Özet (TL;DR) @ 2017-11-29T07:16:31.000Z: Bilim insanları, kıtaların yapısı ve Anadolu Platosunun gelişimi konusunda önemli bir araştırma ortaya koydu. İstanbul Teknik Üniversitesi, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyeleri Doç. Dr.…


![Doç. Dr. Oğuz Hakan Goğuş

](https://cdn1.ntv.com.tr/gorsel/teknoloji/itulu-bilim-insanlarina-gore- kitalar-bal-gibi-damliyor-ispati-anadoluda/oguz- gogus,DPG8JD8o_0yOA7yF4qPeaQ.jpg?width=960&mode=crop&scale=both&v=20171129095825384) Doç. Dr. Oğuz Hakan Goğuş

Dunyanın çok disiplinli bilim dergisi olan Nature Communications, İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitusu Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Celal Şengor, Doç. Dr. Oğuz Hakan Goğuş onculuğunde Toronto Üniversitesi'nden Prof. Dr. Russell Pysklywec ve Erkan Gun'un katkılarıyla hazırlanan makaleye yer verdi. Makale, 4.3 milyar yıldan gunumuze kadar var olduğu bilinen kıtaların fiziksel davranışı hakkında onemli ipuçları ortaya koydu. Sonuçlar aynı zamanda Anadolu platosunun yukselmesi ve volkanik faaliyetlerinin nasıl gelişmiş olabileceğini de açıklıyor.

KITALARIN K ÖKLERİ DERİNE DAMLIYOR

Araştırmayı yuruten İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Öğretim Üyesi Doç. Dr. Oğuz Hakan Goğuş, beş yıldan fazladır uzerinde çalıştıkları ve proje sonuçlarının Turkiye ile sınırlı kalmayıp dunya olçeğinde de ses getirecek etkileri olması nedeniyle Nature Communications dergisi yayın kurulu uyeleri tarafından yayımlanmaya değer gorulduğune dikkat çekti.

Doç. Dr. Goğuş, "Yuksek performanslı bilgisayarlarla fiziksel modelleme tekniğini uyguladık ve yeryuvarının yaklaşık 120 km'lik en ust katmanı taşkure'nin (litosfer) milyonlarca fiziksel yıllık davranışını anlamaya çalıştık. Ortaya çıkardığımız yuzlerce modeli çok disiplinli çalışmalardan elde edilen verilerle karşılaştırdık. Genelde kıtaları denizin uzerinde yuzen buz kutlesine benzetiriz. Aynı buzdağının altındaki gorunmeyen kutlenin kalınlaştıkça suyun uzerindeki kısmının da yuksek olabileceğini varsaydığımız gibi, yuksek dağların altında da derinlere doğru kalınlaşan bir kutle olduğunu kabul ederiz. Ancak elde ettiğimiz model sonuçları oyle gosteriyor ki kıtaların tabanları zamanla ısınıyor ve kırılmak yerine macun gibi derinlere (mantoya) doğru akmaya başlıyor. Yer içinin derinlerine bal gibi damlayan kıta parçası kopunca yuzeyde geriye kalan hafif kısmı yukarı zıplatıyor" diye konuştu.

" YERYÜZÜ DENİZ SEVİYESİNDEN HIZLA 1 KM YÜKSEĞE ÇIKABİLİR"

Birkaç milyon yılda yeryuzunun deniz seviyesinden 1 km yukseğe kadar çıkabileceğini iddia eden Doç. Dr. Goğuş, yukselmenin yer bilimcilerin zaman olçeğinde gorece hızlı bir sureç olduğunu belirtti. Ayrıca, tespit edilen onemli bir hususun da kıta kabuğu tabanının erimesi sonucu yuzeyde volkanik patlamaların olabileceğini anlattı.

ANADOLU LEVHASININ 10 M İLYON YILDAKİ DEĞİŞİMİ

Doç. Dr. Goğuş, araştırma sonuçlarının ikinci ve onemli kısmının ise Turkiye'nin uzerinde bulunduğu Anadolu levhasının 10 milyon yıldan gunumuze nasıl değiştiğini açıklayabilmesi olduğunu dile getirdi. Dr. Goğuş, uygulanan modelin sureçleri anlamaya son derece yardımcı olduğunu dile getirdi. Goğuş, bulguların "Kokleri derine damlayan kıtalar" bilimsel hipotezinin Orta Anadolu platosunun; 1) Deniz seviyesinden butunuyle en az 1 km yukselmesini, 2) Volkanlarının gelişimi (ozellikle yakın donemdeki Anadolu volkanları, Galatya ve Kapadokya) ve 3) Depremler yardımıyla elde edilen yer içine ait tomografik goruntulerinin nasıl geliştiğini açıklayabileceğini gosterdiğini belirtti.

KITALAR DAMLAMAYA DEVAM ED İYOR

Doç. Dr. Goğuş, Anadolu coğrafyasının testi yapılan modeller için ornek teşkil etmesinin kendilerini bir hayli heyecanlandırdığı da belirtilerek, kıta (levha) hareketlerinin, depremlerin bu kadar aktif olduğu alanda sıkışma sonucu kıtaların tabanlarının kalınlaşarak damlamaya musait hale gelmiş olabileceği de ileri suruldu.

MODEL İ 3 BOYUTLU HALE GETİRMEYİ HEDEFLİYORUZ

Doç. Dr. Goğuş, sonuçların bir hayli çarpıcı olduğunu ve yer bilimleri araştırmalarında yeni projelere onculuk edebileceğini belirtti. Goğuş, bundan sonraki projelerinin ise one surulen modeli tamamiyle uç boyutlu hale getirerek daha yuksek çozunurluklu sonuçlar elde etmek istediklerini, ayrıca bahsedilen hipotezin Orta Anadoluda çok yakın geçmişte varolduğu bilinen volkanlarının (~ 9000 yıl once) ve deprem faaliyetlerinin de gelişimiyle de karşılatıracaklarını dile getirdi.