Özet (TL;DR) @ 2018-06-05T09:41:00.000Z: 2004 yılında bankalar hariç şirketlerin dış kredi borcu 27.5 milyar dolarken, şimdi 115.8 milyar dolar. 2004'te yüzde 60'ı sanayi şirketlerinin borcuyken, şimdiki borcun yüzde 60'ı hizmetlerin.…


Ekonomi

09:41 05.06.2018(Guncellendi 09:42 05.06.2018) URL'yi kısaltın

2004 yılında bankalar hariç şirketlerin dış kredi borcu 27.5 milyar dolarken, şimdi 115.8 milyar dolar. 2004'te yuzde 60'ı sanayi şirketlerinin borcuyken, şimdiki borcun yuzde 60'ı hizmetlerin. Hizmetlerdeki hızlı artışın kaynağı esasta 4 alt sektor: Ulaştırma-depolama, inşaat, gayrimenkul ve sağlık.

Dunya gazetesinden İbrahim Ekinci'nin haberine gore, Merkez Bankası (MB), ozel sektorun yurt dışından sağladığı kredi borçlarının çetelesini tutuyor. Uzun, kısa vade dağılımlarının yanı sıra, sektorel çeteleyi de yayımlıyor.

(C) AA /

Özel sektorun kur riski sadece 'yurtdışından sağlanan krediler'le sınırlı değil. Yurtiçi bankalardan kullanılmış doviz kredileri de doğal olarak kur hareketinden etkileniyor.

İktisatçı Hakan Özyıldız'ın, 26 Mayıs tarihli yazısında guncellediğini belirttiği verilere gore, şubat sonu itibariyle şirketlerin yurtiçi bankalardan sağladığı doviz kredilerinin tutarı 187 milyar dolar. MB'nin açıkladığı 2018 ilk çeyrek sonuçlarına gore (finans kesimi dahil) yurtdışından sağlanan kredi borçları da 245.5 milyar dolar. Bunun 115.8 milyar doları reel sektor şirketleri uzerinde. Yurtdışından kullanılmış kredilerin sektorel kırılımları, borçlanmanın en çok hangi sektorlerde yapıldığını, hangi sektorlerde hızlı artış olduğunu, hangi sektorlerin gorece daha az kur riski taşıdığı hakkında da bir fikir veriyor.

YURTDI ŞINDAN SAĞLANAN KREDİLERİN TOPLAMINDA YÜZDE 320.6 ARTIŞ

2004-2018 1. çeyrek tablosunun soylemeye izin verdiği olgular şoyle:

  • (C) AA /

2004'te finans dışı şirketlerin yurtdışından sağladığı kredilerin toplamı 27.5 milyar dolar. Şimdi 115.8 milyar dolar. Artış oranı yuzde 320.6

  • 2004'te alınan kredilerin yuzde 60'ı sanayiye gitmiş. 2018'de manzara tersine donmuş. Yuzde 60'ı bu kez 'hizmetler'e gitmiş. Borçluluk tablosunda altı çizilmesi gereken birinci olgu bu.
  • İkinci dikkat çeken rakam; 2004-2018 1Ç doneminde sanayi sektorlerinin dış kredilerinde yuzde 193.3 artış olmuş. Hizmetlerdeki artış yuzde 500. Sanayi ortalamanın (yuzde 320.6) altında, hizmetler uzerinde seyretmiş.

H İZMETLERDEKİ HIZLI ARTIŞIN KAYNAĞI 4 ALT SEKTÖR

  • (C) AFP 2018 / Arşiv

Hizmetlerdeki hızlı artışın kaynağı esasta 4 alt sektor: Ulaştırma-depolama, inşaat, gayrimenkul ve sağlık. Bunlardaki dış kredi artışı sırasıyla şoyle: yuzde 2.056, yuzde 772, yuzde 2.134 ve yuzde 2.227. 'Ulaştırma depolama'daki artış kopru, otoyol, havalimanı projelerinden, sağlıktaki artış, sağlık kampusu projelerinden oluşuyor.

  • Yuzdeler, oranlar başlı başına fazla bir şey ifade etmiyor. Miktardan bakınca durum daha çarpıcı: İnşaat, altyapı, gayrimenkul, hizmetlerde en yuksek borçlanmaları gerçekleştiren 3 sektor ve toplam 68.5 milyar dolarlık kredinin 41.5 milyar doları da (yuzde 60.1'i) bu 3 sektorde.
  • Hizmetlerde yuksek dış kredi borcu olan 2 sektor daha var: Bilgi ve iletişimde dış kredi buyukluğu 9.9 milyar dolar. Operatorlerinin altyapı yatırımlarından kaynaklanıyor. İkinci yuksek borçlu sektor toptan ve perakende ticaret; 5.3 milyar dolar. Fakat bu 2 sektorde de 14 yıllık artış gorece duşuk. Sağlıkta da dış kredi 3.4 milyar dolar.

TARIM SEKT ÖRÜNDE DIŞ KREDİ BORCU 608 MİLYON DÜLAR

  • Sanayi sektorunde, imalatta, dış kredi borcu inşaat ve ulaştırma-depolama sektorlerine yaklaşan bir sektor yok. İmalatta en yuksek borcu olan sektor 5.4 milyar dolarla 'gıda, içecek ve tutun urunleri.' Bir de kredi borç miktarı 4.4 milyar doları bulan 'kok komuru ve rafine edilmiş petrol urunleri imalatı' dikkat çekiyor. Bu sektor dış kredi artışında yuzde 7.285'le ilk sırada. İkinci sırada yuzde 4.253 artışla (inşaat makineleri kiralama, araç, uçak kiralama, tur operatorleri gibi faaliyetleri kapsayan) 'idari ve destek hizmet faaliyetleri' bulunuyor.
  • Tarım sektorunde dış kredi borcu 608 milyon dolar. Duşuk duzeyde. Madencilik ve taş ocakçılığının 5 milyar dolar dış kredi borcu var ve son 14 yılda borçluluk yaklaşık 10 kat artmış.