1868 yılında Rasathane-i Amire adıyla bir meteoroloji merkezi olarak kurulan Kandilli Rasathanesi, 150 yıldır bilimin me...

Özet (TL;DR) @ 2018-04-21 00:04:22.621668: 1868 yılında Rasathane-i Amire adıyla bir meteoroloji merkezi olarak kurulan Kandilli Rasathanesi, 150 yıldır bilimin merkezinde.

Kandilli Rasathanesi, 1868 yılında bir meteoroloji merkezi olarak kurulur. Rasathane-i Amire adıyla kurulan gozlemevi ilk olarak Pera'da, 74 metre yuksekliğinde bir tepenin uzerinde faaliyete geçer.

İlk muduru Osmanlı İmparatorluğu'nun telgraf şebekesini yenilemek için ulkeye gelmiş bulunan Aristide Coumbary'dir.

Bu donemde Rasathane'ye bağlı istasyonlar arasında Kostence'den Beyrut'a, Bağdat'dan Diyarbakır'a 12 farklı merkez bulunmaktadır.

10 Temmuz 1894 tarihindeki buyuk İstanbul depremi Rasathane-i Amire için bir donum noktası olur.

Bu depremin ardından, yeniliğe ve gelişime açık kişiliğiyle "reformist" bir padişah olarak tanınan Sultan II. Abdulhamid ilk kez depremin bilimsel olarak araştırılmasını ister, deprem olçumu için gereken çalışmaların başlaması için talimat verir.

İtalya'dan çok kısa bir sure sonra ve ABD'de deprem olçumlerinin yapılmasından once Osmanlı İmparatorluğu İstanbul'da Rasathane-i Amire'de 2 sismograf ile sismik olçumler başlatılır. Tanesi 3.200 Frank'a mal olan sismograflardan iki tane alınarak biri Rasathane-i Amire'ye, diğeri ise Sultan II. Abdulhamid'in ikametgahı olan Yıldız Sarayı'na yerleştirilir.

Kısa bir sure Beyoğlu Parmakkapı'da ahşap bir binada çalışmalarını surduren Rasathane, 1906'da Maçka'da, Topçu Okulu'nun karşısındaki telgrafhaneden sismograflarının bulunduğu odaya taşınır.

Rasathane, 31 Mart Vakası'nda (12 Nisan 1908) yaşanan ayaklanmada gozlem aletleri ve sismograflarla birlikte tahrip edilir.

31 Mart Vakası'nın ardından kurulan hukumet 21 Haziran 1910'da Turkiye'de astronomi ve jeofazik çalışmalarının onculerinden biri olan Fatin Hoca'yı (Gokmen) rasathaneyi yeniden ayağa kaldırmak rasathanenin mudurluğune tayin eder.

Meteoroloji istasyonu olarak kurulan rasathaneyi bir astronomi ve jeofizik kurumu haline getirmeyi amaçlayan Fatin Gokmen rasathanenin kuruluşu için bugunku Vanikoy uzerindeki İcadiye tepesini uygun gorur.

1 Temmuz 1911'den başlayarak, meteoroloji faktorlerinin surekli ve sistematik bir biçimde olçum ve kaydına başlanır. Artık bu olçumler sayesinde İstanbul için gunluk hava tahmin raporları hazırlanmakta, sekstant ile yapılan gozlemlerle kronometreler ayarlanmakta, saat ayarları PTT ve DDY idarelerine telefonla bildirilmektedir.

Rasathane-i Amire'nin gunumuze gelen 150 yıllık tarihinde en onemli değişiklikler ise Cumhuriyet doneminde yaşanır. 26 Aralık 1925 tarih ve 698 sayılı "Takvimde Tarih Mebdeinin Tebdili Hakkında Kanun" ile kameri aybaşları ve dini gunlerin saptanması gorevi Kandilli Rasathanesi'ne verilir.

1936 yılında ilk kez Kandilli Rasathanesi ve 40'lı yıllarda "Kandilli Astronomi ve Jeofizik Rasathanesi" adını alır.

Ancak, Rasathane'de uzun sure meteoroloji gozlemleriyle ilgilenilmiş olsa da, amaç bu değildir. Fatin Gokmen doneminde Belçika'nın Uccle Rasathanesi ornek alınarak, meteoroloji gozlemleri dışında bir Astronomi ve Jeofizik kulliyesinin kurulmasına yonelik adımlar atılır.

Rasathane'nin gelişme yolunun açıldığı bu donemde, 1925 yılında İstanbul'a getirilen Ekvatoryal Durbun için sağlanan tahsisatla 1926 yılında durbun binasının temelleri atılır; atolye ile kutuphane binaları tamamlanır.

İcadiye tepesinin Bebek'e karşı olan yamacına inşa edilen Sismoloji Binası ve Laboratuvarı 1934'de tamamlanmış; 1926 yılında satın alınmış olan modern sismograflar yerleştirilmiştir.

Kandilli Rasathanesi'nde ele alınan ilk Guneş Fiziği çalışması, 19 Haziran 1936'daki Uludağ'da gozlenen tam Guneş tutulması olmuştur.

1938 yılında meydana gelen Kırşehir depremini incelemek uzere bolgeye bir ekip gitmiş, bu tarihten sonra meydana gelen deprem hareketleri için de rasathaneden bir uzman ekip gonderilerek yerinde incelemeler yapılmıştır.

Kandilli Rasathanesi'nin ilk resmi yayını, 1934 yılında "Meteoroloji ve Sismoloji Rasadı" adlı altında yayımlanmıştır.

1947 yılında Guneş uzerindeki leke ve meşale gozlemlerine, 1949 yılında da Zeiss prizmalı spektroskopuyla ilk kez renkkure gozlemlerine başlanmıştır.

1936 yılında Kandilli Rasathanesi ile 1933 yılına kadar Einstein'ın çalıştığı Postdam rasathanesi arasında izafi yerçekim ivme olçumleri yapılmıştır.

1947 yılında memleket yerçekim ivmesi baz şebekesinin olçulmesine başlanmış ve Sterneck sarkacıyla yedi noktada olçumler yapılmıştır.

O yıllarda Rastahne Astronomi, Astrofizik), Sismoloji ve Manyetizma, Meteoroloji ve Atmosfer elektriği alanlarında çalışmalarını yurutmektedir.

1960'lı yıllardan başlayarak 80'lere uzanan sureçte Kandilli Rasathanesi altyapı yatırımları ve inşa edilen yeni tesisleri, modern aletlerle donatılmış atolye binası, lojmanları, Meteoroloji Binası ve Gozlem Kuleleri, Deprem Araştırma Merkezi, uzay ve yerbilim konuları uzerinde araştırma, gozlem ve hizmetiçi eğitim yapan bolumlerle gozlem ve araştırma istasyonlarından oluşan çağdaş gorunum ve donanıma kavuşur.

Sarsma Masas ı Laboratuarı'nda 3x3m tek eksenli, 1x1m uç eksenli sarsma masası, ivme ve deplasman olçerler ile veri toplama cihazları yer almakta, titreşimle ilgili TSE ve diğer referans testler yapılıyor.

2017 yılından itibaren Hukumetlerararası Oşinografi Komisyonu'nun akreditasyonu ile Kandilli Rasathanesi bunyesindeki B olgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi tsunami servis sağlayıcı kurum işlevini ustlenerek, sadece ulkemize değil Ege, Akdeniz, Karadeniz ve bağlantılı denizlerdeki bolgeye hizmet sağlıyor.

Rasathane 'de Astronomi Laboratuvarı, Meteoroloji, Manyetik Laboratuvarları'nın yanı sıra, Enstitu Mudurluğu'ne bağlı olarak çalışan bir Afet Hazırlık Eğitim Birimi bulunuyor.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitusu, kurulduğu gunden bu yana bilimin merkezinde bir kurum olarak 150. Yaşını kutluyor!