Özet (TL;DR) @ 2018-06-04T13:49:00.000Z: ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun 1989 yılında yaşanan 'Tiananmen Olayları'nın yıl dönümünü anması ve Çin'e şiddetle bastırılan eylemde tam olarak kaç kişinin öldüğü, gözaltına alındığı veya…


Asya & Pasifik

13:49 04.06.2018(Guncellendi 14:04 04.06.2018) URL'yi kısaltın

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun 1989 yılında yaşanan 'Tiananmen Olayları'nın yıl donumunu anması ve Çin'e şiddetle bastırılan eylemde tam olarak kaç kişinin olduğu, gozaltına alındığı veya kaybedildiğini açıklaması çağrısı yapması Pekin'in sert tepkisini çekti. Çin, ABD'ye protesto notası gonderdi.

(C) AP Photo / Ng Han Guan

Pekin, ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'nun yaptığı açıklamada, 4 Haziran 1989'daki Tiananmen Olayları'nda tam olarak kaç kişinin olduğunun açıklanması çağrısına sert tepki verdi.

' ABD'Yİ ÖN YARGILARINI TERK ETMESİ KONUSUNDA UYARIYORUZ'

Çin Dışişleri Sozcusu  Hua Chunying rutin basın brifinginde yaptığı açıklamada "Çin hukumeti 1980'ler sonunda yaşanan siyasi rahatsızlık konusunda çoktan net bir sonuca vardı" ifadelerini kullandı.

Pompeo'nun açıklamasının 'Çin hukumetini temelsiz şekilde suçladığını' belirten Hua, 'ABD'yi Çin'in içişlerine karışmakla' itham etti.

"Çin tarafı bundan şiddetle rahatsız ve buna kararlılıkla karşı çıkıyor" diyen Hua ABD'ye protesto notası gonderdiklerini de aktardı.

Hua " ABD'yi on yargılarını terk etmesi, yanlışlarını duzeltmesi, sorumsuz açıklamaları durdurması, Çin'in içişlerine karışmayı bırakması ve Çin-ABD ilişkilerine zarar verecek eylemler yerine ilişkileri geliştirmesi konusunda uyarıyoruz" dedi.

Pompeo yapığı açıklamada 1989'daki olaylarda 'masumların trajik kaybını hatırladıklarını' yazmış ve Nobel odullu Çinli muhalif Liu Xiaobo'dan alıntı yaparak '4 Temmuz'un ruhlarının huzur bulamadığını' belirtmişti.

"Çin hukumetini oldurulen, goz altına alınan ya da kaybedilenlerin tam sayısını açıklaması konusunda uyaran diğer uluslararası toplum uyelerine katılıyoruz" diyen Pompeo ayrıca  Çin'e, Tiananmen katılımcılarını ve akrabalarını taciz etmeyi sonlandırma ve olayların anısını canlı tutmaya çalıştığı için hapsedilenleri serbest bırakma uyarısı yapmıştı.

TIANANMEN OLAYLARI

Çin'de 1989 yılının nisan ayından başlayarak 4 Haziran'a kadar suren ve başkent Pekin'deki Tiananmen Meydanı'nda guç kullanılarak bastırılan olaylarda kaç kişinin olduğu tam olarak bilinmiyor.

Kimileri yuzlerce, kimileri ise binlerce kişinin olduğunu one suruyor. Geçen sene ortaya çıkan İngiltere'ye ait bir diplomatik yazışmaya gore ise olaylarda 10.000 kişi hayatını kaybetti.

Demokrasi, ifade ozgurluğu, enflasyon, siyasi bozulma ve yozlaşma gibi nedenlerle başlayan protestolara, başta ulkedeki aydın kesim ve oğrenciler olmak uzere yoğun katılım olmuştu.

Çin'in halen uluslararası toplum tarafından kınanmasına sebep olan olaylarda, 1978 yılındaki dışa açılımdan sonra uygulanan ekonomik reformların tetiklediği işsizlik, Çin Komunist Partisinin tutumu ve siyasi bozulma gibi nedenlerin etken olduğu kaydediliyor.

Olayların ilk başladığı zamanlarda hukumet, gostericilere mudahale etmemiş ancak protestocuların dağılmaması uzerine 20 Mayıs'ta ulkede sıkıyonetim ilan edilmişti.

Hukumet, protestocuların taleplerinin karşılanmasının mumkun olmadığı ve gosterilerin bastırılması gerektiği kararına vararak 4 Haziran gecesi tanklar ve askerleri meydana gondermişti.

Guvenlik guçlerinin olayları bastırırken gerçek mermi kullanması sonucu Çin Kızılhaçı'na gore iki bini aşkın kişi yaşamını yitirmişti. Diğer yandan, olayların ardından çok sayıda devlet ve parti yetkilisi gozaltına alınmış ya da ev hapsiyle cezalandırılmıştı.

Çin yakın tarihinde geniş yankı uyandıran 'Tiananmen olayları', ulkedeki yeni nesil başta olmak uzere halk tarafından halen tam olarak bilinmiyor.

Çin topraklarında sadece yarı ozerk Hong Kong'da Tiananmen'de hayatını kaybedenler açık şekilde anılabiliyor.