2006’da Orhan Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü’ne, 2015’te Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Kimya Ödülü’ne la...

Özet (TL;DR) @ 2017-12-31 09:41:32.631923: 2006’da Orhan Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü’ne, 2015’te Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü. 2018, bir Türkiyeli’nin, ülkesine üçüncü Nobel’i kazandırdığı yıl olabilir mi?…

İ lham veren ekonomist

Çalıştığı başlıca konular, siyasal ekonomi, ekonomik kalkınma ve buyume, gelir ve ucret dengesi eşitsizliği. İnsan-makine ilişkisini de inceliyor.

İstanbul doğumlu ekonomist Daron Acemoğlu, tam 50 yaşında. Yani artık Nobel çağında olduğunu soyleyebiliriz zira, 30'lu yaşlarında bu odule layık gorulmuş birkaç isim dışında madalya, olgunluk donemlerindeki biliminsanlarına gitti hep. Turkiye ve ABD vatandaşı olan Acemoğlu, halen Massachusetts Teknoloji Enstitusu'nde (MIT) iktisat profesoru. IDEAS/RePEc araştırma veri tabanına gore, Kasım 2017 itibariyle 'Dunya'da en çok atıf yapılan 13. ekonomist'. Kariyeri, ilk yıllarından itibaren hem yurtdışında hem de Turkiye'de odullendirilmiş bir isim. 'Ulusların Duşuşu'nden sonra Nobel'le anıldı

2005'te, her iki yılda bir ekonomi bilimine en buyuk katkıyı yapan 40 yaş altındaki bir bilim insanına verilen John Bates Clark madalyasıyla odullendirildi. Bu madalya, ekonomistler arasında Nobel'den sonra en fazla kıymet verilen odul olarak anılıyor. 'Kurumların ekonomik gelişim ve siyasal ekonomideki yeri' uzerine çalışmalarıyla, Turkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından 2006'da odullendirildi. 2007'de John von Neumann, 2012'de Erwin Plein Nemmers Ekonomi odullerini aldı.

2013'te, Sosyal Bilimler dalında Cumhurbaşkanlığı Kultur ve Sanat Buyuk Ödulu'nu Abdullah Gul'un elinden aldı. 2015'te, son 10 yılda urettiği yayınlardan dolayı, RePEc tarafından hazırlanan ilham veren ekonomistler listesine birinci sıradan girdi. Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası bu yıl, uluslararası alanda ekonomiye yaptığı katkılar nedeniyle Acemoğlu'nun oldu.

Üzerinde çalıştığı başlıca konular, siyasal ekonomi, ekonomik kalkınma ve buyume, gelir ve ucret dengesi eşitsizliği. Bu aralar insan-makine ilişkisi uzerine de makaleler yayımlıyor. 2012'de, Harvard Üniversitesi'nden James A. Robinson ile ortak kaleme aldığı 'Ulusların Duşuşu' adlı kitap, tarih boyunca demokratik kurumların ekonomik refaha katkısını ortaya koyuyordu. Eser, Siyasi Kitap Ödulleri'nde, 'Yılın Uluslararası İlişkiler Kitabı' seçildi. Bu kitaptan sonra Acemoğlu'nun adı Nobel için geçmeye başladı. Acemoğlu'nun yakında İngilizce'de yayınlanacak kitapları arasında, 'Teknolojik Değişimin Doğası ve Yonu', 'Verimsiz Kurumların Siyasi Ekonomisi' ve 'İşgucu Ekonomisi Dersleri' bulunuyor.

G ÖKHAN HOTAMIŞLIGİL / TIP

Sayesinde obezite daha iyi anla şıldı

55 yaşında. Harvard Üniversitesi Tıp Fakultesi, Genetik ve Kompleks Hastalıklar departmanının kurucu başkanı. Harvard T.H. Chan Kamu Sağlığı Okulu'nda kurulan 'Sabri Ülker Beslenme, Genetik ve Metabolizma Merkezi'nin yoneticisi. Diyabet, obezite, kalp hastalıkları gibi yaygın gorulen ve kamu sağlığı tehdidi oluşturan metabolik hastalıkların temelini aydınlatmaya yonelik çalışmalar surduruyor. Daha geçen ay, başında olduğu araştırma ekibi, hucrede kolesterol seviyelerini guvenli bir aralıkta tutmayı sağlayan, 'metabolik koruyucu' adını verdikleri Nrf1 molekulunu keşfetti. Hedefiyse, metabolik hastalıkların tedavisinde kullanılacak bir aşı bulmak. Hotamışlıgil, bağışıklık sistemi ile metabolizma arasındaki ilişkiyi aydınlatan çalışmaları 'immunometabolizma' olarak adlandırılan yeni bir disiplinin doğmasında buyuk rol oynadı. Sayesinde, bugun obezite; kronik, sistemik bir inflamasyon durumu olarak kabul ediliyor. 2017 itibarıyla, yayımlanmış 180'in uzerinde bilimsel makalesi var. Bu çalışmalara yapılmış 40 binin uzerinde atıf var. Harvard'daki çalışmaları sırasında, 'diyabete yol açan gen'in keşfini yapan Hotamışlıgil ve ekibi yeni bir tedavi yaklaşımının da onunu açtı.

Hotamışlıgil, geçen yıl Nobel Komitesi'nin duzenlediği, bilimdeki son gelişmelerin sunulup tartışmalarının yapıldığı Nobel Forumu'na tıp alanından davet edilen konuşmacılardan biriydi.

HAD İS MORKOÇ / FİZİK

İ TÜ mezunu fizikçi

1964 y ılında İTÜ Elektrik ve Elektronik Muhendisliği'nde eğitimine başlayan, transistorler ve mikro elektronik konularında bir sure çalışan Morkoç, yuksek lisansını da İTÜ'de tamamladı. Çalışmalarına ABD'nin Virginia Commonwealth Üniversitesi"nde devam etti. Mikroelektronik konusunda yapmış olduğu çalışmalar sayesinde ismi Nobel Fizik Ödulu adaylığına en yakın kişiler arasında geçiyor. Nitrit yarı iletken hetero yapıları ve aygıtları araştırıyor. Geçen yıl İTÜ'de, 'Prof. Dr. Hadis Morkoç Electro-Optical Devices (Elektro-Optik Donanımlar) Ar-Ge Laboratuvarı' açıldı. Prof. Dr. Mehmet Doğan ve Prof. Dr. Mustafa Soylam tarafından hazırlanan, 2015 tarihli 'H-20 ve ustu değere sahip 362 bilim insanı' listesinde ilk dort sırayı Aziz Sancar, Hadis Morkoç, Gokhan Hotamışlıgil ve Niyazi Serdar Sarıçiftçi paylaşıyordu. Morkoç'un çalışmalarına bugune kadar yapılmış 69 bin 668 atıf var.

N İYAZİ SERDAR SARIÇİFTÇİ / FİZİK

G uneşten elektrik uretiyor

Konya do ğumlu ordinaryus profesor, 56 yaşında. Viyana Üniversitesi'nde fizik okudu. ABD Kaliforniya Üniversitesi'ndeki Institute for Polymers & Organic Solids'te (Polimerler ve Organik Katı Maddeler Enstitusu) dort sene çalıştı. Burada, Nobel Kimya Ödulu sahibi Alan J. Heeger ile polimer organik guneş hucrelerini keşfedip inceledi. 1996'da, Avusturya'daki Johannes Kepler Üniversitesi'nde, fiziksel kimya bolumunun başına getirildi. Şu anda bu gorevin yanı sıra, Organik Guneş Hucreleri Enstitusu'nu de yonetiyor. Sarıçiftçi, organik yarı iletkenler ve onların uygulamaları alanında uzman. Çalışmaları, guneş enerjisinin CO geri donuşumu yardımıyla kimyasal olarak depolanması uzerinde yoğunlaşıyor. Yani organik guneş pilleri alanında çalışıyor. TUBITAK Bilim Ödulu'nu 2006'da kazandı. 2012'de Avusturya'nın en prestijli bilim odulu olan Wittgenstein Ödulu'nu aldı. 2015'te, guneş enerjisinin elektrik enerjisine donuşturulmesini sağlayan organik fotovoltaik piller alanındaki çalışmaları nedeniyle TÜBA Ödulu'ne layık goruldu. 500'den fazla bilimsel yayını, bilim dergilerinde yayımlandı. Akademik yayımları 40 binden fazla atıf aldı.

D ÜNYA'DA BİLİM

Toparlan ın! Ay 'a gidiyoruz!

Bilim ve teknoloji d unyası 2018'de heyecan veren gelişmelerle dolu.

Gezegenimize giderek yaklaşan goktaşı 'Bennu' bir gun Dunya'ya çarpacak mı? 2018 Kasım'ında goktaşına konacak uzay mekiği 'Osiris-Rex'in bu soruya cevap bulması bekleniyor. Facebook ve Microsoft'un girişimiyle, ABD'den İspanya'ya doşenen yeni fiberoptik kablo 'Marea'nın, internet hızını gorulmemiş bir seviyeye çıkaracağı duşunuluyor. Evrensel grip aşısı yolda. Uzmanlar, laboratuvarda ikinci aşamaya geçilen aşıdan umutlu; çunku bu turden hiçbir deney bu aşamaya gelememişti. Özellikle Afrika'yı vuran sıtmanın, 2018'de yeni bir aşıyla gerileteceği umuluyor. Sıtma her sene dunya çapında 430 bin insanın olumune yol açıyor.

Bilimkurgu filmleri için yepyeni bir ilham kaynağı... Çin'in Chang'e-4 isimli uzay aracı, tarihte ilk defa Ay'ın karanlık yuzune iniş için yola çıkıyor.