Finlandiya eğitimden sonra mutlulukta da dünya birinciliğine yükseldi. Bu işin sırrını, Finlandiya'nın Ankara Büyükelçis...

Özet (TL;DR) @ 2018-04-22 16:19:32.035616: Finlandiya eğitimden sonra mutlulukta da dünya birinciliğine yükseldi. Bu işin sırrını, Finlandiya'nın Ankara Büyükelçisi Päivi Kairamo'ya sorduk.

O gunlerde Helsinki'de bir kafede yine roportaj için buluştuğum Apocalyptica uyesi muzisyen Eicca Toppinen de sadece be ş dakika geç kalmış olmasına rağmen, "Tramvayla geldim, hiç rotar yapmaz, bu sefer arızalanacağı tuttu" diyerek defalarca ozur dilemişti.

Finlandiya'da tanıştığım unlu-unsuz herkesin bu doğal, rahat ve alçakgonullu hallerini, ulkelerinin muhteşem tabiatlarını korurken bir yandan da çalışkanlık ve yaratıcılıkla onu dunyada bir teknoloji devi olarak yukseltmelerini takdir etmiştim.

Cumhurbaşkanı Halonen'in ekibinde yer alan P aivi Kairamo ile yıllar sonra ulkesinin Ankara B uyukelçisi sıfatıyla goruşeceğimi ise tahmin edemezdim.

Birleşmiş Milletler Surdurulebilir Kalkınma Ağı'nın hazırladığı 2018 D unya Mutluluk Raporu'na gore dunyanın en mutlu ulkesi Finlandiya olunca, Buyukelçi Kairamo'yu arayıp ""Peki nasıl" diye sordum.

Ona gore Finlerin mutluluğunun sırrı, kendi tercihlerini yaparak hayatlar ını yonlendirme ozgurluğune sahip bireyler yetiştirmelerinde gizli… Dunyaya ornek gosterilen eğitim sistemleri de vatandaşlarına bu tur bir ozgurluk sunuyor.

Ve toplumdaki dayan ışma ruhu; eşitlik ilkesi, adalet, kurumlara duyulan guven, emniyet hissi ve erişilebilir doğal guzelliklerle birleşince, bu ozgurlukten "mutluluk" doğuyor. Bu başarmak için biraz da " sisu " gerekiyor.

İşte Buyukelçi Kairamo ile soyleşimiz:

- Finlandiya nas ıl en mutlu ulke oldu? 

Mutluluk raporu altıncı kez yayınlandı ve Finlandiya onceki yılların raporlarında da diğer kuzey ulkeleriyle birlikte hep listenin ust sıralarında yer almıştı. Bu yıl bu listenin birinci sırasına yukseldik. Norveç, Danimarka ve İsveç gibi kuzey ulkelerinin de onune geçmemizin biraz surpriz olduğunu soyleyebilirim.

Bu sıralama yapılırken kullanılan anahtar gostergelerden biri olan kişi başına duşen gayrisafi milli hasıla konusunda (GSMH) Finlandiya'nın durumu iyi olsa da, bahsettiğim kuzey ulkeleri daha da iyi durumda. GSMH ile birlikte sosyal destek, ortalama sağlıklı yaşam suresi, hayat tercihleri yapma ozgurluğu, comertlik ve yolsuzluk algısı şeklinde sıralanan altı kritere bakıldığında da Finlandiya'nın onlarca yıldır iyi durumda olduğunu goruyoruz.

Bu konuda son donemde en çok one çıkan alan ise eğitimdir. Finlandiya'nın, eğitimleri konusunda istediği tercihi yapma ozgurluğunu vererek vatandaşlarına, geleceklerine etki etme gucune sahip olduklarını hissettirebildiğini duşunuyorum. Bir insanın hayat seyrini değiştirme şansına sahip olması, ona kendisini ozgur hissettir ki bu mutluluğun da kaynağıdır. Finlandiya'nın bugunku kuşakları, geçmiş kuşaklara gore bu şansa daha fazla sahip.

Vurgulamak istediğim ikinci nokta ise insanların içinde bulunduğu sosyal ağlar ve gonullu faaliyetler… Bunlar da, hayat seyrinizi değiştirme imkanınız olan bir ortamda çevrenizle dayanışmaya imkan sağlar. Boylece stresli zamanlarda bir destek bulursunuz ki bu da mutluluğu artırır.

- İnsanlar mutluluk deyince genelde eskileri hatırlar, nostalji yapar. Şimdi Finlandiya'da mutluluk artıyor, yeni ve eski kuşaklar bu sureçte mutluluk deyince aynı şeyi mi anlıyor?

"Eskiden her şey daha guzeldi" inanışı tum dunyada ileri yaşlardaki birçok insanda var. Finlandiya'da ise, mesela diğer kuzey ulkelerindeki yaşıtlarıyla kıyasladığında, benim buyukannelerimin kuşağı çok zor zamanlarda yaşamıştı. Bağımsızlığımızın hemen ardından gelen iç savaş ve bunun ardından iki savaş daha yaşadılar. Annemlerin kuşağı da savaş yıllarından hemen sonra doğdu. Bu yuzden benim ulkemin tarihi diğer birçok Avrupa ulkesinden farklıdır. O gunlere kıyasla bugunun Finlandiyasında insanlar çok daha fazla tercih hakkına sahiptir, toplumsal kokenlerinden bağımsız olarak geleceklerini şekillendirebilirler. Tabii Finlandiya zaten sınıflara ayrılmış bir toplum değil, fakat orneğin daha yoksul bir ailede doğmuş da olsanız bir fark yaratma, geleceğinize etki etme imkanınız her zaman vardır. Finlandiya'da en zengin ile en yoksul arasındaki farkın da çok buyuk olmadığını vurgulamak gerekir.

Finlerin mutluluğunda bir başka onemli nokta, kurumlara duyulan guvendir. Örneğin siyasetçiler, polis ve yargı gibi kurumlara herkes guvenir.

- Devletin en tepesinden şohretler dunyasına tum Finlandiya'ya yayılan bu rahat, sakin, alçakgonullu kulturun mutluluğa bir etkisi var mı sizce?

Evet, ben de Cumhurbaşkanı Halonen ile yedi yıl çalışmış biri olarak bunu soyleyebilirim. Tanınmış kimselerin halkın arasında olması Finlandiya'da çok normal bir durumdur. Cumhurbaşkanlarını markette kendi alışverişini yaparken, Helsinki sokaklarında yururken veya bir golde yuzerken gorebilirsiniz. İnsanlar elbette onları tanır ama herkes rahat davranır. Bu durumun bizim nasıl bir toplum olduğumuzu gosterdiğini duşunuyorum.

- Peki Fin k ulturunu en iyi anlatan kelime nedir?

"Sisu" diyeceğim. Herhangi bir dile tercume etmek çok zor.

- T urkiye dahil birçok ulkede bulundunuz. Bu ulkelerdeki insanların mutluluğa dair algılarında Finlerden farkı nedir?

Ben bir Fin olarak kendi ulkemi bir başka ulkeyle doğrudan kıyaslamak konusunda dikkatliyim. Tabii yurt dışında çalışmış, dunyanın dort bir yanında birçok ulke ziyaret etme ve oralarda çalışma şansına sahip olmuş biri olarak yine Finlandiya'daki sosyal ağın, toplumsal istikrarın ve emniyetin onemini vurgulayabilirim.

Temiz doğa da çok onemli. Finlandiya buyuk bir ulke ve yaban hayatı, ormanlar, goller tum çevremizi kuşatıyor. Ben Helsinkiliyim, yani başkentte yaşamama rağmen doğaya erişimim çok kolay. İstediğim zaman vahşi doğanın, temiz havanın, suyun keyfini çıkarabiliyorum. Ormanda hiçbir insan gormeden saatlerce yuruyebilirim.

Fin toplumunun temel yapılarından olan guven duygusunun da çok onemli olduğunu duşunuyorum. Bu temel yapılar istikrar halinde, bunların her bir vatandaşla ilişkisi de eşitlik ilkesine dayanıyor ve tum bunlar toplumsal huzuru sağlıyor. Bir Fin olarak başka ulkelere gidince bunların değerini bilmeyi de oğreniyorsunuz.

- Sizin hayat ınızdaki en mutlu an hangisiydi?

Sanırım bu çok kuresel bir cevap olacak, yani dunyada birçok insan için aynıdır: Hayatımın en mutlu anı oğlumun doğumuydu. Hiçbir şey bununla kıyaslanamaz. Kesinlikle boyle.

- Finlandiya deyince akla gelen saunan ın mutlulukla ilgisi var mı sizce?

Evet, bahsettiğimiz hislerle saunanın da ilgisi olabilir. Bizim için sauna genelde bir aile faaliyetidir. Bahsettiğim sosyal ağın da bir parçası gibidir. Saunaya iyi tanıdığınız insanlarla, ailenizle veya yakın arkadaşlarınızla girersiniz. Sauna sizi fiziksel ve ruhsal olarak rahatlatır. Guvendiğiniz insanlarla boyle bir ortamda vakit geçirmiş olursunuz. Saunanın ardından hep beraber yemek yiyerek o iyilik hissini devam ettirebilirsiniz.

- D unyanın en mutlu ulkesinin buyukelçisi olarak Hurriyet okurlarına bir mesajınız veya tavsiyeniz var mı?

Tabii farklı ulkelerden, farklı kulturlerden bahsediyoruz ve mutluluk gibi konuları ele alan bu tur araştırmalarda kulturun de rol oynadığını unutmamak gerekiyor. Yine de her şartta geçerli olabileceğini duşunduğum şu mesaj verilebilir belki: Mutluluk içinizdedir, olumlu duşunmenin ve olumlu şeyler yapmaya çalışmanın bir yolu ve sonucudur. Aynı zamanda topluma olumlu bir etkide bulunma, herkes için olumlu sonuçlar yaratma imkan ve hissinin sonucudur. "Kendine ve otekilere saygı duy, herkese adil davranmaya ve eşitlik için çalışmaya gayret et" diye yola çıkan bireylerden oluşan toplumlar mutlu olur.

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • * 

Fin uzman: Para bir yere kadar mutlu eder

1969'dan beri mutluluk konusunda çalışmalar yapan Finlandiyalı psikoloji profesoru Markku Ojanen BM'nin son raporunda ulkesinin zirvede yer almasını şoyle değerlendiriyor:

"Aslında 1970'lerin başından beri Finlandiya'nın mutluluk duzeyinde çok buyuk bir değişim olmadı, yavaş yavaş bir artış soz konusuydu. Bu sureçte sanayileşmiş bir ulke haline geldik, yoksulluk azaldı ve zenginleşirken gelir dağılımında adaletsizliğe de izin vermedik. Gelir duzeyinin artmasıyla mutluluk bir noktaya kadar artıyor, heves ettiğimiz şeyi satın alabildiğimiz aşamaya geldikten sonra ise artık ek gelirler kişiye mutluluk getirmiyor. Mutluluk pozitif duşunceyle ilgili, ağır ağır elde edilebilen ve hatta bir omur boyu yaşanan bir sureç. 'Daha iyimser olacağım' diye yola çıkıp ozur dilemeyi, teşekkur etmeyi ve şukretmeyi, kabullenmeyi içeriyor bu sureç… Ama insan kişisel mutluluğundan daha onemli şeyleri, başkalarını onemsemeyi ve ilişkiler kurmayı da duşunmeli. İyi bir hayat surmenin yolu insan olmaktan ve birbirimize saygı duymaktan geçiyor. Bu şekilde doğru yaşayan birini mutluluk zaten takip eder."

Mutluluk nedir? Nasıl mutlu olunur?