Özet (TL;DR) @ 2017-12-29T10:04:00.000Z: İzmir Kadastro Mahkemesi'nde görülen bir davada mahkeme başkanı, Lozan Analşması'nın orijinalini istedi. Hakimin balmumu mühürle Fransa Dışişleri Arşivi'nde tutulan metnin aslını istemesini 'adli…


Turkiye

10:04 29.12.2017(Guncellendi 11:51 29.12.2017) URL'yi kısaltın

İzmir Kadastro Mahkemesi'nde gorulen bir davada mahkeme başkanı, Lozan Analşması'nın orijinalini istedi. Hakimin balmumu muhurle Fransa Dışişleri Arşivi'nde tutulan metnin aslını istemesini 'adli gariplik' diye niteleyen avukat Öncuoğlu, "Bir hakim bunu sorabiliyorsa 'çoktuk' demektir" diye tepki gosterdi.

(C) AA/

Cumhuriyet'ten Hakan Dirik, İzmir'de Santa Maria Kilisesi ile Hazine arasındaki anlaşmazlığa bakan mahkeme, kilisenin avukatından 'Turkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş senedi' olan Lozan Antlaşması'nın aslını ibraz etmelerini istedi.

Bornova'daki İtalyan kilisesi, padişah tapusuna sahip olduğu ibadethane ile 73 metrekaresi Bornova Kaymakamlığı'nı da kapsayan bitişiğindeki taşınmazlarına ilişkin Hazine'yle davalık oldu. Bornova Belediyesi'nin imar tadilatına ilişkin anlaşmazlık nedeniyle İzmir 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nde başlayan mahkeme sureci, burasının 'gorevsizlik' kararının ardından İzmir Kadastro Mahkemesi'nde devam ediyor.

Bu arada kilisenin 'tespit davası' açması uzerine kira geliri elde ettiği taşınmazlara da kayyum atanmış durumda. 7 yıldır devam eden bu durumun 10 yıla tamamlanması halinde kiracıların taşınmazları bedeli karşılığında satın alma hakkı doğuyor. Geçen aylarda restore edilen kilise de bu yuzden davaların artık sonuçlanmasını istiyor. Ancak mahkeme surecinde ilginçlikler yaşanıyor.

' LOZAN'IN ASLI NEREDE?' DİYE SORDU

İbadethanenin avukatı Hamza Suat Öncuoğlu'nun verdiği bilgiye gore, İzmir Kadastro Mahkemesi'ne Lozan sonrasında İsmet İnonu'nun İtalyan uyeye verdiği mektubun içeriğini sunmaları uzerine başladı. Öncuoğlu, "Kadastro mahkemesinde 3 hakim değiştirdik. Ancak Lozan'ın korumasının ne olduğunu anlatamadık. Son olarak içerikte muktesep hakları koruma altına alan Lozan geçince hakime hanım da 'Lozan'ın aslını' getirmemizi istedi. 'Lozan'ın aslı nerede?' diye sordu. Ellerimi iki yana açmaktan başka bir şey yapamadım. Dışişleri'nde kasalarda olduğunu anlattım. Bir hakim bunu sorabiliyorsa 'çoktuk' demektir. Adaletin biraz daha ozenli olması gerekir. Sayın Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Yunanistan'daki Turk azınlığın ibadethanelerine ilişkin Lozan tartışması başlatıyor. Aynı biçimde Turkiye'deki zorlukların da gorulmesi gerekiyor" dedi.

T ÜRKİYE'DE BİLE DEĞİL

Mahkemenin istediği dediği Lozan Anlaşması'nın orijinali, Turkiye'de bile değil. 24 Temmuz 1923'te Lozan'da imza altına alınan balmumu muhurlu metin, anlaşmayı saklayan 'depoziter ulke' konumundaki Fransa Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde yer alıyor. Turkiye'de ise Fransa Dışişleri'nce hazırlanıp onaylanarak imzacı ulkelere dağıtılan nushalardan biri bulunuyor. Üstelik o da bir donem devlet arşivlerinde izini kaybettirmişti. Anlaşmanın kayıp olduğu haberlerinin basında yer aldığı donemde, 1978'de Dışişleri Arşiv Dairesi Başkanlığı'na getirilen eski buyukelçi Kemal Girgin'in, 'Diplomatik Anılarla Dış İlişkilerimiz' kitabında anlattığı uzere, arşivin yeniden duzenlemesi sırasında, MİT'in bir kasayı 'oksijen kaynağıyla' açmasıyla bulunmuştu. Ardından da ciltlenerek Dışişleri Bakanlığı arşivine emanet edilmişti.