Son yıllarda bulunan “dev virüsler” bilim dünyasını bile şaşırtıyor ve çeşitli “felaket senaryolarına” konu oluyor. İkli...

Özet (TL;DR) @ 2018-05-14T06:09:54.000Z: Son yıllarda bulunan “dev virüsler” bilim dünyasını bile şaşırtıyor ve çeşitli “felaket senaryolarına” konu oluyor. İklim ve sağlık bilimciler, küresel ısınma sonucunda ortaya çıkan bakteri…

ntv.com.tr , buyuk boyutlardaki bu virusleri yok edecek bir yontemin veya ilacın bulunmasının da çok zor olacağını ve zaman alacağını ileri suren bu 'felaket senaryosu'nu uzmanlara sordu.

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden Prof. Dr. Murat T urkeş, bu konudaki uluslararası çalışmalara dikkat çekerek şunları soyledi:

"Evet, iklim de ğişikliğinin insan sağlığı uzerindeki etkilerini çalışan ve sayıları gittikçe artan halk sağlığı uzmanları ile tıp ve iklim bilimciler, buzulların, ozellikle de permafrost topraklarda saklı viruslerin ve bakterilerin, kuresel ısınma sonucunda açığa çıkarak insanlığın geleceğini tehdit edeceğini soyluyor. Örneğin, Evrimsel Biyolog Jean-Michel Claverie'nin (Aix-Marseille University, Fransa) konuyla ilgili bir açıklaması var. Bu açıklamayı; 'Eski permafrost toprak katmanlar ı, geçmişte k uresel salgın hastalıklara yol açmış olanlar dahil, oksijensiz ve karanlık bir ortam yaratarak hastalık yapıcı (patojen) viruslerin korunup saklanmasına ortam sağlamış olabilir' şeklinde ozetlemek mumkun.

" ÖLÜMCÜL SALGIN HASTALIKLARIN ORTAYA ÇIKMA RİSKİ VAR"

Bana gore de, buzullar ın sakladığı bakteri ve viruslerden çok, ozellikle Kuzey Yarımkure'deki permafrost toprakların sakladığı virus ve bakterilerin açığa çıkması, kutup ve kutup çevresi bolgelerde yaşayan insan ve hayvan topluluklarının sağlığı açısından olumcul salgın hastalıkların gorulmesi ve yayılması riskini taşımaktadır."

" YAŞLI BAKTERİ VE VİRÜSLER TEHDİT OLUŞTURABİLİR"

Yerkurenin ozellikle 20. ve 21. Yuzyılda hızlı ısınmasının, daha fazla permafrost toprağın ısınmasına yol açacak guçte olduğunu belirten Fiziki Coğrafya, Jeoloji, Klimatoloji ve Meteoroloji alanından emekli oğretim uyesi Prof. Turkeş'e gore, ya şlı bakteri ve viruslerden kaynaklanabilecek potansiyel bir tehdit soz konusu:

" PERMAFROST TOPRAKLAR KARARLI BİR CANLI SAKLANMA ORTAMIDIR"

"Bugunku iklim ve fiziki coğrafya koşullarında, permafrost katmanlarının yuzeye yakın ust 50 cm'lik bolumu, her yaz mevsiminde erir ve yuzey hava sıcaklığı donma noktası ve altına indikçe yeniden donar. Ancak gunumuzdeki insan kaynaklı iklim değişikliğinin en onemli sonucu olan kuresel ısınma, daha derindeki ve daha once erimemiş permafrost katmanlarının da giderek daha fazla oranda erimesine yol açabilecektir. Bunun sonucunda da, yaklaşık 2.6 milyon yıl surduğu kabul edilen 4. zamandaki (Kuvaterner) son buzul çağını ve oncesini de dikkate aldığımızda, onbinlerce yıldır bakteri ve virusler için oldukça kararlı bir canlı saklanma ortamı olan permafrost topraklar hızla eriyebilecektir. Bu yuzden, ozellikle permafrost toprakların eriyerek bugune değin sakladığı eski (yaşlı) bakteri ve virusleri salma ve salgın hastalıklar yoluyla insan yaşamını tehdit etme potansiyeli olduğu dikkate alınmalıdır."

30 B İN YIL YAŞINDAKİ DEV VİRÜS: PİTHOVİRUS SİBERİCUM

Kuresel ısınma sonucunda olabileceklere kafa yoranların sayısı her geçen gun artıyor. Prof. Turkeş  konuyla ilgili yapılmış ve yayımlanmış bilimsel çalışmaların da aynı şekilde arttığını soyluyor ve 2014 yılında bulunan 30 bin yıl yaşındaki dev virus Pithovirus Sibericum'a dikkat çekiyor:

"Uluslararası hakemli bilimsel makale çalışmaları incelendiğinde, 'iklim değişikliği, buzul/permafrost erimesi ve virusler' bağlamında yapılan bilimsel çalışma sayısının giderek arttığı gorulebiliyor. Örneğin, eski virus ve bakterilere ilişkin en guncel bulgulardan biri, Fransız ve Rus bilimcilerin 30 bin yıllık (son buzul çağından -Wurm- kalma) Sibirya permafrostunda inceledikleri eski ve buyuk bir virus hakkındadır. Bu çalışmada, Matthieu Legendre ve ekibi, Pithovirus sibericum adını verdikleri 30 bin yıllık 'dev' bir virusun varlığını keşfettiler (Legendre ve ark., 2014, Thirty-thousand- year-old distant relative of giant icosahedral DNA viruses with a pandoravirus morphology, https://doi.org/10.1073/pnas.1320670111). Araştırmacılara gore bu virus, yine dev bir virus olan pandoravirus morfolojisindeki 'icosahedral DNA virusleri' ile akrabadır.

Sibirya'nın Chukotka bolgesinde bulunan 30 bin yılllık dev virus pithovirus sibericum.

AIDS V İRÜSÜNDEN 10 KAT BÜYÜK

Pithovirus sibericum şimdiye kadar bulunmuş en buyuk ve uzunluğu 1,500 nanometre (metrenin milyarda biri) olan bir virustur. Bu olçu, AIDS 'e yol açan virusten (HIV) 10 kat daha buyuktur. Araştırmacılara gore, soz konusu virus donmuş durumundan çozuldukten sonra da etkin (enfektif) kalmaktadır ve bu virusler patojenik DNA viruslerinin olası varlığının guvenilir bir gostergesi olarak kullanılabilir. Ayrıca bu durum, permafrostun kuresel ısınma ya da kutup çevresi bolgelerin sanayi amaçlı somurusu sonucunda çozulmesinden kaynaklanacak olan, insan ya da hayvan sağlığına yonelik gelecek tehditlerden ayrı tutulamaz."

" HENÜZ İNSANLAR İÇİN BİR TEHLİKE YOK GİBİ GÖRÜNÜYOR"

İklim bilimiyle uğraşan Prof. Turkeş'in goruşleri boyle. "Son zamanlarda otuz bin yıllık permafrostların erimesi ile ortaya çıkan dev (giant) virusler hakkında yazılar okumaya başladık" diyen Enfeksiyon Hastal ıkları Uzmanı Dr. Okan Derin'in goruşu ise; insanlar için tehlikenin şimdilik uzak olduğu ama tamamen yok olmadığı yonunde:

"Bu viruslerin tek hucreli amip benzeri canlıları ve belki surungenleri infekte edebileceği soylenmekte. Ancak henuz insanlar için bir tehlike yok gibi gorunuyor. Evrimsel sureçte mutasyon mekanizması ile virusun neler yapabileceğini kestirmek kolay olmayabilir."

" DEV VİRÜSLERİN NE GİBİ HASTALIKLAR YAPABİLECEĞİ BİLİNMİYOR"

Sibirya permafrostlarının erimesi ile ortaya çıkan viruslerin laboratuvar ortamında çoğaltıldığı ve genetik olarak incelendiği çalışmalara vurgu yapan Dr. Derin, "İncelenen viruslerin insanları hastalandırma ozelliği yok.  Ama bu makalelerden birinde, k uresel ısınma veya endustriyel aktiviteler sonucu eriyen permafrostlardan tarih oncesi insan veya hayvan viruslerinin yeniden ortaya çıkabilme olasılığından bahsedilmektedir(1)" diyor.

Dev viruslerin geçmişte memelilerde nasıl hastalıklar yaptığının veya gelecekte insanlarda ne gibi hastalıklara yol açabileceğinin bilinmediğini soyleyen Derin, "Bu tur enfeksiyon senaryolarına karşı, tıp biliminde bir çalışma yapılıyor mu, herhangi bir onlemden bahsetmek mumkun mu?" sorusuna ise şoyle cevap verdi:

" POTANSİYEL TEHLİKELERDEN BAHSEDEN ÇALIŞMALAR VAR"

"İklim değişikliği ile birlikte antik genetik materyal deposu sayılan permafrostlardan kuresel ısınma ve endustriyel aktiviteler ile çıkabilecek viruslerin potansiyel tehlikelerden bahseden çalışmalar var. Ama gorunen tehlike kuresel ısınma ile infeksiyon hastalığı etkenlerini taşıyan vektorlerin mutad olmayan coğrafi bolgelerde yaşamaya başlaması ile bir bolgede gorulmeyen hastalıklara rastlanabileceği tehlikesi mevcut. Yakın zamanda ' Global Virome Project' adında buyuk bir proje başlatıldı[2]. Bu proje geçmişte olan salgınların genellikle zoonotik (hayvanlardan bulaşan) viruslerle olduğunu ve onumuzdeki pandemi (buyuk salgın) tehlikesine karşı hazırlıklı olmak amacı ile hayvanları infekte eden ve henuz bilinmeyen yuzbinlerce farklı virusu ve halk sağlığı için potansiyel tehlikeleri kayıt altına almayı amaçlıyor."

" PETROL VE MADEN ŞİRKETLERİNİN ÇALIŞMALARI 'ANTİK TEHLİKELERE' GEBE"

Kuresel ısınmanın durdurulması konusundaki çalışmaların umit verici olmadığını belirten Uzm. Dr. Okan Derin, "Özellikle petrol ve maden şirketlerinin okyanus tabanları ile Sibirya permafrostlarında yaptığı çalışmalar, 'antik tehlikelere' ve iklim değişikliklerinin yol açabileceği sorunlara gebe gibi gorunuyor" diye konuştu.1.     Legendre, M., et al., In-depth study of Mollivirus sibericum, a new 30,000-y-old giant virus infecting Acanthamoeba. Proc Natl Acad Sci U S A, 2015. 112(38): p. E5327-35.2.     Carroll, D., et al., The Global Virome Project. Science, 2018. 359(6378): p. 872-874.

V İDEO: KÜRESEL ISINMA NEDENİYLE HIZLA YOK OLUYORLAR