Özet (TL;DR) @ 2018-03-15T22:55:30.000Z: İngiliz istihbaratının kullandığı eski Rus casus Sergey Skripal ile kızı Yuliya'nın İngitere'nin Salisbury kentinde sinir gazıyla zehirlenmesi vakasının ardından, Noviçok sinir gazı gündeme oturdu.


Bilim

22:55 15.03.2018URL'yi kısaltın

İngiliz istihbaratının kullandığı eski Rus casus Sergey Skripal ile kızı Yuliya'nın İngitere'nin Salisbury kentinde sinir gazıyla zehirlenmesi vakasının ardından, Noviçok sinir gazı gundeme oturdu.

İngilizce'de Newcomer, Novichok agent diye adlandırılan Noviçok kimyasal ajanları grubu, 1980'li yılların ortalarında Sovyetler Birliği'nde uretildiği tahmin edilen bazı zehirli maddeler için kullanılan genel bir addı.

Eylul 1992'de Moskovskie Novosti gazetesi, Organik Kimya ve Teknoloji Araştırma Enstitusu'nden (GNİİOHT) Vil Mirzayanov'a ait bir makale yayınladı. Rus uzman, yazısında SSCB'nin uluslararası anlaşmaları ihlal ederek 3. nesil kimyasal silahların uretim ve testlerini yapmaya devam ettiğini ileri surmuştu.

Ü RETİM PROGRAMI 1973'TE BAŞLADI

Mirzayanov'un aktardığı bilgilere gore yeni kimyasal silahların uretim programı (Foliant) 1973'te başlamıştı. Programın başlıca hedeflerinden biri, sinir sistemine tesir eden 3. nesil yeni kimyasal maddelerin uretimiydi. Soz konusu kimyasalların zehirleme etkisi, o zamana kadar bilinen yerli ve yabancı menşeili tum V gazlardan fazla olmalıydı.

Yeni kimyasal silahın uretim programına 200'un uzerinde kimyager ve muhendis istihdam edildi. Program kapsamında 3 yekpare kimyasal ajan (madde 33, A-232 ve A-234), ardından bu maddelerin bazında 'Noviçok' kod adını alan 5 tur ikili kimyasal silah uretildi.

NOV İÇOK 1990'DA SOVYET ORDUSUNA TESLİM EDİLDİ

Sovyet menşeili V gazın (madde 33'un) ikili turevi olan Noviçok gazına herhangi bir numara verilmemiş, 1980'lerde Novoçeboksarsk kentinde bu maddeden onlarca ton uretilmişti. Noviçok 1990'daysa Sovyet ordusuna teslim edilmişti.

(C) AA/ Arşiv

A-232'nin bazında geliştirilen Noviçok-5'in zehirleme etkisi VX gazlarına gore 5-8 kat yuksek. Bu madde ile zehirlenmenin standart panzehirlerle tedavi edilmesinin çok zor olduğu biliniyor. Noviçok-5'in test uretimi Volgograd'da başlatılmış, testleriyse 1989-1990 yıllarında Özbekistan'da bir poligonda gerçekleştirilmişti.

A-230'un bazında geliştirilen Noviçok-7 maddesinin uçuculuğu Soman bileşiğindeki gibi, fakat zehirleme oranı ona gore 10 kat fazla. Noviçok-7'nin test uretimi Saratov bolgesinde yapılmış, madde 1993'te aynı bolgedeki poligonda test edilmişti.

Noviçok-8 ve Noviçok-9 maddeleriyse aynı enstitude sentezlendi, fakat uretimine başlanmadı.

Ç ALIŞMALAR 1992'DE DURDURULDU

(C) REUTERS/ Henry Nicholls

Bazı bilgilere gore Foliant programı kapsamındaki tum çalışmalar 1992'de durduruldu.

Sinir gazları kişinin sinir sistemini doğrudan zehirler ve hayati fonksiyonları felce uğratırlar. Tum sinir gazları saf haliyle renksiz ve kokusuz sıvılardan oluşuyor. Solunum organlarına gaz veya havada gaz gibi davranan çok kuçuk katı parçacıklar veya damlacıklar şeklinde nufuz eder. Sıvı haldeki sinir ajanları vucuda deri veya mukozadan nufuz eder. İnsan ayrıca sinir ajanları ile kirlenmiş sıvı veya katı yiyecekler yiyerek zehirlenebilir.

S İNİR AJANININ BELİRTİLERİ

Sinir ajanının solunum yollarından vucuda girmesi halinde hızlı bir zehirlenme olur, insan 1-10 dakika arasında olur. Ajan ciltten girdiğinde ise zehirlenme daha yavaş gerçekleşir. Açık ciltte VX'in olumcul dozu, bir veya iki damlaya (5-15 miligram) eşit.

Sinir gazının duşuk dozda olması halinde insanda genel olarak şiddetli nezle, gozbebeklerinde anormal kasılma, gorme bozukluğu ve goğuste baskı hissi oluşur. Daha yuksek dozda bu belirtilerin tezahuru daha da belirgin hale gelir.

Diğer belirtilerse mide bulantısı ve kusma, spazmlar, istem dışı kasılmalar, istem dışı dışkı ve idrar çıkarma, çırpınma ve koma olarak meydana gelir. Tum bunları solunum durması ve olum izler.