Rusya’nın savunma sanayi şirketi Rostek’in Türkiye ile ortak 5. nesil savaş uçağı üretiminin istişar...

Özet (TL;DR) @ 2017-11-16T12:54:00.000Z: Rusya’nın savunma sanayi şirketi Rostek’in Türkiye ile ortak 5. nesil savaş uçağı üretiminin istişare edildiğine dair haberlerden sonra Rusya’nın Federal Askeri-Teknik İşbirliği Kurumu (FSVTS),…

Bundan birkaç gun once ise Rus firması IRKUT, Turk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ/TAI) ile sivil havacılık alanında da ortak uretimi ongoren stratejik işbirliği ve ortaklık mutabakat metnini imzaladı.

Boylece, Rusya ile Turkiye arasında gelişen askeri ve sivil havacılık ve uzay alanındaki işbirliğinin yeni bir doneme girmiş olduğunu soylemek mumkun. İmzalanan belgeler ve varılan mutabakatlar da sadece bir başlangıçtır.

Bundan sonraki sureci ve bu işbirliği alanında gorunen ufukları Hava Harp Akademisi ve Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakultesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşın ile konuştuk.

Rusya ile Turkiye arasında havacılık alanında son donemde yaşanan açılımları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Turkiye ve Rusya arasındaki havacılık ve uzay işbirliği bugun başlamış bir hadise değildir. Soğuk Savaş'tan sonra Turkiye, Rusya'nın Mi-8 helikopterlerini almış ve halihazırda da Turk ordusunun envanterinde bu helikopterlerin bir kısmı kullanılmaktadır. Ayrıca Turkiye'de çok yaygın bir şekilde Rusya'nın yangın sondurme helikopterleri de kullanılıyor.

Rus havacılık ve uzay sanayisinin Turkiye için ne gibi faydaları olabilir? Bu alanlarda Rusya ile işbirliği yapmak Turkiye'ye neler kazandırır?

Bilindiği gibi Rusya, Sovyet doneminden beri dunya havacılığına yon veren en onemli super devletlerden biridir. Gerek jet uçak sanayisinde gerekse kıtalararası balistik fuzeler ve uzay araştırmalarında dunya şampiyonu olan ve uzaya ilk uyduyu fırlatan bir Rus havacılık endustrisinden bahsediyoruz. Burada iki husus çok onemli. Birincisi, Rusya'nın çok gelişmiş bir know-how birikimine sahip olması, ikincisi ise Rusya'nın çok ileri bir altyapıya sahip olması.

Öte yandan Soğuk Savaş'tan sonra Rusya'nın silah pazarını arttığını goruyoruz. Şimdi buradaki hadise, Rusya eski komunist ulkelere birtakım silahlar satarak para kazanamıyordu. Ama bugun Rus havacılık şirketleri kaliteyi arttırmak suretiyle uçaklarını dunya çapında satabilmektedirler. Bu fevkalade onemli ve bugun NATO'nun pekçok ulkesi Rus Mig-29 uçaklarını, avcı ve bombardıman uçakları olarak kullanmaktadır. Sivil havacılığa gelince TAI'nin Rusya ile birlikte yapacağı yeni ulaştırma uçağının Turkiye'nin havacılık endustrisine buyuk bir katkı yapacağından eminim. Bu fevkalade onemli bir adım. Çunku eğer Rusya ve Turkiye ortak ulaştırma uçağı uretebilirse, ikisinin de bunu satabileceği pazar, Orta Doğu'dan Uzak Doğu'ya kadar çok geniş bir coğrafyayı kapsar.

Ayrıca Turkiye'nin yuksek irtifa ağır bombardıman beşinci jenerasyon uçaklarına ihtiyacı olduğu bilinmektedir. 2023'te Turkiye'nin ilk kendi savaş uçağı olacaktır. Bunun için de İngiltere'den motor almaktadır. Ayrıca Turkiye NATO'dan 100 adet F-35 alacaktır. Fakat Turkiye'nin ortalama uçak ihtiyacı, 500 ile 1000 arasındadır. Ve Turkiye'nin etrafındaki kriz noktaları duşunduğumuzde Turk Hava Kuvvetleri'nin eskiyen F-4 Phantom ve F-5 uçakları yerine yaklaşık 400 adet bir uçak alımı potansiyeli vardır. Bu bakımdan eğer Turkiye ile Rusya, bu yeni beşinci nesil ağır bombardıman uçaklarında anlaştıkları takdirde Turk Hava Kuvvetleri bunları, hem istihbarat ve keşif amaçlarıyla, hem yuksek irtifa onleme işlevinde, hem de orta menzilli bombardıman gorevlerinde kullanabilir.

Tabi butun bunların yapılması için her iki tarafın kararlılığın ekonomik olarak da desteklenmesi gerekir. Her iki tarafın yatırımlarını, hem insan olarak hem de sermaye olarak ortaya koydukları takdirde Turk-Rus havacılık endustrisinin ben çağ atlayabileceğini duşunuyorum.

Peki bundan sonra iki ulke arasında havacılık teknolojileri alanındaki işbirliği nasıl gelişecek? Somut olarak ne gibi proje ve adımlara imza atılabilir?

Turkiye'nin, ozellikle S-400 fuze savunma sistemlerinden sonra S-500'lere de bir şekilde talip olması, Soğuk Savaş'tan sonra bir NATO uyesi olan Turkiye ile Rusya arasındaki stratejik işbirliğinin geldiği noktayı gostermektedir. Peki havacılık alanındaki projeler içerisinde hangileri daha one çıkabilir diye baktığımızda bilindiği uzere Turkiye, Kamov helikopterleriyle çok uzun bir sure ilgilenmişti. Özellikle Ka-50 ve Ka-52 son derece başarılı helikopterler olup dunya standartlarında bir taarruz helikopteri olduğunu muharebe alanında gostermiştir. Turkiye de kendi helikopterini yapmıştı. Fakat motorda bir sıkıntı vardı. Dolayısıyla eğer "Russian Helicopters" şirketi ile Turkiye hem aviyonik hem de silah sistemleri konusunda Kamov'un yeni bir modeli uzerinde anlaşabilirlerse ve motorları da Rusya tarafından yapılırsa bu yeni silah sistemlerini Rusya ve Turkiye ortaklaşa olarak uretebileceğini duşunuyorum.

Fakat burada iki onemli husus var. Birincisi, NATO'nun iki ulke arasında havacılık alanında gelişen işbirliğine karşı çıkabileceğini duşunuyorum. Fakat Turkiye'nin, NATO ile yaşanan S-400 fuze krizinde olduğu gibi, kararlılığını gosterecektir. Turkiye, egemen bir ulke olarak artık kim kendisine teknoloji verir ve ortak uretime katılırsa, İngiltere motoru orneğinde olduğu gibi, onunla uçak ve silah yapmaya hazırdır. Rusya, dunya pazarında çok onemli bir aktordur. Ve Rusya-Turkiye işbirliği, hem iki ulkeye hem de dunya barışına buyuk katkılar sağlayabileceğini duşunuyorum. Bu bakımdan bu gelişen işbirliğinin ben hem tarihi hem stratejik olarak çok onemli olduğunu duşunuyorum.

İkinci husus da, Turk muhendislerinin Rusya'da, Rus muhendislerinin de Turkiye'de eğitilmeleri çok onemli bir hadisedir. Bunun sağlanması gerekir.
Ülkelerin kararlılığı devam ederse ve karşılıkı eğitim sağlanabilirse zamanla Turk astronotlarının Ruslarla beraber havacılık ve uzay alanlarındaki muşterek laboratuvar çalışmalarını uzayda da yapabileceklerini şimdiden soyleyebilirim.

(C) Sputnik/ Aleksandr Danichev

Ayrıca iki devlet ortaklaşa olarak uçak gemisini da yapabilir. Akdeniz'de beraber işbirliği yapabiliriz. Turkiye Rusya'ya us de verebilir bu konuda.
Turkiye artık hiçbir sozde muttefikinin ambargosuyla karşı karşıya gelmek istemiyor. Kendi silahını kendisi yapmak ve ortak dunya pazarına satmak istiyor.

(C) Sputnik/ Mikhail Mokrushin

Bu konuda Rusya ile işbirliğine Turkiye kararlıdır. Her iki ulke kazan-kazan ikili projeleriyle çok buyuk işler yapabileceğine inanıyorum.

(C) Sputnik/

Ka-52 her hava savaş helikopteri