Özet (TL;DR) @ 2017-11-09T18:17:00.000Z: Türkiye'nin hava ve füze savunma sistemleri alanında Fransa ve İtalya'yla birlikte imzaladığı niyet beyanını Sputnik'e değerlendiren uzmanlara göre; olası nihai anlaşma, Türkiye'nin Rusya'dan alacağı…


Goruş

18:17 09.11.2017(Guncellendi 19:04 09.11.2017) URL'yi kısaltın

Turkiye'nin hava ve fuze savunma sistemleri alanında Fransa ve İtalya'yla birlikte imzaladığı niyet beyanını Sputnik'e değerlendiren uzmanlara gore; olası nihai anlaşma, Turkiye'nin Rusya'dan alacağı S-400'lerden vazgeçeceği anlamına değil, ABD'nin olmadığı bir alt ittifak dolayısıyla NATO'da oluşan çatlaklara işaret ediyor.

Turkiye, Fransa ve İtalya hava ve fuze savunma sistemlerini de içeren savunma sanayi işbirliğinin geliştirilmesine yonelik niyet beyanı imzaladı. Niyet beyanı, NATO Savunma Bakanları toplantısına katılmak uzere Bruksel'de bulunan Milli Savunma Bakanı Nurettin Canikli ile Fransız ve İtalyan mevkidaşları arasında imzalandı. Hamle, Fransız-İtalyan konsorsiyumu Eurosam'ın yeni nesil hava savunma sistemlerinin tedariki, uretimi, geliştirilmesi ve ihracatını kapsıyor. Soz konusu niyet beyanıyla ilgili onemli noktalardan birisi, donemin Milli Savunma Bakanı Fikri Işık'ın da 14 Temmuz'da Fransa'nın Ankara Buyukelçiliği'ndeki resepsiyonda yaptığı açıklamada değindiği uzere, atılan imzanın Turkiye'nin bir suredir kendi hava ve fuze savunma sistemini geliştirmek için işbirliği hedefiyle gerçekleştirdiği uzun temasların sonucu olması. Daha da onemlisi, soz konusu niyet beyanının yasal bağlayıcı yukumlulukler ya da bir taahhut oluşturmuyor olması.

Ancak her ne kadar nihai ve bağlayıcı bir karar olmasa da; uç ulkenin ortak hava savunma sistemi geliştirme niyeti çeşitli soruları beraberinde getirdi. Bu sorulardan en onemlisi, Turkiye'nin Rusya'dan S-400 satın alma anlaşması imzalamasını 'kendi ulusal kararı' olarak niteleyen NATO'da gorevli ABD Hava Kuvvetleri Komutanı Tod Walters'ın Turk yetkililere NATO sistemlerine entegre olabilen sistemler satın almaları konusunda baskı yapmaya devam ettikleri yonundeki açıklamasıyla ortaya çıktı. Peki, hem Rusya-Turkiye arasında artan iş birliğini hem de Milli Savunma Bakanı Nurettin Canikli'nin iki gun once Turkiye'nin S-400'lere acil ihtiyacı bulunduğunu soyleyerek hiçbir olası anlaşmanın S-400'lere ikame olamayacağına işaret ettiği açıklamasını hedefleyen bu sozler ne anlama geliyor? NATO'nun amacı Turkiye'nin savunma alanında elini guçlendirmekten ziyade Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alacak olan Turkiye uzerinde baskı kurmak mı? Geliştirilmeye niyet edilen bu hava savunma sistemi, Canikli'nin de vurguladığı uzere acilen savunma sistemine ihtiyaç duyan Turkiye'nin Rusya'dan alacağı S-400'lerin yerine geçebilir mi? Uzmanlar, son gelişmeler ışığında Turkiye'nin savunma stratejisini Sputnik'e değerlendirdi.

(C) Sputnik/ Maxim Blinov

T ÜRKİYE'NİN SAVUNMA İÇİN NE KADAR SİLAHA İHTİYACI VAR?

****T urkiye'nin 25-30 tane civarında hava savunma sistemine acil olarak ihtiyaç duyduğuna işaret eden Emekli Hava Korgeneral Erdoğan Karakuş "Alınacak S-400 hava savunma sistemi dort bataryadan oluşuyor. Bunlardan ikisi Turk Silahlı Kuvvetli'nin (TSK) Atış ve Elektronik Harp Teknolojileri Merkezi'nde kullanılacak. Orada zaten Sovyetler Birliği doneminden kalan SA2, SA3, SA4, SA5, SA6 ve NATO'nun kullandığı çeşitli silahlar, elektronik harp çalışmaları için kullanılıyor. Burası dunyadaki uç onemli merkezden biri. Biz eğitim amaçlı olarak burada ne kadar çok silah bulundurabilirsek, o kadar kıymeti artıyor buranın. Demek istediğim, S-400'lerin dışında çeşitli diğer silahlara da Turkiye'nin ihtiyacı olduğu" dedi.

Halihazırda Turkiye ve ABD arasında olumsuz gelişmeler yaşandığına işaret eden Karakuş "Tam da bu noktada, Avrupa ulkeleri Turkiye'nin bu surece dahil olmasına onem veriyor. Bu sureç, S-400 alımını aksatmaz, aksatmamalı. Kaldı ki NATO'nun bir savunma silahından rahatsız olması anlamsız. Bazı NATO ulkeleri bize saldırmayı mı planlıyor ki, bu silahlardan rahatsız oluyor? Bu konuyu bu yonuyle de duşunmek lazım. NATO'nun sivil kanadı Turkiye'nin S-400 alımına 'kendi kararı' olarak bakarken askeri kanadının Turkiye'nin S-400 alımına karşı olması çok yanlış. NATO'nun askeri ve sivil kanadı aynı goruşu paylaşmalı" ifadelerini kullandı.

ABD DENKLEM İN NERESİNDE?

Rusya'dan alınacak S-400 savunma sisteminin ikili ilişkilere de olumlu etkisi olduğunu savunan Karakuş "Buradaki temel dert, Amerika Birleşik Devletleri'nin Patriot sistemi projesine aşağı yukarı 240 milyar dolarlık bir para harcaması ve bu masrafı başka ulkelerden çıkarmanın peşinde oluşu. ABD bundan dolayı kıvranıyor. ABD, NATO ulkelerine 350-400 milyar dolarlık bir Patriot satışı yapmanın peşinde" dedi.

Fransa ve İtalya'nın sureci ABD'ye karşı bir noktada yurutmek istediğini soyleyen Karakuş "Her zaman NATO ulkeleri hep birlikte ve anlaşma halinde olamıyor. Tarihte daha once de gorulen çatlaklara benzer bir çatlak soz konusu. Fransa ve İtalya kendi fuze savar sistemlerini kapsayacak şekilde bir uretim yapmanın peşindeler. Turkiye'nin katılımını da onemli buluyorlar. Çunku Turkiye, belirli uretim yeteneğine sahip " diye ekledi.

Sputnik'e konuşan bir diğer isim Doç. Dr. Can Ünver de ABD'nin dışında kaldığı bir hava savunma sistemi girişiminin, NATO içerisinde farklı ittifaklar yarattığı gerekçesiyle onemli ve olumlu bir gelişme olduğu goruşunde:

"Son zamanlarda NATO'da Almanya kaynaklı bir Avrupa ağırlığı hissediliyor. Avrupa ağırlıklı bir proje de bence aslında Turkiye'nin arzu ettiği bir yon. Bu ABD'ye karşı bir tavır olmasa da en azından NATO içerisinde farklı alt ittifakların olabileceğini gosteriyor. Bu sağlıklı."

' OLASI ANLAŞMA RUSYA'YLA İLİŞKİLERİ BOZMAZ'

Ünver'e gore Turkiye, Fransa ve İtalya'nın hava ve fuze savunma sistemlerini de içeren savunma sanayi işbirliğinin geliştirilmesine yonelik imzaladığı niyet beyanı, ulkenin çok yonlu dış politikasının tezahuru olması itibarıyla buyuk onem arz ediyor.

Turkiye'nin bir suredir hava savunma sistemine sahip olma konusundaki çabalarına ilişkin olumlu adımlar atmaya başladığına işaret eden Ünver "Turkiye'nin hava savunma sistemi konusundaki niyetleri Çin'le başladı. Uçak krizinin ardından da Rusya'yla sağlanan mutabakat takip etti. Şimdiyse, Fransa ve İtalya'nın ortak yapımı olan hava savunma sistemiyle ilgili mutabakat sağlanmış olması onemli bir adım. Üstelik ben bu mutabakatın, Turkiye'nin çok yonlu dış politikasının tezahuru olduğunu duşunuyorum. Bu adım, Rusya'dan S-400 alımına engel değil. Üstelik iki ulke arasındaki ilişkileri de bozmaz, tersine daha da iyi hale getirebilir" dedi.

Turkiye'nin hava sahası guvenliği konusuna onem verdiğine ve teknoloji geliştirmede kararlı bir tutum içerisinde olduğuna değinen Ünver "Şu aşamada imalat soz konusu olmasa da Turkiye'nin teknoloji geliştirmedeki kararlılığı onemli. Bu anlaşma gunluk hesaplardan ziyade uzun vadeli hesapların on planda tutulduğunu ve Turkiye'nin bu alanda irade ortaya koyduğunu gosteriyor " ifadelerini kullandı.

NATO'nun Turkiye ile daha onceden de fiilen iş birlikçi bir tutum sergilemiş olması gerektiğine işaret eden Ünver "Stratejik konumu itibarıyla Rusya'yla çok yakın ilişkiler içinde olması birilerini rahatsız ediyor olabilir. Turkiye baskı olsa da olmasa da çok onemli bir adım atıyor. Turkiye'nin kendi teknolojisini geliştirmek ve savunma sistemi oluşturma adımları çok onemli. NATO da memnun olmalı" diye ekledi.