SON DAKİKA HABERİ: AK Parti ve MHP'nin hazırladığı 'seçim ittifakı düzenlemesi' Anayasa Komisyonu'nd...

Özet (TL;DR) @ 2018-03-08T16:47:31.000Z: SON DAKİKA HABERİ: AK Parti ve MHP'nin hazırladığı 'seçim ittifakı düzenlemesi' Anayasa Komisyonu'ndan geçti.

SE ÇİM TÜRÜNE GÖRE SANDIK BÖLGESİ SEÇMEN SAYISINI BELİRLEMEK

- Seçim guvenliği açısından gerekli gorulmesi durumunda, vali veya il seçim kurulu başkanının oy verme gununden en geç bir ay once talepte bulunması halinde, o yerdeki sandıkların en yakın seçim bolgelerine taşınmasına, sandık bolgelerinin birleştirilmesine, muhtarlık seçimleri hariç olmak uzere seçim bolgelerinin birleştirilmesi ile seçmen listelerinin karma şekilde duzenlenmesine ve bu hususların ilanına karar vermek

- Hastalığı veya engeli sebebiyle yatağa bağımlı olan seçmenlerin, muhtarlık seçimleri hariç, oy kullanmalarını sağlamak için seyyar sandık kurulu kurulmasına, oy kullanılmasına, sayım ve dokum ile birleştirme işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek."

SANDIK KURULU BA ŞKANININ BELİRLENMESİSeçimlerin Temel Hukumleri ve Seçmen Kutukleri Hakkındaki Kanunu'nun "Sandık kurulu başkanının seçimi" başlıklı maddesinin başlığı, "Sandık kurulu başkanının belirlenmesi" olarak değiştiriliyor.Bu maddede yapılan değişikliğe gore, ilçede gorev yapan tum kamu gorevlilerinin listesi, mulki amir tarafından yerleşim yeri adresleri esas alınmak suretiyle ilgili ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gonderilecek. İlçe seçim kurulu başkanı, bu kamu gorevlileri arasından ihtiyaç duyulan sandık kurulu başkanı sayısının iki katı kamu gorevlisini ad çekmeyle tespit edecek ve bu kişiler arasından mani hali bulunmayanları sandık kurulu başkanı olarak belirleyecek.Sandık kurulu başkanının goreve gelmemesi halinde, kamu gorevlileri arasından belirlenen uye, bu uyenin de bulunmaması durumunda en yaşlı uye kurula başkanlık edecek.İlçe seçim kurulu başkanı, sandık kurulunun kalan bir asıl ve bir yedek uyesini belirlemek için once, sandık kurulu başkanı olarak belirlenmeyenler arasından, ihtiyaç duyulan sandık kurulu uye sayısının iki katı kamu gorevlisini ad çekmeyle tespit edecek. Bu kişilerden mani hali bulunmayanları sandık kurulu asıl ve yedek uyesi olarak belirleyecek.

ZARF VE SANDIK A ĞZI EBATLARINI YSK BELİRLEYECEK

Birlikte yapılan cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinde, oy pusulaları aynı zarfa konulacak.Seçimlerde kullanılacak kabinler, oy vermenin gizliliğini sağlayacak şekilde yaptırılacak. Kabinlerin olçu ve standartları Yuksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından belirlenecek.Mahalli idare organları seçimlerinde oy pusulalarının aynı zarfa konulması ve birlikte yapılan Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinde de oy pusulalarının aynı zarfa konulması ongorulduğunden, oy sandıklarının kapağının uzerinde zarfların atılması için bulunan açıklığa ilişkin "Boyu 25, eni 1 santimetre ebatlarında" ibaresi, kanundan çıkarılıyor. Bu açıklık, YSK tarafından belirlenecek.Zarfların ebatlarının da kanunda belirlenmesinden vazgeçiliyor, bu konuda da yetki YSK'de olacak.Oy zarfları, on yuzunun sol ust koşesinde "Turkiye Cumhuriyeti Yuksek Seçim Kurulu" amblemi yer alacak şekilde Yuksek Seçim Kurulunca filigranlı kağıttan hazırlatılacak.

SANDIK ÇEVRESİ

Teklifle, sandık alanı ve sandık çevresinin çok buyuk bir alanı kapsamasının, uygulamada sandık kurullarıyla kolluk guçleri arasında ihtilafa ve yetki karmaşasına neden olması nedeniyle, sandık alanı uygulamasından vazgeçiliyor ve sandık çevresi yeniden tanımlanıyor."Sandık çevresi"; "Oy sandığının konulduğu ve sandık kurulunun gorev yaptığı oda, bolum veya bu amaçla oluşturulan yer" olarak tanımlanıyor.

KOLLUK G ÜÇLERİNİ ÇAĞIRMA

Mevcut duzenlemeye gore, kolluk guçleri, sandık çevresine sadece sandık kurulu başkanı veya uyelerden birinin çağrısı uzerine gelebiliyorken; teklif, seçmenlerin ihbarı uzerine de kolluk guçlerinin sandık çevresine gelebilmelerini ongoruyor.

Sandık çevresinde, cebir, şiddet veya tehdit kullanarak sandık başı duzenini bozmaya kalkışanlar, sandık kurulu başkanı veya uyelerinden biri tarafından yapılan çağrı ya da seçmenlerin ihbarı uzerine gelen kolluk guçlerince derhal sandık çevresinden uzaklaştırılacak ve gerekli yasal işlem yapılacak. Seçmenlerce ihbar, o yer kolluk guçlerine şahsen yapılacak.Sandık çevresine gelen kolluk guçleri, başkanın talebine veya kurulun kararına uymak zorunda olacak; çağrı veya ihbar sebebi ortadan kalkınca sandık çevresinden ayrılacak.Seçimin guvenliğini sağlamakla gorevli kolluk guçleri hariç, ozel guvenlik gorevlileri ve belediye zabıtaları gibi gorevliler de dahil olmak uzere resmi uniforma ve silah taşıyan kişiler, sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların muştemilatına giremeyecek.Sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların muştemilatında hiç kimse, başkalarının gorebileceği şekilde bir siyasi parti veya adaya ait rozet, amblem veya benzeri işaretler ya da propaganda amaçlı yayınlar taşıyamayacak; yazılı, sozlu veya goruntulu propaganda yapamayacak. Bunlara uymayan kişiler kolluk guçleri tarafından uzaklaştırılacak.İlçe seçim kurulu başkanı, sandık çevresinde, sandık başı iş ve işlemlerinin duzen içinde yurutulmesini ve sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların muştemilatında guvenliği ve kanunda ongorulen yasaklara uyulmasını sağlayacak tedbirleri alacak; seçmenin ve bu yerlerde bulunma hakkına sahip diğer kişilerin buralara serbestçe girmesini engelleyen veya guçleştiren her turlu hareketi onleyecek. Bu kapsamda, ilçe seçim kurulu başkanınca verilen talimatlara sandık kurulları, mulki ve idari makamlar uymak zorunda olacak.

OY PUSULALARININ SAYIM VE D ÖKÜMÜ

Üzerinde sandık kurulu muhru bulunmamasına rağmen Turkiye Cumhuriyeti Yuksek Seçim Kurulu filigranı, amblemi ve ilçe seçim kurulu muhru bulunan zarflar ile uzerinde leke veya çizik bulunsa dahi bunun ozel işaret koymak amacıyla yapıldığı kesin olarak anlaşılamayan zarflar geçerli sayılacak.Sayım dokum cetvelinde siyasi parti ve bağımsız adaylara ayrılan sutunlardan sonra ittifakın ortak oyları için sutun ayrılacak.Aynı zarf içinde birden fazla oy kullanılan seçimlerde, zarfın içinden çıkan oy pusulaları okunmadan once, seçim turune gore ters çevrilerek tasnif edilip masanın uzerine konulacak.Birlikte yapılan Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinde, once Cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dokumu yapılacak.Mahalli idare organları seçimlerinde: Buyukşehirlerde, sırasıyla buyukşehir belediye başkanlığı, belediye başkanlığı, belediye meclisi uyeliği ve muhtarlık; diğer illerde sırasıyla belediye başkanlığı, belediye meclisi uyeliği, il genel meclisi uyeliği ve muhtarlık, seçimlerine ait oy pusulalarının sayım ve dokumu yapılacak.

OYLARIN GE ÇERLİLİĞİ

İttifak alanı içerisinde, "Evet" muhrunun; bir siyasi partiye ayrılan alana; hem bir siyasi partiye ayrılan alana hem de ittifak unvanı bolumune; ittifak unvanı bolumune taşacak şekilde bir siyasi partiye ayrılan alana basılması halinde, bu oy pusulaları geçerli kabul edilecek ve sayım dokum cetvelinde o siyasi partinin cetveldeki sutununa işaretlenecek.Bu haller dışında, yalnız ittifak alanı içerisine "Evet" muhrunun basıldığı her durumda, bu oy pusulaları da geçerli kabul edilecek ve sayım dokum cetvelinde ittifakın ortak oyları sutununa rakamlar birden başlamak uzere, sırasına gore çizilmek suretiyle, ayrı ayrı işaretlenecek.Yetkili seçim kurulları tarafından gonderilen, filigranı bulunan ve sandık kurullarının ihmali sonucu arkası muhurlenmeyen oy pusulaları da geçerli sayılacak.Sandık sonuç tutanağında, ittifakların her birinin aldığı ortak oyların sayısı ayrı ayrı gosterilecek.İlçe birleştirme tutanağında, ittifakların her birinin ortak oylarının sayısı, ittifak içerisindeki her bir siyasi partinin tek başına aldığı oy sayısı ile ittifakın ortak oylarından gelen payın ilave edilmesiyle elde edilen oy sayısı gosterilecek.Teklifle, siyasi partilerin seçimlerde başka bir siyasi partiyi destekleme kararı almalarını yasaklayan hukum kaldırılıyor.Buna gore, Siyasi Partiler Kanununun, "Siyasi partiler, tuzuk ve programları dışında faaliyette bulunamayacakları gibi seçimlerde başka bir partiyi destekleme kararı da alamazlar" hukmunu içeren 90. maddesinin 2. fıkrası, "Siyasi partiler, tuzuk ve programları dışında faaliyette bulunamazlar" şeklinde değiştiriliyor.

İ TTİFAKLA SEÇİME KATILMA

Teklifle, siyasi partilerin ittifak yaparak milletvekili seçimine katılmalarına imkan tanınıyor.Buna gore, seçimlere katılma yeterliliği taşıyan siyasi partiler, ittifak yaparak seçime katılabilecek. İttifak yapan partiler kendi aday listelerini verecek. İttifak yaparak seçime katılma kararı alan siyasi partiler, seçimin başlangıç tarihinden itibaren en geç 7 gun içinde, genel başkanların imzalarını ihtiva eden ittifak protokolunu, Yuksek Seçim Kuruluna (YSK) teslim edecek.Aday listelerinin teslim edilmesi için belirlenen tarihten iki gun oncesine kadar, aynı usulle ittifak protokolunde değişiklik yapılabilecek. İttifak protokolunde; siyasi partilerce belirlenmesi halinde, ittifak unvanı ve kanunlara aykırı olmayan diğer hususlar yer alacak. Siyasi partiler, aday listelerinin teslim edilmesi için belirlenen tarihten uç gun oncesine kadar, YSK'ye bildirimde bulunmak suretiyle ittifaktan vazgeçebilecek.Bu durum, YSK tarafından aynı ittifak içerisindeki diğer siyasi partilere derhal bildirilecek. Vazgeçme halinde, ittifak diğer partiler arasında devam edecek. İttifaktan vazgeçmenin bildirilmesini takip eden gun saat 17.00'ye kadar, ittifak içerisindeki diğer siyasi partiler ittifak protokolunu değiştirebilecek veya ittifaktan vazgeçebilecek.

USUL VE ESASLARI YSK BEL İRLEYECEK

Bu hukmun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile seçim ittifakına ilişkin diğer hususlar, YSK tarafından belirlenecek.Seçimlere katılma yeterliliği taşıyan siyasi partinin seçime katılmaması halinde, bu partinin uyesi, kendisinin ve uyesi olduğu siyasi partinin yazılı muvafakati alınarak, başka bir siyasi parti tarafından aday gosterilebilecek.İttifak yapan siyasi partiler, kuraya ittifak olarak dahil edilecek ve oy pusulasında yan yana yer alacak.Bu partilerin ittifak içerisindeki sıraları da kurayla belirlenecek. Bu durumda ittifak yapan siyasi partilerin sutunlarının uzerinde; kısa kenarı iki santimetre, uzun kenarı bu partilerin sutunlarının genişliği ile sutunlarının aralığı toplamı kadar olan, dikdortgen şeklinde ittifak unvanının yer alacağı ortak bir bolum bulunacak.İttifakın unvanı yoksa, ittifak unvanı bolumune yalnız "İTTİFAK" ibaresi yazılacak. Unvanı olmayan ittifakın birden fazla olması halinde, bunlar başvuru sırasına gore numaralandırılacak. İttifak unvanı bolumu ile aralarındaki boşluk dahil, ittifak yapan siyasi partilerin sutunlarının tamamı ittifak alanı olacak.Teklifle, Milletvekili Seçimi Kanunu'nun, "Bir seçim çevresinde seçime katılan siyasi partinin almış olduğu geçerli oyların toplamı, siyasi partinin o seçim çevresinde almış olduğu geçerli oyu gosterir." hukmunu içeren maddesine ek yapılıyor. Buna gore, aynı ittifak içerisindeki siyasi partilerin her birinin geçerli oyu; ittifakı oluşturan siyasi partilerin o seçim çevresinde tek başına aldıkları oy sayısına, ittifakın ortak oylarından gelen payın ilave edilmesiyle elde edilecek. İttifak yapan her bir partiye ortak oylardan gelen pay; ittifak yapan siyasi partilerin tek başına aldıkları oyun bu partilerin toplam oyuna bolunmesiyle elde edilen katsayının ittifakın ortak oyu ile çarpımı sonucu elde edilecek.

İ TTİFAK YAPAN PARTİLER İÇİN BARAJ HESAPLAMASI YAPILMAYACAK

Teklifle, ongorulen ittifak muessesesine uyum amacıyla, Milletvekili Seçimi Kanununda duzenleme yapılıyor.İttifak yapan siyasi partilerin aldıkları geçerli oyların toplamının yuzde 10'u geçmesi halinde, bu siyasi partilerin her biri barajı geçmiş sayılacak.Seçim ittifakı yapılması halinde, yuzde 10'luk barajın hesaplanmasında ittifak yapan siyasi partilerin aldıkları geçerli oyların toplamı esas alınacak, bu siyasi partiler için ayrıca baraj hesaplaması yapılmayacak.Teklifle, dahil olduğu ittifak yuzde 10 barajını aşan siyasi partilerin çıkaracağı milletvekillerinin tahsis usulu duzenleniyor.İttifakın elde edeceği milletvekili sayısının hesaplanmasında, ittifak yapan siyasi partilerin toplam oyu esas alınacak. İttifakın elde ettiği toplam milletvekili sayısı, ittifak yapan siyasi partiler arasında her birinin aldığı geçerli oy sayısı esas alınarak bu duzenlemedeki usule gore paylaştırılacak.

OY PUSULALARI AYNI ZARFA KONULACAK

Teklifle, belediye, il genel meclisi uyeliği ve muhtarlık seçimlerinde oy pusulalarının farklı zarflara konulmasının, seçmenlerce başka seçim turune ait oy pusulalarının sehven farklı zarflara konulması veya zarfın atılacağı sandıkların karıştırılmasına ve bunun da oyların geçersiz sayılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle duzenleme yapılıyor.Belediye başkanlığı, belediye meclisi uyeliği, il genel meclisi uyeliği ve muhtarlık seçimlerinde oy pusulaları aynı zarfa konulacak. Ancak seçim bolgelerinin birleştirilmesine karar verilmesi halinde, muhtarlık seçiminde oy pusulası ayrı zarfa konulacak ve bu zarf ayrı sandığa atılacak.Seçmen kutukleri, "yerleşim yeri adresi" bilgileri esas alınarak duzenlenecek. Boylece, seçmen kutuğunun oluşturulmasında sadece yerleşim yeri esas alınacak; askı suresi içinde, yerleşim yeri değişikliği imkanı mevcut uygulamada olduğu gibi surdurulecek.Teklifle, ilgili kanunda yapılan değişiklik sebebiyle, yurt dışı seçmen kutuğu ve seçmen listelerinin oluşturulmasında ortaya çıkabilecek tereddutleri gidermek maksadıyla, Seçimlerin Temel Hukumleri ve Seçmen Kutukleri Hakkındaki Kanun'da değişiklik yapılıyor.Buna gore, yurt dışı seçmen kutuğu ve seçmen listeleri "yerleşim yeri adresi" bilgileri esas alınarak duzenlenecek. Boylece yurt dışı seçmen kutuğunun oluşturulmasında sadece yerleşim yeri esas alınacak; askı suresi içinde, yerleşim yeri değişikliği imkanı mevcut uygulamada olduğu gibi devam ettirilecek.Teklifle, Seçimlerin Temel Hukumleri ve Seçmen Kutukleri Hakkında Kanun'da yapılması ongorulen değişiklikle "sandık alanı" uygulamasından vazgeçilmesine bağlı olarak, bazı maddelerde değişiklik yapılıyor. Kanunda yer alan "sandık alanı" ibareleri "sandık çevresi" olarak değiştiriliyor.Milletvekili seçilebilmek için aranan "askerlik hizmetini yapmış olma" şartı, "askerlikle ilişiği olmama" şeklinde değiştiriliyor.

MAHALL İ SEÇİMLERDE DE SEÇİLME YAŞI 18 OLACAK

Teklifle, mahalli idare organları için seçilme yaşının 18'e indirilmesi sebebiyle ilgili kanunda değişiklik yapılıyor. Boylece; askerlik çağına gelmemiş olanlar ile askerlik hizmeti ertelenmiş olanlar da milletvekili, belediye başkanı, il genel meclisi uyesi, muhtar ve ihtiyar meclisi veya heyeti uyesi seçilebilecek.

Anayasa değişikliğiyle milletvekili seçilme yaşının 18 olarak duzenlenmesi nazara alınarak, mahalli idare organları seçimlerinde de 25 olan seçilme yaşı 18 olarak belirleniyor.