Özet (TL;DR) @ 2018-06-13T23:40:00.000Z: Mühdan Sağlam’a göre, Trump’ın Çin’e teşekkürü, Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılma sürecinde Güney Kore ve Japonya’nın Kuzey Kore’ye yardım edeceğini söylemesi ve Rusya’nın bu süreci…


Goruş

23:40 13.06.2018(Guncellendi 01:17 14.06.2018) URL'yi kısaltın

Muhdan Sağlam'a gore, Trump'ın Çin'e teşekkuru, Kuzey Kore'nin nukleer silahlardan arındırılma surecinde Guney Kore ve Japonya'nın Kuzey Kore'ye yardım edeceğini soylemesi ve Rusya'nın bu sureci ozellikle Çin uzerinden yurutmesi, vitrinde iki aktor ABD ve Kuzey Kore gorunse de perde arkasında altılı formule uyulduğunun gostergesi.

Geçen yıl bir nukleer savaşın eşiğinden donen ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un Singapur'da buluştu. Trump ve Kim, Kore Yarımadası'nın nukleer silahlardan arındırılmasında anlaştı. Bunun yanında ABD Kuzey Kore'nin guvenliğini sağlama guvencesi verdi.

Kim-Trump zirvesi ekseninde G7 zirvesi ve Şanghay İşbirliği Örgutu (ŞİÖ) zirvesini Dr. Muhdan Sağlam ile konuştuk.

' TARAFLARIN İYİ NİYETİNİ ORTAYA KOYAN BİR ANLAŞMA'

Muhdan Sağlam'a gore ABD- Kuzey Kore arasında yapılan anlaşma tarafların iyi niyetini ortaya koyan bir anlaşma. Sağlam, anlaşmayı aynı zamanda hiçbir şeyin belli olmadığı bir metin olarak yorumlamanın mumkun olduğunu ifade etti:

"İran Nukleer Anlaşması'na varılan surecin yaklaşık 8 yıl surduğunu bilfiil 5 artı 1 ve İran ile yapılan goruşmelerin 3 yıl surduğunu duşunecek olursak Trump silahların imhasının yıllar alabileceğini soyledi. Bunun barışçıl bir şekilde en az zararla yapılması gerekiyor. Altına imza attıkları anlaşma belki bir iyi niyet beyanı ve gelecek sureçte tarafların iyi niyetini ortaya koyan, 'Bu sureci beraber yurutmek istiyoruz'u ortaya koyan bir metin olarak ele alınmalı. Bu doğru koordine edilmesi gereken uzun bir sureç. Çunku çok fazla aktorun devreye girdiği bir zeminde hareket ediyorlar. Mutlaka tansiyonun yuksek olduğu anlara tanıklık edeceğiz, bu yuzden sabırlı olmak gerekecek. Bir başlangıç olması açısından tarihi bir olay denebilir. Ancak beklentilerimizi yukselttiğimiz zaman sıradan bir goruşme ozellikle Amerikan medyasının soylediği gibi aslında hiçbir şeyin belli olmadığı bir metin gibi de yorumlamak mumkun."

' VİTRİNDE İKİ AKTÖR GÖRÜLÜYOR, PERDE ARKASINDA ALTILI FORMÜLE UYULUYOR'

Sağlam, ABD'nin Guney Kore ve Japonya'nın garantoru olduğu için Kuzey Kore ile sureci daha dikkatli ele alacağının altını çizdi. Rusya'nın sureci Çin uzerinden yuruttuğunu hatırlatan Sağlam, perde arkasında altılı formule uyulduğuna dikkat çekti:

"Trump'ın soylediğine gore tam rakamlara bakarsak şu anda Guney Kore'de 32 bin, Japonya'da 45 bin ABD askeri var. Yuklu bir askeri konuşlanma soz konusu. Bunun yanında varolan askeri gemiler, donanmanın kendisi, keza savaş uçakları aslında ABD yığınağının buyuk bir kısmının Asya Pasifik'e konuşlandığını goruyoruz. Bunun Afganistan ve Irak'ın çok daha altında olan rakamda asker çekmesinin ne kadar uzun sureye yayıldığını goz onune alırsak ozellikle hassas dengelerin olduğu bir bolgede bunun kolay olacağını duşunmuyorum. Bu da surecin uzun tutulmasının nedenlerinden biri. Hem stratejik olarak hem de surecin sağlıklı bir biçimde yurutulmesi açısından. Çunku ABD aynı zamanda Guney Kore ve Japonya'nın garantoru. Bir anda askerlerini çektiği takdirde bu iki ulke yeniden bir guvensizlik iklimine donebilir. Çunku Kuzey Kore değilse de Çin ile bir sorun yaşayabilirler. O yuzden ABD'nin daha temkinli hareket edeceğini duşunuyorum. Trump'ın bu sureçte Çin'e teşekkur etmesi, nukleer silahlardan arındırılma surecinde Guney Kore ve Japonya Kuzey Kore'ye yardım edecekti demesi ve Rusya'nın bu sureci ozellikle Çin uzerinden yurutmesi aslında her ne kadar gorunurde iki aktor olsa da perde arkasında altılı formule uyulduğunu ama vitrinde iki aktoru gorduğumuzu soyleyebilirim."

' RUSYA, KUZEY KORE'YE TAMAMEN SIRTINI DÖNMÜŞ DEĞİL'

Rusya ile Kuzey Kore'nin komşu ulkeler olduğunu hatırlatan Sağlam'a gore Rusya Kore'ye tamamen sırtını donmuş değil. Sağlam, Lavrov'un ziyaretinin Kuzey Kore barış sureci açısından Rusya'nın katkıya hazır olduğunu gostermek amacını taşıdığını belirtti:

"Rusya'nın daha once perde arkasından Kim ile ABD'nin doğrudan goruşmeleri uzerinden yuruttuğu sureci (Rusya Dışişleri Bakanı Sergey) Lavrov yerinden gormeyi tercih etti. Çunku bu donemde Kim de kendini baskı altında hissediyordu. Rusya ile her goruşmesi ABD'ye bir mesaj gibi algılanıyordu. Trump goruşmeleri iptal etmeye çalıştı sonra da oryantalist bir tavırla 'Biz Kuzey Kore'nin istekliliğini gormeye çalıştık' dedi. Bu sureçte biz Guney Kore'yi daha çok gorduk. Abe Rusya'ya bir ziyaret gerçekleştirdi, Kore sureci gundemdeydi. Rusya perde arkasından ve halihazırda guçlu olan tarihsel bağların yanında şu anda Rusya'da 100 binden fazla işçi çalışıyor. Bu işçiler aynı zamanda Kuzey Kore'ye donuk olan finansal akışın ayakta kalmasını sağlayan bir unsur. Yaptırımlar var olmakla birlikte en azından belirli sınırlar dahilinde Kore'ye tamamen sırtını donmuş değil. Çunku Rusya ile Kuzey Kore doğrudan komşu ulkeler. Dolayısıyla guvenlik ve jeopolitik perspektifleri hayati bir rol oynuyor. Lavrov'un ziyareti bir yanıyla Kuzey Kore'nin tutumunu algılamaya çalışmaktı. Bu hem Rusya-Kuzey Kore ilişkisi hem de Kuzey Kore barış sureci açısından Rusya'nın katkıya hazır olduğunu gostererek kendi dinamiklerini, onceliklerini ve tarihsel bağlarını hatırlatma ihtiyacı hissetti. Rusya 'Ben şu an masada gorunmuyor olabilirim ama emin olun benim sozum bu salonda hissedilecek, duyacaksınız' dedi."

' İRAN'IN YAKIN DÖNEMDE ŞİÖ'YE KATILIMI GÜNDEME GELEBİLİR'

Sağlam, İran'ın yakın donemde Şanghay İşbirliği Örgutu'ne katılma ihtimalinin olduğunu soyledi. Sağlam'a gore, eğer İran ŞİÖ'ye katılırsa, bu hem Asya'daki dengeler hem de Ortadoğu dengeleri açısından onemli bir kırılma noktası olacak:

"Şanghay İşbirliği Örgutu'nun onceliğinde guvenlik ve terorizmle mucadele vardı. Ama isminden anlaşılacağı gibi bir işbirliği orgutu. 2002'de Şanghay İşbirliği Örgutu adını almasıyla birlikte yavaş yavaş ekonomik entegrasyonun arttırılması, işbirliğinin farklı alanlarda guncellenmesi gundeminde surekli yer etti. Şu anda ŞİÖ bunyesinde uç tane BRICS uyesi var: Hindistan, Rusya ve Çin. Çin ile Hindistan'ı yan yana koyduğumuzda ekonomik ve ticari hacimleri, sahip oldukları Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GYSH) ile çok dikkat çeken iki aktor. Bunun yanına bir de askeri kapasitesi, siyasi iradesi, kuresel siyasetteki pozisyonu çok dişli olan Rusya'yı koyduğunuzda belki ekonomik olarak butçe olarak G7 ile olçumlemek yanlış olur ancak goz ardı edilemeyecek kadar da guçlu bir rakibin karşılarında olduğu bilinmeli. Ayrıca bir meydan okuma siyaseti yurutmediklerini de hatırlatmalı. Hindistan ile Pakistan'ın tarihsel anlaşmazlıkları mevcut, bunun yanında Hindistan'ın Çin ile yaşamış olduğu sıkıntılar var. ŞİÖ aslında bolgedeki bu sorunları bir şemsiye altında toplayarak, sorunların çozumu için bir şemsiye gorevi gormek istiyor. ŞİÖ Zirvesi sonrası Kuzey Kore ile barış surecini desteklediklerini soylediler. Batı'da ve Doğu'da gerçekleşen iki zirvede farklı konular konuşulsa da Trump'ın İran ile yapılan Nukleer Anlaşma'dan çekilmesinin yanlış olduğu konusunda hemfikir oldular. Bu G7'nin amirallerinden bir tanesine karşı olması açısından dikkate değer bir vurgu. ŞİÖ kendi bolgesindeki jeopolitik dengeleri okuyarak çozum bulmaya çalışan geniş perspektifi olan bir orgut. Ayrıca İran'ın yakın donemde katılımı gundeme gelebilir. Çunku İran gozlemci statusunde zaten. Eğer İran katılırsa, bunun hem Asya'daki dengeler hem de Ortadoğu dengeleri açısından onemli bir kırılma noktası olacağını soylememiz mumkun."