Özet (TL;DR) @ 2018-01-11T08:20:42.000Z: Özel sektöre yaptırılan toplam 7 bin 615 megavatlık elektrik üretim santralinden kamuyla ikili sözleşmesi 2018-2020 döneminde sona erecek yap-işlet modelindeki 5 bin 810 megavatlık kısım,…


Sektor yetkililerinden alınan bilgiye gore, devletin daha once ozel sektore yap-işlet ve yap-işlet-devret (YİD) yontemiyle yaptırdığı veya işletme hakkını devrettiği doğalgaz, linyit, ithal komur, hidroelektrik ve ruzgar enerjisi santrallerinden bir kısmı bu yıl içinde sozleşme sureleri dolarak devlete iade edilecek, onemli bir kısmı da ozel sektordeki sahiplerine lisanslandırılacak.Enka Holding'in yap-işlet modeliyle faaliyete geçirdiği santrallerden bin 540 megavatlık Intergen Gebze, bin 520 megavatlık Intergen İzmir ve 770 megavatlık Intergen Adapazarı ile yabancı ortaklı olan 770 megavat kapasiteli Baymina doğalgaz santrallerinin bu yıl kamuyla ikili sozleşmesi sona erecek. Bu santraller sahipleri olan şirketlerin uretim lisansı almaları şartıyla faaliyetlerine devam edebilecek ve artık serbest piyasada rekabet etmeye başlayacak.Aynı şekilde, bin 210 megavat kapasiteli İsken ithal komur santralinin de 2019'da bitecek sozleşmesi sonrasında lisans alarak serbest piyasaya elektrik satması mumkun olacak.Toplam kapasiteleri 5 bin 810 megavatı bulan bu santrallerin yatırım maliyeti bugunku rakamlarla bakıldığında 5,2 milyar doları buluyor.YİD'ler için ozelleştirmenin yolu açılıyorBu arada, ozel sektore YİD modeliyle yaptırılan santrallerin ise tamamı EÜAŞ'a devredilecek.Bu kapsamda yer alan 13 megavatlık Tohma-Medik Hidroelektrik Santrali (HES), 11 megavatlık Gonen HES, 2 megavatlık Sutçuler HES ve 7 megavatlık Alaçatı Ruzgar Enerjisi Santralinin (RES) yap-işlet-devret santrali olarak bu yıl sureleri bitecek.Gelecek yıl ise 480 megavatlık Unimar, 478 megavatlık Trakya Elektrik ve 180 megavatlık Esenyurt doğalgaz santralleriyle 2'şer megavatlık Ahikoy I ve Ahikoy II HES'lerinin de sozleşmeleri biterek EÜAŞ'a devri gerçekleşecek.Toplam 20 megavat kapasiteli Bozcaada RES'in de 2020'de EÜAŞ'a devredilmesi gerekirken, İHD olarak elektrik ureten 620 megavatlık Çayırhan Linyit Santralinin de aynı yıl ikili sozleşme suresi biterek devlete devri yapılacak. Boylece, bugunku rakamlarla toplam yatırım buyukluğu 2,1 milyar dolara denk gelen bin 815 megavatlık elektrik uretim kapasitesi EÜAŞ'a devredilmiş olacak.Soz konusu YİD ve işletme hakkının devri yontemleriyle yapılan santrallerin EÜAŞ'a devredildikten sonra ise ozelleştirilme surecine dahil edilmesi bekleniyor.

" FİYATLARDA BELİRLEYİCİ ROL OYNAYABİLİR"

Sektor yetkilileri, toplam yatırım tutarı 7,3 milyar doları bulan soz konusu santrallerdeki bu gelişmelerin, piyasada daha rekabetçi bir ortam oluşturup fiyatları etkileyebileceğini belirterek, "Özellikle yap-işlet modeli santrallerin nasıl, nereye ve hangi şartlarda enerji satacağı ve uretim dışı kalıp kalmayacağı yonundeki gelişmelerin elektrik fiyatlarında belirleyici rol oynayacağına" dikkati çekti.Soz konusu yap-işlet modeli santrallerin lisanslandırılarak serbest piyasada faaliyete başlamasıyla tesislerde verimliliğin daha onemli hale geleceğini belirten sektor yetkilileri, gelişmelerin olası etkilerini şoyle değerlendirdi:"Bu santraller urettiği elektriği ikili sozleşmeleri kapsamında Turkiye Elektrik Taahhut AŞ'ye (TETAŞ) satıyor. TETAŞ'ın ikili sozleşme kapsamında bu santrallerden aldığı enerji Elektrik Üretim AŞ'nin (EÜAŞ) maliyetleriyle paçallanarak son tuketiciye arz ediliyor. TETAŞ'ın, bu santralleri her koşulda çalıştırması nedeniyle ozel sektorun daha verimli elektrik uretim tesisleri ise devre dışı kalabiliyordu. Sadece geçen yıl TETAŞ zaman zaman bu santralleri durdurarak ozel sektor santrallerinden de elektrik alma yoluna gitti. Anlaşma gereği oldukça yuksek bir kapasiteyle çalışan bu santraller de ikili sozleşme sureleri bittiği için artık ozel sektorun elindeki diğer santrallerden farklı olmayacak, ama bazı tesisler onemli tuketim bolgelerinde bulunduğu için iletim kısıtından kaynaklı devreye girmek durumunda kalabilir. Bu yıl ikili sozleşmeleri bitecek bu eski tip santrallerden bazılarında verimliliği artırmak ve piyasa koşullarında rekabet edebilmek için bazı yatırımlara başlandığı biliniyor."

DAHA ÖNCEKİ UYGULAMALAR

YİD modeliyle elektrik ureten ve daha once ikili sozleşmeleri biten santrallerden bazıları ozelleştirilirken, bazı HES'ler de "stratejik HES" kapsamına alınarak EÜAŞ bunyesinde kalmaya devam ediyor.Bunlardan 253 megavatlık ve YİD anlaşması 2017'de biten Ova Elektrik doğalgaz santrali şu anda EÜAŞ portfoyunde yer alırken, 672 megavatlık Birecik HES uluslararası kara sularında bulunduğu için "stratejik HES" kapsamına alındı.Toplam kapasitesi 84 megavat olan ve 2013'te YİD sozleşmesi biterek EÜAŞ'a devredilen Çamlıca HES'in ise bu yıl ozelleştirilmesi planlanıyor.

EÜAŞ'a devri 2014'te yapılan 7 megavat kapasiteli Fethiye HES'in, Ekim 2015'te yapılan ozelleştirme ihalesinde en iyi teklif 128 milyon 25 bin lira olmuştu.