Özet (TL;DR) @ 2018-05-06T06:08:57.000Z: Bilim insanları, milyonlarca migren hastasının ızdırabını dindirmek için yıllardır çalışmalar yapıyor. Ağrıların genetik izini süren araştırmacılar, iklim koşulları ile migren arasında bir bağ…


Stres, hormonal dengesizlik ya da yanlış beslenme: Migren nobetlerini tetikleyen unsurlar hayli geniş bir yelpazeye yayılıyor ve bilimsel açıdan henuz tam olarak aydınlatılabilmiş değil. Almanya'nın Leipzig kentindeki Max Planck Enstitusu Evrim Antropolojisi Araştırma Merkezi tarafından yapılan bilimsel bir çalışmada, dayanılmaz baş ağrılarının nedenlerine dair onemli ipuçlarına rastlandı.

"PLOS Geneticis" adlı bilimsel derginin son sayısında yer alan bir makaleye gore, soğuk iklime uyum sağlama surecindeki genetik bir değişim, migreni tetikleyebiliyor. Migren, neredeyse insanlık tarihi kadar eski bir hastalık. İlk insanlar, Afrika kıtasının sıcak iklimini terkedip daha soğuk olan kuzeye doğru goç ettiklerinde, yeni iklim koşullarına uyum sağlamaları için belirli bir gen onlara yardım etti. Ancak bu uyum surecinde vucutta genlerin yapı taşlarında da değişim meydana geldi. Bu da migren adı verilen baş ağrısı turunu de ortaya çıkardı.

Norolojik bir rahatsızlık olan migren, ışığa karşı hassasiyet ve gorme bozukluklarından, bulantı ve kusmaya kadar farklı semptomlara neden oluyor. Migren genelde başın bir yarısında ya da ense bolumunde uzun suren, çok şiddetli ve basınçlı ağrı şeklinde ortaya çıkıyor. Dunya Sağlık Örgutu'nun (WHO) verilerine gore, gundelik hayatı etkileyen en yaygın hastalıklar listesinde migren, altıncı sırada yer alıyor.

Hastalığın Avrupa ve Amerika'da gorulme sıklığı daha yuksek

T ÜRKİYE'DE 12 MİLYON MİGREN HASTASI VAR

Örneğin Almanya'da her gun yaklaşık bir milyon kişi migren nobeti geçiriyor. Alman Migren ve Baş Ağrısı Topluluğu ile Noroloji Birliği'nin ortak araştırmasına gore, migrenden şikayet eden kadınların oranı yuzde 25'lere kadar yukselmiş durumda. Erkeklerde ise bu oran yuzde 10 dolayında.2015 yılına ait "Turkiye Baş Ağrısı ve Migren Epidemiyolojisi Çalışması" verilerine gore ise Turkiye'de 18-65 yaş arasındaki kişilerde migren ağrısı gorulme sıklığı yuzde 16,4. Bu da ortalama her yedi kişiden birinde migren olduğu ve yaklaşık 12 milyon migren hastasının bulunduğu anlamına geliyor. Araştırmaya gore kadınlarda migren oranı yuzde 24,6, erkeklerde ise yuzde 8,5 duzeyinde. Bu verilere gore Turkiye'de her 4 kadından ve her 12 erkekten birinde migren goruluyor.Bu oranlar dunya ortalamasıyla da ortuşuyor. Zira halihazırda dunya çapında değişik migren turlerinden şikayet eden 1 milyara yakın insan olduğu tahmin ediliyor. Avrupa ve Amerika kıtalarında hastalığın gorulme sıklığı, Afrika ve Asya'ya oranla daha yuksek. Bu da Alman bilim insanlarının "iklim- migren ilişkisi" tezini destekliyor.

M İGRENİ TETİKLEYEN GEN TRPM8 Mİ?

Vucudumuzu kaplayan en ust katmanın altında bir çeşit duyu algılayıcısı olarak gorev yapan "deri reseptorleri" adlı molekullerin temel yapı taşını, TRPM8 geni oluşturuyor. Bu reseptorler, vucudumuzun ısı değişikliklerine daha kolay uyum sağlamasında hayati bir gorev ustleniyor.  Bu genin yoğunluğu kuzeye, yani daha soğuk bolgelere gidildikçe son 25 bin yılda bariz şekilde arttı.

Erkeklerde migren hastalığı oranı kadınlara gore daha duşuk

Örneğin Fin kokenlilerin yuzde 88'inde bu genin evrim geçirmiş turevine rastlanırken, Nijerya kokenlilerde bu oran sadece yuzde 5 dolayında. Soğuk iklime sahip ulkelerde migrenin daha yaygın gorulduğu  gerçeğinden yola çıkan araştırmacılar, TRPM8 geni ile migren nobetleri arasında doğrudan bir bağ olabileceğini duşunuyor. Araştırmaya başkanlık eden Max Planck Enstitusu'nun evrim genetiği uzmanı Felix Key, "Binlerce yıl once soğuk bolgelere goç eden insanların yeni koşullara uyum sağlama surecinin, migreni belirli oranda etkilediğini goruyoruz. Geçmişten gelen evrimsel baskı, bugunku bunyesel ozelliklerimizi de etkiliyor" şeklinde konuşuyor.

DAHA ÇOK ARAŞTIRMA YAPILMASI GEREKİYOR

Finlandiya'daki Helsinki Üniversitesi'nin Amerikan Broad Ensitusu ile ortaklaşa yaptığı ve migren ağrılarında genlerin rolunu konu alan bir başka araştırmanın sonucu da "Neuron" adlı noroloji dergisinde yayınlandı. Toplam 8319 denekten oluşan 1589 ailedeki migren vakalarını kalıtsal olup olmadığını inceleyen araştırmacılar,  hastalığı "poligen" olarak nitelendirilen birden fazla genin tetikliyor olabileceği sonucuna vardı.

Araştırma ekibinin başkanı Aarno Palotie "Migren ağrılarına etki eden gen turevlerini ayrıntılı olarak tespit edebilmek için çok daha fazla araştırmanın yapılması gerekiyor. Bu, ozellikle migrene karşı yeni ilaçların geliştirilebilmesi açısdan buyuk onem taşıyor" şeklinde konuşuyor.