Özet (TL;DR) @ 2018-01-03T07:36:42.000Z: 2010'da yüzde 2,3 olan Türk Lirası'nın toplam ihracat içindeki payı geçen yıl 11 ayda yüzde 9,2 oldu.


T urkiye'nin dış ticaretinde Turk Lirası'nın (TL) payı giderek artıyor. Yapılan incelemeye gore, TL'nin toplam ihracat içindeki payı 2017 yılı Kasım sonu itibarıyla 2010 yılına gore 5 kat artarak 13 milyar 173 milyon dolara yukseldi.

Aynı donemde TL cinsinden yapılan ithalat ise yaklaşık 3 katına çıkarak 16 milyar 463 milyon dolara ulaştı. En çok kullanılan doviz turlerinden euro, 2016 yılından itibaren, ihracat içinde doların uzerine çıktı. 2017 yılı 11 aylık doneminde ihracat içinde euronun payı yuzde 47.7'ye yukseldi.

Yerel paralarla ticaret ulkelerin doviz ihtiyacını azalttığı için ozellikle dovize bağımlı ulkelerde, kurlarda spekulatif hareketlerin onlenmesi noktasında ciddi avantaj sağlıyor. Bu durum aynı zamanda ihracatçıların onunu gormelerini sağlarken, ekonominin onemli unsurlarından birisi olan cari açığın artışını kısmen de olsa onluyor.

Özellikle Rusya ve İran ile yapılan toplantılarda, yerel para birimleriyle ticaret konusu mutabakat metinlerine ilave edildi. Yerel para birimleriyle ticaret son olarak, 2017 Ekim ayında İstanbul'da gerçekleştirilen D-8 zirvesinde gundeme geldi. Erdoğan, burada yaptığı konuşmada uye ulkeler arasında 100 milyar dolar olan ticaret hacminin 500 milyar dolara çıkarılması gerektiğini belirtmişti. Bu toplantıda da D8 ulkeleri arasındaki ticarette yerel para birimlerinin kullanılması konusunda mutabakata varılmıştı. Turkiye'nin girişimleriyle 1997 yılında kurulan D8 içinde Turkiye yanı sıra; İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya yer alıyor. TÜİK verilerinden yapılan derlemeye gore, 2010'da 113.8 milyar dolar olan ihracatın 2 milyar 640 milyon dolarlık kısmı TL cinsinden gerçekleştirilirken, ihracat içinde TL'nin payı yuzde 2.3 olarak hesaplandı. 2011'de 134.9 milyar dolarlık ihracatın yuzde 2.54'une karşılık gelen 3 milyar 433 milyon dolarlık kısmı TL ile yapıldı. 2012'de 152.4 milyar dolarlık ihracatın 4 milyar 490 milyon doları TL cinsinden olurken, bunun ihracat içindeki payı yuzde 2.94 oldu. 2013'te 5 milyar 356 milyon dolarlık TL cinsinden ihracatın 151.8 milyar dolarlık toplam ihracat içindeki payı yuzde 3.52'ye çıktı. 2014'te 157.6 milyar dolarlık ihracatın yuzde 4.24'u olan 6 milyar 695 milyon dolarlık kısmı TL ile gerçekleştirilirken, 2015'te 143.8 milyar dolarlık ihracatta TL'nin payı 6 milyar 90 milyon dolar ile yuzde 4.25'e yukseldi. 2016 yılında ise 7 milyar 877 milyon dolarlık TL cinsinden ihracat, toplam 142.5 milyar dolarlık ihracat içinde yuzde 5.52 pay aldı. Geride bıraktığımız 2017'de ise 11 aylık donemde 143.2 milyar dolarlık ihracatın yuzde 9.19'una karşılık gelen 13 milyar 173 milyon dolarlık kısmı TL cinsinden yapıldı.

İ THALATTAKİ PAYI YÜZDE 8'E GELDİ

TL'nin ithalat içindeki payı da giderek artış gosteriyor. 2010'da 185.5 milyar dolarlık ithalatın yuzde 3.1'i TL ile yapılırken, 2011'de 240.8 milyar dolarlık ithalatın yine yuzde 3.1'i TL ile gerçekleştirildi. TL'nin ithalat içindeki payı, 2012'de yuzde 4, 2013'te yuzde 4.5, 2014'te yuzde 5.1, 2015'de yuzde 6.5, 2016'da yuzde 7.2 oldu. 2017 yılı Ocak-Kasım doneminde 210 milyar 703 milyon dolarlık ithalatın yuzde 7.8'ine karşılık gelen 16 milyar 463 milyon dolarlık kısmı TL cinsinden gerçekleştirildi.

İ HRACATTA EURO, İTHALATTA DOLAR

T urkiye'nin ihracatında 2013 yılından bu yana ilk sırada yer alan dolar, bu tarihten itibaren yerini euroya bıraktı. 2010'da ihracat içinde payı yuzde 48.2 olan euro, 2011'de yuzde 47.7, 2012'de yuzde 47.6 pay alırken, 2013'teki payı yuzde 45.6 oldu. İhracat içinde euro, 2014'te yuzde 44.4, 2015'te ise yuzde 44.6 pay aldı. Doların payı ise 2010'da yuzde 45.4, 2011 ve 2012 yıllarında yuzde 46 olurken, 2013 ve 2014'te ise yuzde 47.4 oldu. 2015 yılında doların ihracat içindeki payı yuzde 47.2 seviyesinde olçuldu.

2016 yılında ise euro tekrar one geçti. 2016'da ihracat içinde euronun payı yuzde 48.2, doların payı yuzde 42.6 olurken, 2017 yılı Ocak-Kasım doneminde euro yuzde 47.7, dolar yuzde 39.4 pay aldı. İthalatta ise doların bariz şekilde ustunluğu bulunuyor. 2014 yılında ithalatın 159 milyar dolarlık kısmı dolar cinsinden, 77 milyar dolarlık kısmı ise euro cinsinden gerçekleştirildi. Geride bıraktığımız 2017 yılının Ocak-Kasım doneminde ise 210 milyar dolarlık ithalatın, 122 milyar doları dolar, 68 milyar doları ise euro ile yapıldı.