedesi olan Kim Il-Sung'dan geldiğine işaret etti:

"Putin hiçbir zaman Kuzey Kore'yi dışlamadı. Ancak burada Çin ile Kuzey Kore'nin arasındaki ilişkiler daha farklı. Bu Rusya'nın dışarıda durduğu anlamına gelmiyor. Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un dedesi olan Kim Il-Sung, Çin Kızıl Ordusunda Japon işgaline karşı Çin'de savaştı. Ondan sonra Moskova'ya geçti. Hem Sovyetler Birliği hem de Çin'in yakın dostuydu. Soğuk Savaş doneminde Kore savaşının taraftarı Sovyetler Birliği, Çin ve Kuzey Kore'ydi. Bugun tarih tekerrur ediyor ve tekrar Rusya ve Çin, Kuzey Kore'nin arkasında duruyor. Rusya'nın askeri olarak dunyadaki caydırıcı gucu Çin'den daha fazla. Rusya gibi bir ulkenin Kuzey Kore'nin arkasında durması en azından bu sureci daha net ortaya çıkaracaktır."

' ABD'NİN ÖLDÜRÜLEN KUZEY KORE LİDERİNİN ÜVEY ABİSİ ÜZERİNDEN BAŞKA BİR PLANI VARDI'

Adıbelli, ABD'nin suikast sonucu oldurulen Kuzey Kore liderinin uvey abisi Kim Jong-nam uzerinden bir surgunde Kuzey Kore hukumeti kurmayı planladığını soyledi:

"Bu sureçten once Kuzey Kore liderinin uvey abisi Kim Jong-nam Malezya'da bir suikast sonucu olduruldu. Soylentilere gore, ABD ve Guney Kore istihbaratı Kuzey Kore ile ilgili sorunu farklı bir şekilde çozmek adına oldurulen ağabeyin uzerinden bir surgunde Kuzey Kore hukumeti kurmayı planladılar. Bir siyasi parti bir surgunde hukumet ile Kuzey Kore'deki rejim bir şekilde eleştirilecek, halk şehirde isyan ettirilecekti. ABD'nin bu planı çoktu. Dolayısıyla yeni bir adım atıldı."

' BU ZİRVE İLE 2. DÜNYA SAVAŞI, KORE HALKI İÇİN BİTMİŞTİR'

Adıbelli, tarihi ABD-Kuzey Kore zirvesi ile 2. Dunya Savaşı'nın Kore halkı için bitmiş olduğunu vurguladı. Adıbelli, Çin'in Kuzey Kore'ye sık sık "Libya gibi olursunuz. ABD'ye karşı caydırıcılığınızı kaybetmeyin" şeklinde uyarılarda bulunduğunu belirtti:

"ABD bir iki yıl once muzakere edelim dediğinde Çinliler bu konuda Kim'i 'Libya gibi olursunuz, caydırıcılığınızı kaybetmeyin' diyerek uyarmıştı. Kim en son Çin'e gittiğinde Şi Cinping Libya modeline işaret ederek uyarıda bulundu. Bugun ABD bolgedeki temel duşuncesi Çin. Kuzey Kore'yi bu yuzde bir vekil olarak kullanmaya çalışıyor. Trump basın toplantısı yaparak tum ulkelere teşekkur etti. Ama esasında teşekkur etmesi gereken Şi Cinping. Ama aslan payını vermek istemiyor. Japonya Başbakanı Şinzo Abe'den bahsetti. Ama Japonya buna en karşı çıkan muttefik ve 'Kuzey Kore ile eğer ilişkileri duzeltirsek, o zaman guvenliğimiz tehlikeye girer. Biz kendi nukleer gucumuzu geliştiririz' diyor. Burada başka bir noktada iki Kore'nin birleşmesi. Çinliler bu konuda da uyarıyorlar, Doğu-Batı Almanya orneğini vererek Kuzey Kore'yi boyle bir hata yapmamaları konusunda uyarıyorlar. Amerikan muttefiki bir Kore ortaya çıkar diyorlar. Burada Japonya'nın 'Boyle bir durumda Kuzey Kore'nin nukleer teknolojisi, nukleer bilgisi Guney Korelilerin eline geçerse, birleşirlerse o zaman inanılmaz bir nukleer gucu olan bir Kore ortaya çıkar' şeklinde bir endişesi var. Bu zirve ile 2. Dunya Savaşı, Kore halkı için bitmiştir."

' KUZEY KORE'NİN NÜKLEER SİLAHLARDAN ARINDIRILMASI 15 YIL SÜRECEK'

Adıbelli'ye gore, Kuzey Kore'nin nukleer silahlardan arındırılması yaklaşık 15 yıl surecek:

Kuzey Kore'nin nukleer silahlardan arındırılması uzun bir sureç. Bu silahların imhasının yaklaşık 15 yıl sureceği soyleniyor. Ondan sonra barış masasına tekrar oturacaklar. Nukleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması ve Uluslararası Atom Enerjisi'ne donmesi lazım. Mufettişleri ulkeye kabul etmesi lazım. Kuzey Kore, 'Benim bazı nukleer tesislerimi bırakalım. Ben onları sivil çalışmalarım için kullanayım. Konvansiyonel askeri çalışmalarım için kullanayım' diyor. ABD tarafında da 'Kuzey Kore yarın ortulu bir şekilde tekrar nukleer programa donebilir mi?' şeklinde soru işaretleri oluşuyor.

' TRUMP'A UZAKDOĞU'DA KUZEY KORE GİBİ 'ÇILGIN' BİR ÜLKE LAZIM'

(C) REUTERS / Leah Millis

Adıbelli'ye gore, Trump'ın Uzakdoğu'da 'çılgın' bir ulkeye ihtiyacı var. Adıbelli, ABD Başkanı Donald Trump'ın Kuzey Kore'yi Çin'in rakibi haline getirmek istediğini ifade etti:

"Trump, 'Kuzey Kore ile goruşmeye gerek yok, Çin bunu halleder' diyerek Kuzey Kore'yi kuçuk duşurdu. Kuzey Kore de kendileri adına başka ulkelerin muhattap alınmasından çok rahatsız oldu. Altılı goruşmelerin kesilmesinin nedenlerinden biri buydu. Kuzey Kore son iki yıldır 'Biz Amerika ile karşılıklı oturalım ve sorunları çozelim. Çin'i ya da başka biir ulkeyi araya sokmayalım' diyor. ABD 'Acaba bugun Kuzey Kore'yi Çin'e karşı yanımda yer almasını sağlayabilir miyim?' şeklinde duşunuyor. Çunku Trump'a Uzakdoğu'da çılgın bir ulke lazım. Ne Guney Kore ne Japonya bu kritere uymuyor. Trump'ın duşunduğu iş şu: 'Kuzey Kore'yi ekonomik olarak bir us haline getirelim, Kuzey Kore'deki halk zaten aç, yoksul. Tıpkı Çin'deki gibi ucuz iş gucu olarak kullanalım. Amerika'nın butun fabrikalarını Çin'den buraya taşıyalım. Aynı maliyetle burada uretsinler. Çin'e rakip olsunlar, Çin'in gucunu kıralım'. Bunu daha once de Hindistan ve Bangladeş'te denedi, olmadı."

' KUZEY KORE'Yİ ŞİÖ'YE ALMAYI DÜŞÜNÜYORLAR'

ТАСС/POOL

Kanada'da yapılan G7 zirvesi ve Şanghay İşbirliği Örgutu (ŞİÖ) zirvesi ile ilgili de değerlendirmelerde bulunan Adıbelli, G7'de buyuk bir parçalanma yaşandığını belirtti. ŞİÖ'nunse bu seneki ana temasının 'birlik' olduğunu hatırlatan Adıbelli'ye gore, ŞİÖ ilk defa farklı boyutta bir zirve gerçekleştirdi. Adıbelli, Kuzey Kore'nin ileriki zamanlarda ŞİÖ'ye davet edileceğini ekledi:

"Şanghay İşbirliği Örgutu ilk defa farklı bir boyutta ortaya çıktı. Açıkça Trump'a meydan okudular. Batı'da G7'de ise buyuk bir parçalanma var. Ama ŞİÖ'de ana tema birlikti. Özellikle Rusya ile Çin hiç olmadığı kadar samimi goruntuler sergiledi. Aynı zamanda Kuşak ve Yol girişiminin de onemli bir boyutu var. Bunların hepsi ŞİÖ bunyesine alındı. Tartışılan askeri boyut olmamasıydı. Bir sonraki aşamada askeri bir boyut gelebilir. Rusya'nın kurmuş olduğu bir Kolektif Guvenlik Anlaşması Örgutu (KGAÖ) gibi bir yapı var. Bunu oraya askeri bir kanat olarak ekleyebilirler. Bugunku ana tema terorizmle mucadele. Üç şer kuvvet deniyor: Terorizmle mucadele, ayrılıkçılıkla mucadele ve aşırıcılıkla mucadele. O yuzden ŞİÖ'nun zirveden once Pakistan'da terorizmle mucadele biriminin bir toplantısı oldu. Dolayısıyla ŞİÖ bu yıl ilk kez terorizmle mucadeleyi, uyuşturucu ile mucadeleyi ve siber guvenlikle mucadeleyi ana teması yaptı. Öte yandan, Kuzey Kore'nin en çok ilgilendiği kurumların başında ŞİÖ geliyor. Kuzey Kore'yi ŞİÖ'ye ya gozlemci ya da ortağı olarak almayı duşunuyorlar. Hatta Kuşak ve Yol Projesi'ne de ekleyecekler. Hindistan ise Kuşak ve Yol Projesi'ni kabul etmeyen tek ulke."