Özet (TL;DR) @ 2018-01-11 09:39:20.751269: Vücudun en önemli hormonlarından bir tanesi olan tiroid hormonunun yavaş çalışması anlamına gelen hipotiroidin en önemli belirtileri yorgun uyanma, halsizlik, çabuk yorulma, kolay kilo alma, zor kilo…


Hipotiroidi nedir?

Tiroid bezi, boynun on alt kısmında yer alan, sağlıklı bireyde yaklaşık 20 gram ağırlığında ve kelebek şeklinde bir organdır. Vucudun enerji kullanımı, beyin, kalp, kaslar, tum organ ve dokuların sağlıklı çalışabilmesi için tiroid bezinden kana normal miktarda tiroid hormonu salgılanması gerekir.

Beyin tabanında yer alan hipofiz bezinden kana TSH (tiroid uyarıcı hormon) salgılanır. Bu hormon tiroid bezinde T4 (tiroksin) ve T3 (triiyodotironin) isimli tiroidhormonları uretimini uyarır. Tiroid bezinin yetersiz çalışmasına "hipotiroidi" denir. Hipotiroidi durumunda kana salınan tiroid hormonu miktarı azalır.

Hipotiroidinin belirtileri nelerdir?

Halsizlik, yorgunluk, uşume, cilt kuruluğu, saç dokulmesi, kabızlık, kilo alma, adet duzensizliği, yumurtlama problemleri, kas ve eklem ağrıları ve kramplar, depresyon, konsantrasyon guçluğu, unutkanlık hipotiroidi belirtileri arasında yer alır. Gorulduğu uzere bu belirtilerin hiçbirisi hipotiroidiye ozel değildir.

Hipotiroidinin tan ısı nasıl koyulur? Teşhisi nasıl yapılır?

Hekim tarafından tıbbi oykunun alınması ve fizik incelemenin yapılmasını takiben basit bir kan testi ile tanı koyulabilir. İlk istenecek test TSH olçumudur. T4 ve T3 (ya da bu iki hormonun kan proteinlerine bağlanmayan serbest formları) da olçulebilir. TSH değeri yuksek ve T4 değeri duşuk olması hipotiroidiyi gosterir. Hipotiroidinin erken evrelerinde TSH yukselmiş iken T4 henuz normal aralıkta olabilir.

Hipotirodinin nedeni Hashimoto hastalığı olması durumunda kan testleri tiroid hasarına neden olan antikorları da saptayabilir.

Hipotiroidinin nedenleri nelerdir?

Erişkinlerde hipotiroidinin en sık nedeni Hashimoto hastalığıdır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi tiroidi yabancı bir doku gibi algılayarak tiroid bezini tahrip eden maddeler uretir ve tiroid hasarı sonucu yeteri kadar tiroid hormonu uretilemez.

Hipotiroidi,tiroid bezine radyoaktif iyot (atom) tedavisi, tiroid cerrahisi ya da boyuna radyasyon uygulanması sonrası gelişebilir.

Nadir nedenler:

Bir kısmı geçici olarak hipotiroidiye neden olan tiroidi iltihaplanmaları

TSH (tiroid uyarıcı hormon) salgısını bozan hipofiz bezi hastalıkları

Tiroid bezinin doğumdan itibaren normal şekilde gelişmemiş olması

Hipotiroidi de risk fakt orleri nelerdir?

Hipotiroidi, kadınlarda ve 60 yaş uzerinde daha sık gorulur. Ailede hipotiroidi hikayesi olması durumunda risk artar. Bunun dışında tiroid bezinin buyumesi (guatr), baş ve boyun bolgesine radyasyon alımı, tiroid cerrahisi, tip 1 diyabet vitiligo gibi diğer bağışıklık sistemi hastalıkları (otoimmun hastalıklar) ve tiroid bezinin çalışmasını etkileyebilecek bazı ilaçların kullanımı hipotiroidi riskini artırır.

Gebelerde ve gebelik planlayan kadınlarda mutlaka tiroid fonksiyonuna bakılmalıdır.

Hipotiroidi tedavisi nas ıldır?

Hipotiroidi tedavisinde levotiroksin etken maddeli sentetik tiroid hormonu ağızdan hap şeklinde kullanılır. Hastaların hemen tamamında yaşam boyu tedavi gereklidir. Gunluk tiroid hormonu gereksinimi yaş, cinsiyet ve vucut ağırlığına gore kişiden kişiye değişiklik gosterir. Yaşamın belirli donemlerinde (gebelik, yaşlılık, eşlik eden başka hastalıklar) doz değişikliği gerekebilir. Takipte doz ayarlaması TSH kan olçumlerine gore yapılır.

Tiroid hormonu sabah aç karnına ve kahvaltıdan en az yarım saat once alınır. Tiroid hormonunun mideden emilimi için aynı anda yanında başka bir ilaç kullanılmamalıdır.

Tiroid hormonu dozunun gereğinden fazla olması uzun donemde kemik kaybı (osteoporoz), kalp hastalığı ve kalp ritim bozukluklarına neden olabilir. Buna karşılık yetersiz ilaç kullanımında hipotiroidi belirtilerinde duzelme olmayacağı gibi mental durum bozuklukları, fiziksel performans duşmesi, kolesterol yuksekliği ve kalp hastalığı riski artar. Ciddi hipotiroidinin tedavisiz kalması durumunda hipotiroidi koması (miksodem koma) gelişebilir.

Hipotiroidi hastalar ı nasıl beslenmelidir? Tuketecekleri yiyecekler nelerdir?

Hipotiroidi hastaları için ozel bir diyet onerilmez. Ancak ulkemizde halen orta derecede iyot eksikliği olduğu için gebelik planlayan, gebe veya emziren kadınlarda gunluk 100-150 mcg iyot takviyesi yapılması gereklidir.

Prof. Dr. Okan Bulent Yıldız Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakultesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Avrupa Endokrinoloji Derneği Yoneticisi EndoBridge Kurucusu ve Başkanı