Özet (TL;DR) @ 2018-04-12T07:45:21.000Z: Dünya çapında her yıl yüzlerce kişi idam ediliyor. Ancak Uluslararası Af Örgütü'nün yıllık raporuna göre geçen yıl idam cezalarının infazında azalma kaydedildi.


Uluslararası Af Örgutu'nun 2017 yılı raporuna gore dunya çapında geçen yıl 993 kişinin idam cezası infaz edildi. Bu sayı bir onceki yıla gore yuzde 4 oranında azalma anlamına geliyor. Af Örgutu'nun verilerine gore 2016'da 1032 idam cezasının infazı kayıtlara geçmişti.Peki bu yuzde 4'luk gerileme kuresel bir eğilimin gostergesi mi? Uluslararası Af Örgutu'nun idam cezaları uzmanı Oluwatosin Popoola'ya gore belli ulkelerde bir gelişmeden soz edilse bile kuresel bir genelleme yapmak yanlış. Ancak Popoola, listenin ilk uç sırasında yer alan İran, Suudi Arabistan ve Pakistan'da idam cezası infazlarının azaldığına dikkat çekti.Uluslararası Af Örgutu'nun verilerine gore 2017'de protesto gosterilerine sahne olan İran'da bir onceki yıla oranla yuzde 11 daha az idam cezası uygulanırken Pakistan'daki gerileme yuzde 31'i buluyor.

VER İLER TAM GERÇEĞİ YANSITMIYOR

İstatistiklerdeki bu gerilemenin nedenlerinin ulkelere gore değiştiğini belirten Popoola, orneğin İran'da daha az idam cezası uygulanmasının arkasında uyuşturucu ile bağlantılı suçların takibi konusundaki hukuki reformların bulunduğunu soyledi. Raporu DW'ye değerlendiren Af Örgutu uzmanı Popoola, onceki yıl idam cezalarının infazında rekor kıran Pakistan ve Suudi Arabistan'daki gerilemenin tam olarak hangi nedenlere bağlı olduğunu soylemenin ise mumkun olmadığını belirtti.

Af Örgutu'nun verilerine gore Mısır'da da yuzde 20'lik bir gerileme soz konusu. Ancak 2017 yılında toplam 23 ulkede idam cezasının infaz edildiğini bildiren orgut, vaka sayılarına dair verilerin tam olarak gerçeği yansıtmadığına dikkat çekiyor. Verilerin başında "en az" ibaresinin bulunduğunu belirten yetkililer, bu sayıların hiçbir şupheye yer vermeyecek şekilde kayda geçirebildikleri vakaları yansıttığını ve karanlıkta kalan vakalarla sayının daha yuksek olduğundan yola çıkılması gerektiğini belirtiyor.

Ç İN KAYITLARDA YOK

2017 raporunda onemli bir eksik de var: Raporun hemen başında Çin'de infaz edilen idam cezalarının kayda geçirilemediği vurgulanıyor. Çin'in idam cezasını uygulayan ulkeler listesinin başında olduğuna dikkat çekilen raporda idam cezasının ne kadar sıklıkta uygulandığına dair ellerinde bilgi bulunmadığı ifade ediliyor. Resmi verilerin Çinli makamlar tarafından gizli tutulduğu belirtilen raporda, dunya çapında 993 vakanın kayıtlara geçirildiği, ancak Çin'de muhtemelen idam edilmiş olan binlerce kişinin bu kayıtlarda bulunmadığı vurgulanıyor.Çin dışındaki ulkelere bakıldığında infaz edilen idam cezalarının İran, Suudi Arabistan, Irak ve Pakistan'da yoğunlaştığı goruluyor. Uluslararası Af Örgutu'nun verilerine gore, dunyada kayda geçen infazların yuzde 84'u bu dort ulkeden.İdam cezasının Irak'ta teror saldırılarına misilleme olarak kullanıldığını kaydeden Oluwatosin Popoola, ralarında IŞİD militanlarının da bulunduğu silahlı grupların duzenlediği saldırılardan sonra, Irak devletinin kitlesel idamlar gerçekleştirdiğini soyluyor ve Eylul 2017'de intihar saldırıları ile bağlantısı olduğu gerekçesiyle onlarca kişinin idam edildiğine işaret ediyor.Af Örgutu'nun raporuna gore Bahreyn, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdun de geçen yıl tekrar idam cezası infaz edilen ulkeler listesine geri dondu.

SAHRA ALTI AFR İKA'DA GELİŞMELER OLUMLU

Uluslararası Af Örgutu'nun raporunda Afrika'da Sahra Çolu'nun guneyinde kalan ulkelerdeki olumlu gelişmelere de yer veriyor. Raporda Gine'de idam cezası kaldırıldığına, Gambiya'da da bir sonraki aşamada tamamen kaldırmak uzere idam cezasının askıya alındığı belirtiliyor.

Rapora gore dunyada idam cezasına çarptırılanların sayısında da gerileme var. Mahkemelerde 2016'da 3 bin 100'un uzerinde idam cezası kararı alınırken 2017'de bu sayı yaklaşık 2 bin 600 oldu. Ancak Uluslararası Af Örgutu'nun raporunda dikkat çekilen bir başka sayı daha var: Dunya çapında 22 bine yakın insan, olum hucrelerinde idam edilecekleri gunu bekliyor.Açıklamasında idam cezasının işe yaramadığını vurgulayan Af Örgutu uzmanı Oluwatosin Popoola, suçluların idam cezası olduğu gerekçesiyle suç işlemekten çekindiklerini kanıtlayan verilerin bulunmadığını vurguladı. Popoola, "Bunu, Kanada gibi idam cezasını kaldırmış ulkelerde gozlemlemek mumkun. 2016 yılında işlenen cinayetlerin sayısı, idam cezasının kaldırıldığı 1976 yılında işlenen cinayetlerin sayısının neredeyse yarısı kadar" şeklinde konuştu.

2017 SAYILARI UMUT VER İCİ

İdam cezasının uygulandığı ulkelerde bu cezanın kaldırılması için mucadele edilmesi gerektiğini soyleyen Popoola, bu yonde somut oneriler de dile getirdi. Bu ulkelerde derhal geçerli olmak uzere resmi bir moratoryumun devreye sokulabileceğini ve idam cezası infazlarının durdurulabileceğini belirten Af Örgutu yetkilisi, idam cezalarının hapis cezalarına donuşturulebileceğini ve mahkumların olum hucrelerinden normal hucrelere geçirilebileceğini kaydetti.Uluslararası Af Örgutu 2017 sayılarını umut verici olarak değerlendiren Popoola, "Bu onemli gelişmeler, dunyada bir donum noktasına eriştiğimizi ve bu son derece acımasız, insanlık dışı ve aşağılayıcı cezanın kaldırılmasına yaklaştığımızı gosteriyor" şeklinde konuştu.