İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi, bir süredir İstanbul Kalkınma Ajansı’nın da desteğiyle son ...

Özet (TL;DR) @ 2017-12-03 09:13:52.865974: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi, bir süredir İstanbul Kalkınma Ajansı’nın da desteğiyle son derece ilgi çekici bir çalışma yürütüyor: Hayatını bu kentte sürdüren herkesin yaşadığı bölgeyi tüm…

Peki ne ama çlanıyor?
- Gunumuzde bilgi en onemli unsur. Hem ozel sektor hem de kamu kurumlarında yoğun bir data var fakat anlamlandırılmış bilgiye rastlayamıyoruz. Yani 'big data'yı yorumlamakta guçluk çekiyoruz. Öte yandan, 'açık veri', kamu kurumlarının şeffaflığı için onemli bir konu. Bu proje İstanbul'da mahalle olçeğinde kentsel/kamusal hizmetlere ilişkin istatistikler, infografikler, karşılaştırmalı analizler sunan harita tabanlı bir sistem içeriyor. Kişiler mahallelerine ilişkin çeşitli bilgilere erişecek, yerel yonetimler ve yatırımcılar ise kaynak olarak kullanabilecek. Toplumsal bir amacı da var: Kaybolan mahalle kulturune ve giderek birbirine yabancılaşan mahallelilere bir anımsatma yapmak.

_ Prof. Dr. Şeker'e gore değişen demografi ve kent içi nufus hareketliliği, siyasi tahminlerde de yanılgılara neden olabilir._

Derinle şen uçurumlar buyuk sorun habercisi

Ş u ana kadar sizi en şaşırtan veri ne oldu?
- Son açıkladığımız Sosyoekonomik Statu (SES) dağılımı. Buna gore İstanbul'da her 100 kişiden sadece 6'sı yuksek, 35'i yani uçte biri en duşuk SES grubunda. Bu, uzerinde derin analizler yapılması ve politika onerileri geliştirilmesi gereken bir durum. Çunku bir kentin gelir dağılımında ve sosyokulturel yapısında derinleşen uçurumlara rastlamaya başlıyorsanız, ilerleyen donemlerde buyuk sorunlar yaşanma ihtimali var demektir. Birkaç yıllık altyapı projeleriyle kenti fiziksel açıdan daha yaşanır hale getirmek mumkundur ancak toplumsal değişimleri ve sosyoekonomik parametreleri yonetmek, yıllar alabilecek politikaların yansımasıdır. Dolayısıyla İstanbul Buyukşehir Belediyesi başta olmak uzere tum ilçe belediyelerinin, klasik faaliyetlerinin yanı sıra hizmet alanlarındaki sosyal dokuyu, toplumsal değişimleri ve sosyoekonomik seviyeyi izlemesi ve ilgili hizmetleri uretmesi gerekiyor.

SES verilerindeki d uşuşu neye bağlıyorsunuz peki?
- Ana neden, goçun demografisi. İstanbul her zaman en fazla goç alan şehir olmuştur ancak son yıllarda nitelikli goçten ziyade (yani sosyoekonomik statusu yuksek kesim yerine) daha duşuk eğitim ve gelir seviyelerine sahip kesimden goç almakta. Dolayısıyla SES skoru azalıyor. Multeciler de dahil edilirse duşme eğiliminin hızlanacağı bir gerçek.

Ula şım imkanı ilk etken

Verilere g ore İstanbul'da yoğunluk merkezden çevreye kayıyor. Sizce neden?
- Alternatif ulaşım imkanları ana nedenlerden biri. Bu bolgeler şehir merkezine uzak gorunse de metro, metrobus, Marmaray hatlarının yaygınlaşması ve entegrasyonuyla cazip hale geliyor. Bir diğer etken, konut fiyatlarındaki uçurum. Aynı ozelliklerde bir evin Kadıkoy'deki satılık ve kiralık bedeliyle Beylikduzu ya da Sancaktepe'deki bedeli arasında buyuk farklar var. Yeni yerleşim alanlarının merkezdeki ilçelere kıyasla daha planlı olması, altyapı sorunlarının daha az yaşanması da bir başka neden. Ayrıca site yaşamının sunduğu guvenlik, otopark, yeşil alan gibi avantajlar bulunuyor.

Gettola şma eğilimi metropollerin kaderi

Raporda "gettolaşan ve kimliğini kaybeden mahalleler" diye bir ifade kullanıyorsunuz. Bir yandan da yeni bir kimlik oluşmuyor mu?
- Çoğu metropolun kaderidir gettolaşma eğilimi gostermek. Avrupa'nın birçok bolgesinde eski-yeni şehir ayrımı vardır. Peki İstanbul'un 'old city' kavramını taşıyacak yeri neresi? Aklımıza Suriçi gelebilir. Ama bugun Suriçi'nde yaşayanların eski İstanbul'la ne kadar bağlantısı var? Ben de yaklaşık 10 yıl Fatih'te oturdum. Fakat giderek demografik yapının donuştuğunu fark ettim. Yurtiçi goç dalgaları ve son yıllardaki multeci nufusu, İstanbul'un kentsel yapısını her anlamda etkiliyor.

Peki bu yeni hali nas ıl açıklayabiliriz?
- Tabii bir yandan yeni kimlikler de oluşmaya başlıyor çunku doğa boşluk kabul etmiyor. Bu donuşumu avantaja çevirenler de var dunyada. Yurtdışında bazı şehirlerde İtalyan, Çin, İspanyol hatta Turk mahallelerine rastlarsınız. Buralar hem kulturel çeşitlilik hem de yeri geldiğinde turizm açısından ekonomik getiri sağlar. Ama bizde o yeni kimlikler de henuz tam oturmuş değil. Surekli kimliği değişen ve kendini guncelleyen bir İstanbul'la karşı karşıyayız.

Mutlulu ğun formulu o kadar da açık değil!

Siz 'mutluluk ekonomisi' ustune çalışıyorsunuz. Nasıl bir alan bu?
- En temel tanımıyla gelirle mutluluk arasındaki ilişkiyi inceleyen bir alan. Kamu harcamaları ve gelirleri, vergiler mutluluğumuzu nasıl etkiliyor; ulkedeki katılımcı demokrasi duzeyi, burokratik kalite ve saydamlıkla toplumsal mutluluk arasında bir ilişki var mı, bunları sorguluyorum. Tarihin en eski siyasetname turlerinden 'Kutadgu Bilig', devletin varoluşunun temeline ve kamu idaresinin merkezine mutluluğu koyar; devletin erkleri barındıran bir guç odağı değil, milletin refahını ve mutluluğunu artırmaya çalışan bir yapıya sahip olması gerektiğini vurgular. Eserin adının kelime anlamı bile 'Mutluluk Bilgisi'. Öte yandan, ulkeleri sadece ekonomik parametrelerle değil, mutluluk ve refah gibi daha soyut kavramlarla da karşılaştırmanın daha anlamlı olacağını savunanlar var. Belki de Mahallem İstanbul'un bir sonraki adımı, analizlerin bu bakış açısıyla yapıldığı 'Mutlu Mahalleler' olabilir.

EN YA ŞLI: KADIKÖY (45)
Kadıkoy ilçesine bağlı Caddebostan, Suadiye, Fenerbahçe, Goztepe ve Feneryolu'nda yaşayanların ortalama yaşı 45; Caddebostan'da yaşayanların yuzde 44'unun yaşı 55'in ustunde.

EN KALABALIK: ATAKENT (88 bin 956)
Kuçukçekmece'deki Atakent Mahallesi, 2016 nufusuyla, yılların birincisi Bahçelievler Zafer Mahallesi'ni geçti.

EN EVL İ: ESENYURT
Nufusunun uçte ikisinden fazlasının evli olduğu mahallelerde Esenyurt'tan 19, Sancaktepe'den 14, Pendik'ten 12, Sultanbeyli'den 11, Arnavutkoy ve Çekmekoy'den 10'ar mahalle yer aldı.

EN YALNIZ:  KADIKÖY, ŞİŞLİ, BEŞİKTAŞ, BAKIRKÖY, MALTEPE, FATİH
Nufusunun yuzde 10'undan fazlası boşanmış bireylerden oluşan mahalleler içinde Kadıkoy'den 9, Şişli'den 5, Beşiktaş'tan 4, Bakırkoy ve Maltepe'den 3'er, Fatih'ten 2 mahalle yer aldı.

EN YO ĞUN: YEŞİLTEPE (9.6)
Nufus yoğunluğu en yuksek olan mahalle, 21 bin 611 nufusuyla (2016 verilerine gore) 100 metrekareye duşen kişi sayısının 9.6 olduğu Zeytinburnu, Yeşiltepe.

EN TAHS İL SEVER: ÜMRANİYE, PENDİK, KÜÇÜKÇEKMECE, MALTEPE, ESENYURT, BAŞAKŞEHİR
Yuksek eğitimli nufusun en fazla arttığı ilçeler boyle sıralanırken bu nufusu kaybetmeye başlayan ilçeler Üskudar, Fatih, Şişli, Bakırkoy ve Beşiktaş oldu.

EN GEL İŞMİŞ: BEŞİKTAŞ (20)
SES verilerinin en yuksek olduğu mahalle sayısı 20. Bu mahallelerde kentin yuzde 1.6'sı yaşıyor. 9 mahallesiyle Beşiktaş bu grubun lider ilçesi.

EN K ÜLTÜRLÜ: BEYOĞLU (100)
Kultur-Sanata Erişim Endeksi verilerine gore en kulturlu ilçe, listeye 5 mahallesiyle giren ve tam puanı da alan Beyoğlu oldu. Bu mahalleler sırasıyla Kuloğlu (100), Huseyinağa (95.6), Şehit Muhtar (95.2), Asmalımescit (80.3) ve Şahkulu (76.5). Ataşehir Ataturk Mahallesi ise 30 puanla listenin sonuncusu.

Mobil aplikasyon yay ında

Projenin iOS ve Android tabanlı bir uygulaması da var. Kullanıcılar mahalle okulunda bir derslikte kaç oğrenci var, sağlık merkezinde bir doktor gunde kaç hastaya bakıyor, siyasi eğilim, eğitim ve gelir duzeyi gibi birçok veriye ulaşabiliyor. İkinci hedef grubu yerel yonetimler ve kamu kurumları. Belediyeler için guncel, izlenebilir ve geliştirilebilir bir veri seti oluşturulmuş durumda. Üçuncu hedef grubu ise başta konut ve perakende olmak uzere ozel sektor.