Özet (TL;DR) @ 2018-02-10 09:57:57.183433: Halk arasında “Sara” olarak bilinen epilepsi hastalığı doğru tedavi ile büyük oranda kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Kendiliğinden ve tekrarlayan nöbetlerin (soğuk havale) olması durumunda…


EPİLEPSİ HASTALIĞI HAKKINDA YANLIŞ BİLİNENLER NELERDİR?

Epilepsi bir ruh hastalığı veya delilik değildir, gizemli bir yanı olmadığı gibi cinlerle de ilişkisi yoktur. Bulaşıcı olmadığı gibi epilepsili çocuklar başkaları için tehlikeli ve zararlı da değildir. Toplumumuzdaki bu yanlış algılar nedeniyle, aileler çocuklarının epilepsi olduğunu gizlemekte, gunlerinin onemli bir kısmını geçirdikleri okulda oğretmenlerinden bile sakladıkları gorulmektedir.

NÖBET ve EPİLEPSİ SIK GÖRÜLÜR

Hayatın ilk 1 yılında en sık olup, yaklaşık olarak her 100 çocuktan 1'inde epilepsi gorulmektedir. Buna gore ulkemizde yaklaşık 200 bin epilepsili çocuk, dunya genelinde de 50 milyondan fazla epilepsi hastası bulunmaktadır. Ateşli havaleler yuzde 2 ile 5 arasında sıklıkta olup ulkemizde 500 binden fazla çocukta ateşli havale gorulmektedir. Hayat boyu insanların yuzde 5'i en az bir kez nobet geçirmektedir.

EPİLEPSİNİN BİRÇOK TÜRÜ VAR

100'den fazla epilepsi turu olup nobetlerini tanımak uzmanlar için bile her zaman kolay değildir. Kısa sureli dalma ve boş bakma, 1-2 saniye suren kasılmalar veya kol veya bacaklardaki basit sıçramalar bir epilepsi nobeti olabilir. Bayılma, bilinç kaybı, kasılma, dişlerde kilitlenme, ağızda kopurme ve idrar kaçırma gibi belirtiler sadece buyuk nobetlerde gorulur.

UYKUSUZLUK EPİLEPSİ NÖBETLERİNİ KOLAYLAŞTIRIR

Uzun sure aç kalmak, stres, uykusuz kalmak, alkol, kahve ve kola gibi içecekler epilepsiye yatkınlığı olan çocukların nobet geçirilmesini kolaylaştırabilir. Bilgisayar ve televizyon gibi parlak ışık saçan cihazlar ozellikle ışığa duyarlı epilepsisi olan çocuklarda nobete sebep olabilir.

EPİLEPSİ TEŞHİSİ NASIL KONULUR?

Nobet sırasında gorulen klinik bulgulara gore epilepsi teşhisi konulabilir. Epilepsi teşhisi için EEG; epilepsinin nedenini araştırmak için de MRG çekmek oldukça yararlıdır. Ancak epilepsi hastalarında EEG ve MRG'nin normal olabileceği unutulmamalıdır. Özellikle ileri teknoloji ile birlikte 32-64 kanallı dijital EEG cihazları, Video EEG monitorizasyonu ve 3 Tesla MR goruntuleme cihazları çok yararlı olmaktadır.

EPİLEPSİ TEDAVİSİ

Gunumuzde, genel olarak epilepsili çocukların yuzde 70-80'i, bazı epilepsi turlerinin ise yuzde 95-100'u epilepsi ilaçları ile tam olarak iyileşmektedir. Hastaların yuzde 20-30 kadarında ise birden fazla ilaç kullanmak gerekebilir veya ilaçlara rağmen nobet tekrarları olabilir. Sadece hastaların yuzde 5-10 oranı kotu seyirli olabilmektedir. Boyle hastalarda da, ameliyat, pil ve ketojenik diyet gibi ilaç dışı tedavi seçenekleri daha on plana çıkmaktadır.

EPİLEPSİ AMELİYATI NASIL YAPILIR?

Özellikle ilaç tedavisi ile istenilen cevap alınamayan ve ameliyat edilmeye uygun, ameliyat sonrası kalıcı ozur olmayacak hastalara, epilepsi konusunda deneyimli ileri merkezlerde uygulanmaktadır.

EPİLEPSİ PİLİ NEDİR?

Goğus duvarında cilt altına yerleştirilen uyarıcı bir pil ile boyundan beyine uzanan vagus sinirine aralıklı uyarı verilerek nobet tedavisi sağlanabilmektedir. Özellikle ilaç tedavisine cevap alınamayan ve ameliyata uygun olmayan hastalarda tercih edilmektedir.

KETOJENİK DİYET NEDİR?

Yuksek oranda yağ, çok duşuk oranda karbonhidrat içeriğine sahip olan ketojenik diyet, seçilmiş bazı epilepsi hastaları için umut verici olabilmektedir. Uygulaması biraz zahmetli olan bu tedavi yontemi her hasta için uygun ve gerekli değildir. Ketojenik diyet oncesinde diğer tedavi yontemlerinin uygun şekilde değerlendirilmiş olması gerekir. Ancak bazı metabolik hastalıklarda, ketojenik diyet oncelikle ve bazen tek tedavi olarak dahi kullanılabilmektedir.

NÖBET ANINDA NE YAPILMALI?

Nobetler, genellikle birkaç dakika içerisinde kendiliğinden durmaktadır. Dolayısıyla nobet geçiren birini gorduğumuzde hasta çocuk çok sert olmayan duz bir zemine yan yatırılarak, solunum yolu açık tutulmaya çalışılır, ağızda kopurme ve kusma varsa temizlenir, panik yapmadan kafasını sert yerlere çarparak kendine zarar vermesi, dilini ısırması engellenir. Nobet 2-3 dk içerisinde sonlanmadıysa 112 aranarak, hasta en uygun sağlık merkezine ulaştırılmaya çalışılır.

EPİLEPSİ HASTALARINA SOĞAN KOKLATMAK DOĞRU MUDUR?

Halk arasında yaygın olarak uygulanan kasılmayı engellemek için sıkıca tutmanın, yuzune su veya kolonya dokmenin, alkol veya soğan koklatmanın hiçbir yararı yoktur. Bir şey yedirmeye ve içirmeye çalışmak ise çok tehlikeli olup, akciğerlere kaçmasına ve hastanın olumune dahi sebep olabilir.

"ATEŞLİ NÖBET GEÇİREN ÇOCUĞA SOĞUK DUŞ YAPTIRILMAMALI"

Nobet sırasında çocuğu musluğun altına tutmak veya soğuk duş aldırmak uygun değildir. Özellikle ateşli nobet geçiren çocuklarda, soğuk duş vucudun dış kısımlarını hızla soğutmakta, beyine daha fazla kan gitmesine ve beyindeki ateşin daha da yukselmesine neden olarak nobet için daha zararlı olabilmektedir. Bununla birlikte nobet yokken ateşli çocuğa ılık duş aldırmak yararlı olabilir.

TEDAVİ SÜRESİ EN AZ 2-4 YIL

İlaç veya diğer tedavi yontemleri ile nobetler tam olarak kontrol altına alınsa dahi tedavi suresi en az 2-4 yıl olmalıdır. İlaçlar aniden kesilmemeli, ilaç kesilmesine mutlaka doktor karar vermeli ve kesim suresi en az 6 ay-1 yıl olmalıdır. Bu sure boyunca en geç 6 ayda bir çocuk norolojisi kliniklerinde kontrollerin yapılması gereklidir.

OKULA VE SPORA DEVAM

İlaç tedavisi ile nobetleri kontrol altına alınan çocukların gunluk aktivitelerine devam etmelerinde, kreş veya okula gitmelerinde, okul spor ve laboratuvar çalışmalarına katılmalarında herhangi bir sakınca yoktur. Ancak yuzme ve bisiklet gibi tehlikeli olabilecek sporlar, nobet kontrolu sağlandıktan sonra ve erişkin gozetimi altında yapılmalıdır.