Özet (TL;DR) @ 2017-11-13T06:50:07.000Z: PISA Direktörü Andreas Schleicher, Türk eğitim sisteminin dünyaya uyum sağlayamadığını belirterek, "Öğrettikleriniz artık gereksiz" dedi.


PISA Direktoru Andreas Schleicher Haberturk'ten Nalan Koçak'a konuştu:

Ba şarılı eğitimin anahtarı ne?

Her çocuğun oğrenebileceğine guvenmek. Mesela bazı oğrenciler daha yetenekli goruluyor. Ama en iyi eğitim sistemleri, her oğrencisini başarıya goturenler. Bir diğer mesele de şu: Eğitimin genel başarısı asla oğretmenlerin başarısından fazla olamaz. Yani oğretmenler ne kadar iyiyse, sistem de o kadar iyi olur. Önemli olan en yetenekli kişileri oğretmen olmaya çekmek.

' EN MUHTAÇ OLAN EN İYİ EĞİTİMİ ALMALI'

Ö ğretmenlik prestijli olmalı yani…

Kesinlikle. Üçuncu çok onemli nokta da en yetenekli oğretmenleri en zor koşuldaki okullara vermek. Çin bunu çok iyi başarıyor. Dezavantajlı kesimden geliyorsanız hayatınızda tek bir şans var: İyi eğitim almak. Eğitimde temel mesele, en muhtaç olanın en iyi eğitimi alması.

T urkiye'de eğitim sistemi çok sık değişiyor. Önemli olan sistemin kendisi mi? Yoksa uzerinde durulan değerler mi?

(C) AA/ Arşiv

Öncelikle hangi bilgi ve değerleri aktaracağınıza dair net bir vizyonunuz olmalı. Dunya çok hızlı değişiyor. Artık onemli olan oğrencilere bir pusula geliştirmek. Belirsiz dunyada yonlerini kendileri bulabilmeliler. Artık akademide sadece bir alanda uzman olmak pek de muhim değil. Gelecekte yaratıcı oğretmenler sadece fizik, biyoloji anlatmayacak. Farklı disiplinleri harmanlayarak eğitim verecek.

Bilgiye eri şmek artık çok kolay. Her şeyi arama motorlarına yazıyoruz. Bilgiyi suzebilmek ne kadar onemli?

10 sene once okuyup yazmak, başkasının yazdığı bilgiyi bulup çıkarmaktan ibaretti. Ansiklopedi açıyordunuz ve yazılanın doğru olduğunu varsayıyordunuz. Şimdi internete bir şey yazıyorsunuz ve karşınıza 20 bin sonuç çıkıyor. Artık okuryazarlık bilgi bulup çıkarmak değil, bilgi inşa etmek. Turkiye'de matematikte çok fazla cebir, geometri, hesap oğretiyorsunuz. Ama matematik artık çok farklı şeyler için kullanılıyor; mesela olasılık, risk, kesinlik hesapları için. Geleceği şekillendirecek matematik, oğretilen matematikten çok farklı.

' EĞİTİMDE DEĞİŞİM ÖNEMLİ AMA TUTARLI OLMALI'

E ğitim sisteminin bu denli çok değiştiği başka bir ornek var mı?

Dunya değişiyor, tabii ki eğitim sisteminde de her zaman değişiklikler yapılabilir. Ama devamlılık ve tutarlılık çok onemli. Öğretmenlere her gun yeni bir şey anlatırsanız, bir gun hiçbir şeye inanmaz hale gelirler. Değişim stratejik ve tutarlı olmalı.

' EZBERDE İYİ YARATICILIKTA KÖTÜSÜNÜZ'

Son PISA s ınavının sonuçlarına gore, Turkiye 72 ulke arasında 50. Turk eğitiminin genel performansı nasıl?

Turk oğrencilerin verilen hangi gorevlerde daha iyi hangilerinde kotu olduğuna baktığınızda bir şey dikkat çekiyor. Öğrendikleri bilgiyi yeniden uretme gorevi --yani bir şeyi ezberlemek ve onu kağıda dokmek gorevi- verildiğinde çok iyi notlar alıyorlar. Fakat ellerindeki bilgiyi yaratıcı bir şekilde uygulamaları istendiğinde zorlanıyorlar. Çelişki şu: Turk oğrencilerin iyi oldukları alanlar artık dunyada daha onemsiz. Yani bana 'Turkiye PISA skorlarında geriye duşuyor' dediğinizde tabloyu farklı okuyorum.

' Turk eğitim sistemi yeni dunya duzenine ayak uyduramıyor' mu demeliyiz?

(C) AA/ Raşit Aydoğan

Evet. Öğretmene ders kitabı verdirmek ve oğrencilerden kitabı ezberlemesini istemek artık işe yaramıyor. Matematikçi gibi duşunmelerini sağlamalısınız. Bir ornek vereyim: Fonksiyonlar sadece denklem ve formul demek değil. Mesela ebola hastalığı dunyada nasıl ve hangi hızla yayıldı? Bunu hesaplamak için ustel fonksiyona ihtiyacınız var. Sorunun nedenini ve doğasını anlamak formul ezberlemekten daha onemli.

' GELECEĞİN ÖĞRETMENİ DAHA ÇOK AKIL HOCASI'

Ö ğrenciyken ezberin ne kadar can sıkıcı olduğunu hatırlıyorum. Formullerin gerçek hayatla ilgisi yoktu. Burada sır, daha pratiğe dayalı eğitim mi?

Konuştuğumuz şeylerin çoğunu sınıfta da yapabilirsiniz. Bir deneyin sonuçlarını oğreteceğinize, oğrencilere bir deney tasarlatabilirsiniz. Çocukların yaratıcı, risk alan bireyler olmasını istiyorsanız hata yapmalarını goze almalısınız. Altını çizmek istiyorum, geleceğin oğretmeni daha az eğitmen daha çok akıl hocası olacak.

Son PISA sonucuyla 2003 'te ilk katıldığımız sınavın sonucunu karşılaştırdığımızda, bazı alanlarda 2003'un bile gerisine duştuğumuz goruluyor. Yani Turk eğitimi kotuye mi gidiyor?

Bu doğru teşhis değil. Değişen dunyada yeni yetenek çeşitlerine ihtiyacınız var. Ve Turk sistemi buna uyum sağlayamadı. Sisteminiz nasılsa oyle devam ediyor ama dunya donuyor. Haliyle goreceli olarak değerlendirdiğimizde Turkiye'nin performansı duşuyor.

' MATEMATİĞİN DERİN ANLAMI ÖĞRETİLMELİ '

2015 sonu çlarına gore Turk oğrenciler bilim ve matematikte OECD ulkeleri içinde sondan ikinci. Bu başarısızlığın nedeni ne?

Şu soruları sormamak: 'Bilimsel araştırma nedir, bilim insanı ne gibi soruları yanıtlayabilir, nasıl bir hipotez geliştiririm, onu nasıl test ederim?' Mesela biyoloji, fizikte içerik bilgisi sorduğumuzda Turk oğrenciler gayet iyi. Ama internetten de bulabileceğiniz bu bilgilere sahip olmanın anlamı ne ki?

Bir de çok yaygın bir matematik korkusu var…

Evet Turkiye'deki pek çok oğrenci yaşıyor. Korku hissediyorsanız beyniniz bilgiyi kabul etmiyor. Tek yol matematiğin derin anlamını oğretmek. Her gun yeni bir formul ezberlemek zorunda kalırsanız tabii ki matematiğin gerçekte ne olduğunu anlamazsınız. Turkiye'de matematik zor değil. Korkunun nedeni oğrencilerin temelinin olmaması.

Ö ĞRENCİLERE ÖNERİ: SINAVLARA DAHA AZ HAYATA DAHA FAZLA KAFA YORUN

E ğitim konusunda Turk hukumetine ne onerirsiniz?

Öğretmenlere daha fazla fırsat verin, meslektaşlarını gozlemlesinler, birlikte çalışsınlar. En iyi skorları alan Şanghay'da, oğretmenler Turkiye'deki meslektaşlarına kıyasla daha az oğretiyorlar. Zamanlarının çoğunda yeni eğitim teknikleri geliştiriyorlar. İyi oğretmenler araştırmacıdır, sadece ders kitabında ne yazıyorsa onu oğretmezler. Hukumet oğretmenliği hem finansal hem entelektuel açıdan çekici kılmalı.

Ö ğrencilere ve ebeveynlere onerileriniz neler?

Ebevenyler çocuklarına ozguven aşılamalı, oğretmenleri desteklemeliler. Öğrencilere gelince… Hata yapmaktan, yeni fikirlerden korkmamalılar. Sınavlara daha az, hayata daha çok kafa yorun.

E ğitimin geleceğinde ne var? Kod eğitimi mi?

Bence eğitimin geleceği toplumsal değerlerde. Nasıl aynı anda kendimizi duşunup diğerleriyle birlikte var olabileceğiz? Açık olmak, farklı kulturlere saygı duymak, cesaret, merak…

' DÜŞÜK GELİRLİ ÖĞRENCİLER MAHALLELERİNDE SIKIŞABİLİR'

Yeni liseye ge çiş sisteminde oğrencilerin neredeyse  yuzde 90'ı mahallelerindeki okullara gidecek. Okullar arasında eğitim kalitesi farkı var, bu eşitsizlik yaratır mı?

Aslında mahalle okulu sistemi prensipte çok iyi işleyebilir. Ama boyle bir sistem getiriyorsanız, en iyi oğretmenler için dezavantajlı okulları cazip kılma konusundaki çabanızı ikiye katlamanız gerek. Bu olmazsa eşitsizliği artırırsınız. Çunku duşuk gelirli oğrenciler, mahallelerindeki okullara sıkışır kalır.

İ yi mahallelerdeki okullara erişim için eğitim goçunun yaşanmasından korkuluyor.

(C) AA/

Bunun en kotu orneği ABD. Okulların eğitim kalitesi mahalleler arasında çok değişiyor. Şanghay'da, Japonya'da çocuğunuzu hangi okula gonderdiğinizin hiçbir onemi yok. Hukumetin taşıması gereken yuk ebeveynlerin omzuna binmemeli. Eğer kaliteli okulu bulma gorevini anne-babalara yuklerseniz; a) hep zengin ebeveynler daha iyi karar vereceklerdir çunku daha fazla bilgi ve paraya sahipler, b) bazı aileler kolayca taşınamayabilir. Bunun tek çozumu butun okulların iyi eğitim vermesini sağlamak ve bu gerçekten mumkun.

Bu sistemde en iyi ornek hangi ulke?

Finlandiya'da okullar arasındaki eğitim kalitesi en fazla yuzde 5 oranında değişiyor. Vietnam, Guney Asya keza oyle.

Yeni sistemde oğrencilerin yuzde 8'i 600 'nitelikli' okul için yarışacak. Adil mi?

Eğer en iyi oğrencilerin en iyi eğitime ulaşmasını istiyorsanız, sınav argumanını ileri surebilirsiniz. Ama doğru cevap belli: Her okul nitelikli olmalı.

' SEÇMEK EĞİTİM DE HİÇBİR ZAMAN İYİ BİR YÖNTEM DEĞİL '

Peki 90 dakikada, 3 y ılın mufredatını kapsayan 60 soru doğru yontem mi?

'Seçmek' eğitimde hiçbir zaman iyi bir yontem değil. Odak noktası her zaman gelişme olmalı. Öğrenciler nasıl daha iyi oğrenir, oğretmenler nasıl daha iyi oğretir, okullar nasıl daha iyi olur?

A çık uçlu soruların avantaj ve dezavantajları ne?

Açık uçlu sorular çok onemli çunku çocuklar, başkasının dizayn ettiği cevaplardan birini işaretlemek yerine kendi cevaplarını yaratıyorlar. Ama boyle bir sistemi objektif şekilde uygulayacaksanız oğretmenlere yatırım yapmanız gerek. Çok net bir notlama yonergeniz olmalı, kriterler çok açık belirlenmeli. Ama bu da yeterli değil; kağıtları okuyacak oğretmenler çok iyi eğitilmeli. Ayrıca birden fazla kişi bir kağıdı notlamalı. PISA'da mesela 4 kişi ayrı notluyor.

İ mam hatip liselerinin çok arttığını, yeni sistemin dezavantajlı oğrencileri bu okullara zorlayacağını iddia edenler var. Bu eğitim performansını nasıl etkiler?

Bazı ulkelerde dini liseler hayli fazla, mesela Hollanda. Doğru mufredatın uygulanması çok onemli. Duzeni sağlayan devlet olmalı. Hollanda'da Katolik ya da Musluman okuluna giderseniz aynı şeyleri oğrenirsiniz.