Türkiye ve ABD'nin Menbiç konusunda anlaşmasının olası olduğuna işaret eden eski Genelkurmay İstihbarat Dairesi Başkanı ...

Özet (TL;DR) @ 2018-03-21T19:07:00.000Z: Türkiye ve ABD'nin Menbiç konusunda anlaşmasının olası olduğuna işaret eden eski Genelkurmay İstihbarat Dairesi Başkanı Pekin "ABD, Suriye'de PYD aracılığıyla kurmak istediği federal devleti…

Turk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Özgur Suriye Ordusu'nun (ÖSO) Afrin şehir merkezinde kontrolu sağlamasının ardından gozler, Suriye'nin Menbiç şehrinde askeri varlığını surduren ABD'ye çevrildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bir sure once sarf ettiği "Afrin'den sonra Menbiç'i teroristlerden arındıracağız. ABD Menbiç'i boşaltırsa, bu iş çok daha kolay olur" sozleriyle operasyonun bir sonraki hedefinin Menbiç olacağına işaret etmiş; Erdoğan'ın açıklamaları hem Ankara hem Washington'dan bir dizi açıklamayı tetiklemiş, Ankara'nın "ABD ile Menbiç konusunda anlaştık" sozleriyse ABD Dışişleri Bakanlığı Sozcusu Heather Nauert tarafından yalanlanmıştı. Konuya ilişkin son açıklama Dışişleri Bakanı Mevlut Çavuşoğlu'ndan geldi. Çavuşoğlu "Suriye'nin ozellikle Munbiç ve Fırat'ın doğusunun huzura kavuşması konusunda bir anlayışa vardığımızı soyluyoruz. 'Anlayışa vardık' dedik 'anlaşmaya vardık' demedik" ifadelerini kullandı. Peki Turkiye'nin başlattığı Zeytin Dalı Harekatı'nın bir sonraki hedefi, Turkiye'nin PKK ile bağlantısı sebebiyle 'teror orgutu' olarak gorduğu PYD'nin yanı sıra ABD'nin bulunduğu Menbiç olur mu? Uzmanlar konuyu Sputnik'e değerlendirdi.

' ABD'NİN PLANI PYD'Yİ MENBİÇ'TEN GÖNDERMEK'

Eski Genelkurmay İstihbarat Dairesi Başkanı emekli Korgeneral İsmail Hakkı Pekin, Sputnik'e yaptığı değerlendirmesinde "Turkiye'nin ÖSO ile birlikte Afrin'i kontrolu altına almasının ardından, ABD yetkilileri Menbiç'le ilgili çok dikkatli ifadeler kullanıyor. Ancak bana gore plan, PYD'nin Menbiç'ten çıkarılması ve oranın halkının bolgeye geri donuşunu sağlayacak şekilde bolgenin guvenliğinin Turkiye ve ABD tarafından sağlanması. ABD, PKK/PYD'yi yumuşatmayı amaçlayan açıklamalar yapmasına rağmen, buyuk ihtimalle Fırat'ın doğusundaki duzenini muhafaza edebilmek için Turkiye'yle, Menbiç'in kontrolunun YPG'den alınması konusunda anlaşmaya varacaktır" dedi.

ABD'nin Suriye'nin kuzeyinde bulunan ve Fırat'ın batısından Irak'a kadar olan bolgeyi PYD aracılığıyla kontrol etmeyi amaçladığının altını çizen Pekin "ABD, orada federal devlet veya federal devlete bağlı federe yapıyı kurmaya çalışıyor. ABD, bunu yapmak için nasıl Afrin'de dikkatli davrandıysa, Menbiç'te de dikkatli davranacaktır. Neticede ABD'nin kırmızı çizgisi, Fırat'ın doğusu" ifadelerini kullandı.

' ABD, SİNCAR'DAKİ PKK'YA YÖNELİK OPERASYON NİYETİNDE'

ABD'nin planları arasında Turkiye ve Irak'la anlaşma sağlayarak Sincar'a yonelik bir operasyon gerçekleştirmek olduğunu savunan Pekin "ABD'nin Irak'la anlaşarak PKK'yı Sincar'dan gondermek gibi bir planı da var. Çunku ABD, PKK isminin gundemden duşmesini istiyor. Washington hatta Turkiye'deki PKK'lıların silahsızlandırılarak ulkeden çıkarılması için bile Turkiye'yle iş birliği yapabilir; yeter ki Fırat'ın doğusundaki bolgede meşru bir duzen sağlayabilsin. ABD boyle yaparak Turkiye'ye odun vermiş gozukse de; Barzani'nin kurduğu Kurt oluşumu ve yeni kurulacak Kurt oluşumu dahil toplam 900 kilometrelik bir alanda Kurt oluşumu oluşmasını sağlayacak. Bu da Turkiye'nin bekası açısından buyuk tehdit" dedi.

Pekin "ABD, zaman ihtiyaç duyduğu için bir takım bolgelerden odun veriyor. Turkiye'nin de zamana ihtiyacı var; çunku bu şartlarda Fırat'ın doğusuna giremez. Şayet girerse ABD'yle karşı karşıya gelir. O yuzden Turkiye, bazı şartların oluşmasını bekleyecek gibi gorunuyor. Hem operasyona hazırlanması hem de boyle bir operasyonun gerçekleşmesi için şartların olgunlaşmasına ihtiyacı var. Turkiye ittifaklara onem vermeli. Ancak çeşitli taraflarla kurduğu ittifaklarda da şartlar değişebilir. Rusya-Turkiye-İran-Suriye ittifakı ne kadar devam edebilir? Yarın obur gun tarafların menfaatlerinde ayrışmalar olabilir mi? Bunlara bakılmalı. Örneğin şu anda Suriye'nin butunluğunu korunması şeklinde bir amaç takip ediliyor. Ancak uzun bir sureçten bahsediyoruz. ABD'nin ne Fırat'ın doğusundaki Kurt oluşumundan ne de Doğu Guta ve Golan Tepeleri'ne komşu olan bolgede tampon bolge oluşturma planında vazgeçmeyeceği ortada. ABD'nin dışişleri bakanı değişimi de bunları gosteriyor. ABD'nin dunyaya yonelik daha sert bir politika izleyecek olması son derece olası" dedi.

(C) AA/

' TÜRKİYE'NİN BEKASINI KORUMAK İÇİN İYİ BİR HESAP YAPMASI ŞART'

ABD'nin Ortadoğu'daki asıl amacının "İran'ı çevrelemek" olduğuna işaret eden Pekin "ABD'nin hedefinde İran var. Bu kapsamda nukleer anlaşmaya uymamak, İran'a yonelik ambargoyu muhafaza etmek, Azerbaycan'da muhalif hareketleri kışkırtmak ve İran'ın içinde muhalif hareketler yaratmak gibi hamlelerini surduruyor. Aynı şekilde Rusya'yı da çevrelemeye çalışıyor" dedi.

ABD'nin Ortadoğu'daki amaçlarına ulaşmak için Suudi Arabistan, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdun ve İsrail'le birlikte hareket ettiğine işaret eden Pekin "Turkiye için asıl sorun, boyle bir savaş içerisinde kendini nasıl konumlandıracağına yonelik soru işaretleri. Mesela Turkiye, NATO uyesi ama ABD, Turkiye'nin bolunmesini sağlayacak çalışmalar içerisinde. O zaman Turkiye hala NATO'da kalacak mı? Yoksa Avrasya'ya mı geçecek? Burada savunma ve ekonomi alanlarındaki karmaşık ilişkilere bağlı bir denklem mevcut. Turkiye iki tarafla da onemli ticari ilişkiler içerisinde" dedi ve şoyle devam etti:

"Turkiye bir yandan ABD'den F-35 alıyor; ote yandan da Rusya'yla ilişkileri de oldukça derinlikli. Oradan doğal gaz, petrol alıyoruz; nukleer santral yaptırıyoruz; orayla ihracatımız var. Ayrıca Rusya'dan çok sayıda turist geliyor. Turkiye bana gore bu iki taraf arasında çok iyi diplomatlarla denge sağlayabilir. Bazıları ise Turkiye'nin artık kesin bir karar vermesi gerektiği goruşunde. Ancak ne olursa olsun Turkiye'nin bekasını nasıl koruyacağının hesabını çok iyi yapması şart."

' 15-20 YIL DAHA BÖLGEDEN KİMSE ÇIKAMAYACAK'

Ortadoğu'daki karmaşık denklemin uzun sure daha çozume kavuşmayacağına değinen Pekin "Gorunen o ki, onumuzdeki 10-15 yıl boyunca kimse bolgeden çıkamayacak. Bu sure zarfından Turkiye'nin doğru ittifakları kurması şart. Turkiye bu sureçte ne yapmalı? PYD'yi bir kenara atıp doğrudan Arap ve Kurt aşiretlerle ilişki mi kurmalı? Bunlar hep doğru şekilde planlanmalı" dedi.

Pekin "ABD'nin de amacı kendisine taşeronluk yapacak, İsrail'in guvenliğini sağlayacak, İran'ı çevreleyecek bir devlet kurmak. Afrin ve Menbiç'in terorist unsurlardan temizlenmesi kısa vadede Turkiye için zorunluluk. Turkiye belki o bolgede asıl çoğunluk kimse onun yonetime gelmesini kabullenir. Boyle yaparsa da Fırat'ın doğusunda oluşabilecek PYD konsantrasyonunu baştan engellemiş olur" diye ekledi.

' UZUN VADEDE ABD TÜRKİYE'YLE İLİŞKİLERİNİ PYD İLE İŞ YÜRÜTMEK İÇİN FEDA ETMEYECEKTİR'

Konuyu Sputnik'e değerlendiren bir diğer isim ise ABD Uzmanı Özdemir Akbal oldu. Turkiye ve ABD arasında suregelen Menbiç gundemine ilişkin Akbal "Buradaki konu, iki muttefikin birbirinin stratejik çıkarları açısından bolgeye yonelik olarak farklılaşma sureci. Turkiye Cumhuriyeti'nin son donemki stratejik çıkarlarıyla, PYD teror orgutune uzun suredir destek veren ABD'nin son donemki stratejik çıkarları birbiriyle çelişir durumda. ABD, PYD teror orgutune Suriye'deki eli kolu olması için ciddi bir yatırım yapmış durumda. Turkiye'nin başlattığı harekat da ABD'nin çıkarlarını engelliyor" ifadelerini kullandı.

Sureçte Turkiye ve ABD arasındaki diplomatik goruşmelerin onemine işaret eden Akbal "2-3 hafta once teknokratlar seviyesinde gerçekleştirilen temaslarda Turk tarafının, onceliklerinin ABD ile birlikte hareket edilmesi olduğunun ve ABD'yle hareket ederken kontrolun iki ulke arasında kurulacak olan ortak mekanizmada olması gerektiğinin altını çizdiği çeşitli kaynaklar tarafından ortaya kondu. Bakan Çavuşoğlu'nun açıklaması da bu mekanizmanın kurulması konusundaki mutabakata atıfta bulunuyor. Zira ne Munbiç'te neler olacağı ne de Afrin'in akıbetine ilişkin detaylar henuz netleşmedi. ABD tarafının da 'anlaşmaya varmadık' lafıyla kastettiği bu" dedi.

Akbal "Kanaatimce, Afrin sonrası operasyonda Turk-Amerikan iş birliğini Munbiç'e yansıması ve PYD'nin Munbiç'teki etki alanının daraltılması Turk- Amerikan iş birliğinde bir donum noktasını oluşturabilir. Son tartışmalarda ABD Dışişleri Bakanlığı'na atanacak olan Mike Pompeo'nun kişisel ozellikleri çok on plana çıkartılsa da devletlerin ve uluslararası sistemin sistemik yapısı ve baskıcı unsurları bu kişisel ozellikleri geride bırakılmasını gerektirebilir. Her ne kadar ABD'nin IŞİD ile Mucadele Özel Temsilcisi Brett McGurk gibi isimler 'PYD kurumsallaştırıldı' gibi ifadelerde bulunduysa da ABD'nin Suriye'de PYD eliyle bir stratejiyi yurutmesiyle, geleneksel ortaklık ve muttefiklik içinde olduğu Turkiye'yle ilişki yurutmesi arasında kıyaslama dahi yapılamaz. ABD, bu gerçeği goz onunde bulundurmak zorunda kalacak" diye konuştu.

ABD ve Turkiye'nin asgari ortak noktalarda buluşarak anlaşmasının olası olduğuna işaret eden Akbal "Demokratik Suriye Guçleri (DSG) olarak tanımlanan ve içlerinde PYD'nin de bulunduğu ama muhtemel anlaşmanın ardından PYD unsurlarının sayısının azaltılmaya çalışılacağı bir yapının oluşturmasını ongoruyorum. ABD eğer yeterli derecede ağırlığını koyar bu olası anlaşmayı kendi menfaatiyle çelişmez gorurse, çatışmasız bir tahliye surecine tanıklık ederiz. Ancak uzun vadede ABD ve Turkiye'nin çıkarları buluşacaktır. Ancak bu surecin Munbiç uzerinden açıklığa kavuşmasını beklemek çok guç. Menbiç'te de kısa vadede çozum uretmek çok zor. Ancak sonradan duzeltilebilecek prensip kararlar alınabilir " diye ekledi.