Özet (TL;DR) @ 2018-06-09T02:02:16.000Z: Hazar bölgesinden Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya 10 milyar metreküp Azerbaycan gazını taşıyacak olan Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı’nın (TANAP) 12 Haziran’da açılışının yapılması…


Analiz

02:02 09.06.2018URL'yi kısaltın

Hazar bolgesinden Gurcistan ve Turkiye uzerinden Avrupa'ya 10 milyar metrekup Azerbaycan gazını taşıyacak olan Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı'nın (TANAP) 12 Haziran'da açılışının yapılması bekleniyor.

Rusya Ulusal Enerji Guvenliği Fonu'nun kıdemli uzmanı İgor Yuşkov, projenin potansiyelini değerlendirdi ve Turkiye'nin gaz dağıtım merkezi statusuyle ilgili değerlendirmelerde bulundu.

T ÜRK AKIMI VE GÜNEY GAZ KORİDORU BİRBİRİNE RAKİP Mİ?

Yuşkov, Turkiye pazarında iki projenin birbirine rakip olduklarını soyledi. Rus uzman, "Guney Gaz Koridoru uzerinden Turkiye'ye yaklaşık olarak 8 milyar metrekup gaz gelmesi bekleniyor. 12 Haziran'da ikinci etap açıldığında gaz akmaya başlayacak. İtalya'ya kadar uzanan Avrupa etabı ise 2020'ye doğru devreye alınacak. Bu pazarlarda Rusya şimdilik Azerbaycan'la rekabet etmiyor" diye konuştu.

Azerbaycan'daki uretim hacminde sorun olduğuna dikkat çeken Yuşkov, Şahdeniz uretim sahasının çalışmaya başlamasıyla diğer sahalardaki uretimin duşuş gosterdiğine dikkat çekti.

Rus uzman, "Bu nedenle 2017'de Azerbaycan, Gazprom'la kontrat imzalayıp, Rus gazını satın alma kararı aldı. Sevkiyatlarının artması durumunda Gazprom, Azerbaycan'a bir yılda 2.5 milyar metrekup gaz satmış olacak. Bu da, TANAP uzerinden Turkiye'ye ulaşacak olan 8.6 metrekup gazın neredeyse yarısının Rus gazı olacağı anlamına gelir. Rus gazının satışları her turlu artıyor" ifadelerini kullandı.

'Azerbaycan'ın gaz eksiği Guney Gaz Koridoru uzerinden Turkmen ya da İran gazıyla telafi edilir mi?' sorusuna Yuşkov, "Muhtemelen hayır. Turkmenistan tum gazını Çin'e satıyor ve fazla hacim elinde yok. İran'ın gazını da yılda yaklaşık 8 milyar metrekup olarak Turkiye, iç ihtiyaçları için satın alıyor. Fakat yaptırımların başlamasıyla yatakları geliştiremeye parası yetmeyecek olan İran'ın tedarikte bu hacimlere ulaşıp ulaşmayacağı bilinmiyor" diye konuştu.

T ÜRKİYE GAZ DAĞITIM MERKEZİ OLACAK MI?

Turkiye'nin doğrudan bir gaz dağıtım merkezine donuşemeyeceğini belirten Yuşkov, şoyle konuştu:

"Tam teşekkullu gaz dağıtım merkezinde spot ticaretinin yapıldığı bir yer oluyor. Oraya gaz gelir, alıcılar gelir ve yerinde fiyat konusunda pazarlık yapar. Turkiye'den birçok gaz boru hattının geçirilmesi ongoruluyor, Azerbaycan'dan, Rusya'dan ve teorik olarak Turkmenistan ve İran'dan. Ancak bu sadece bir transit, mulkiyet hakkı diğer ulkelerde, tuketicilerin olduğu pazarlarda değişecek. Turkiye'de birleşik gaz kabul ve teslim noktası diye bir şey olmayacak. Fakat Turkiye en azından bolgenin en buyuk gaz transit ulkelerinden birinin statusune kavuşacak. Bu Turkiye için çok onemli, çunku artık Avrupa'nın buyuk bir kısmı, Turkiye'ye bağlı olacak. Turkiye ayrıca transitten buyuk gelir sağlayabilecek. Örneğin Turkiye'den Bulgaristan, Yunanistan ve İtalya için 10 milyar metrekup gaz geçmesi bile milyonlarca dolar demek. Turkiye, tum gaz boru hatlarının kendi topraklarından geçmesini sağlamaya çalışarak coğrafi konumunu başarıyla kullanmış oluyor."

BULGAR İSTAN'IN TÜRK AKIMI İLE İLGİLİ TUTUMUNUN DEĞİŞMESİ

Bulgaristan'ın Turk Akımı projesi ile ilgili değişen tutumunu değerlendiren Yuşkov, şunları soyledi:

"Bulgaristan her zaman bir gaz boru hattı inşa etmek istedi. Fakat 63 milyar metrekup kapasiteli muazzam bir boru hattına sahip olacak ve sadece boruların oradan geçtiği için yılda milyarlarca dolar kazanacak olan ulke, bu şansını yitirdi. Projeyi kendi parasıyla yapacak olan Gazprom, Bulgaristan'a ayrıca iyi bir iskonto da yapacaktı. Ancak o zaman Amerikalı senatorler Bulgaristan'a gelerek baskı yaptı ve ulke, gaz boru hattı inşaatından vazgeçti. Şimdiyse durum değişti. Bulgaristan, Kuzey Akımı-2 projesine izin verileceğini ve hattın inşa edileceğini goruyor ve bu, Rusya'dan gelecek boru hatlarının inşa edilebildiği, bu tur projelerin siyasi değil ekonomik olduklarını anlıyor. Demek ki bu ulke kendine doğrudan bir gaz boru hattı inşa edebilir. Bu nedenle Bulgar yonetimi, gaz boru hattının Yunanistan'a değil, Bulgaristan'a ve oradan Guney Akımı'nın eski rotası uzerinden Sırbistan, Macaristan ve Avusturya'ya ve diğer ulkelere gitmesini istiyor."