• Status: 2


    Özet (TL;DR) @ 2017-11-06T11:42:00.000Z: ABD'nin 1990 ve 2003 yılında Irak'a yönelik saldırılarının etkisiyle ve ABD'nin desteğiyle ilan edilen IKBY, bu kez ABD'nin desteğini alamadığı referandumla on yıllar boyunca elde ettiği kazanımlarını…



    Temeli ABD'nin 1990 yılında Irak'a duzenlediği ilk saldırı sonrası Irak
    yonetiminden kopuşuyla atılan Irak Kurt Bolgesel Yonetimi (IKBY), ABD'nin
    Irak'a yonelik ikinci saldırısının ardından 2005'te yine Washington'ın
    desteğiyle ilan edildi. 15 Ekim 2005'te IKBY'nin petrol gelirlerini bağımsız
    olarak kullanma ve kendi silahlı milis gucune (Peşmerge) sahip olma hakkının
    pekiştirildiği yeni Irak Anayasası kabul edildi. Anayasanın 140'ıncı
    maddesinde, Diyala, Selahaddin, Kerkuk ve Ninova'nın bir kısmı gibi ihtilaflı
    bolgeler olarak kabul edildi. Kerkuk ve diğer "tartışmalı" bolgelerin akıbeti
    başlangıçta 31 Aralık 2007 tarihine kadar yapılacak bir referanduma bırakılmış
    ancak referandum demografik dengeler sağlanamadığı için gerçekleşmemişti.

    1990'dan gunumuze kadar IKBY için onemli olan tarihleri kapsayan bu kısa ozet,
    kısa bir sure once istifa ettiğini açıklayan IKBY Lideri Mesud Barzani'nin
    kararını ve istifa konuşması esnasında Irak ordusu ve onun desteklediği Haşdi
    Şabi guçlerinin ulkenin petrol zengini Kerkuk vilayetinde Kurt peşmerge
    guçlerinin elinde bulunan bolgeleri ele geçirmek için gerçekleştirdiği
    operasyona ilişkin olarak "Kerkuk'te meydana gelen buyuk bir ihanetti, ABD bu
    ihanete sessiz kaldı" sozlerinin motivasyonunu buyuk oranda açıklıyor. Ancak
    açığa kavuşmayan onemli nokta var ki o da; Barzani'nin ifadesiyle ABD'nin
    "ihanete" neden sessiz kaldığı.

    IKBY'yi kriz surecine sokan ve Barzani'nin istifasını tetikleyen 25 Eylul
    bağımsızlık referandumu, hem IKBY'nin milis gucu olan Peşmerge'nin IŞİD'le
    savaşan onemli bir aktor olarak rol oynadığı bir donemde atılan bir adım
    olması itibarıyla son derece anlamlı bir zamanlamaya sahipti. Peki ne oldu da
    Barzani, ABD'den umduğu desteği bulmak şoyle dursun; bir de Washington'ın,
    istifasını vermesinden oturu "duyduğu memnuniyete" tanık oldu? Uzmanlar, soru
    işaretleriyle solu surece ilişkin analizlerini ve sureci takip edecek olası ve
    Kurtlerin son gelişmeyle yeniden zora giren bağımsız hayallerine ilişkin
    goruşlerini Sputnik'e aktardı.

    (C) REUTERS/ Reuters TV

    ABD 'NİN REFERANDUMA YÖNELİK TAVRININ ARKASINDA NE VARDI?

    Sputnik'e konuşan Ortadoğu Uzmanı Oytun Orhan ABD'nin Mesud Barzani'ye ve
    referanduma destek vermeyişiyle İran ile Haşdi Şabi guçlerinin Kerkuk'e
    operasyon duzenlemesine de engel olmamasının nedeninin 'referandumun
    zamanlaması' olduğunu soyledi.

    Orhan "Amerika uzun donemdir IŞİD'le mucadeleye odaklanmış durumdaydı. ABD,
    IKBY'nin bağımsızlığına değil bağımsızlık referandumunun zamanlamasına
    karşıydı; referandumun bolgede istikrarsızlığa sebep olacağı gerekçesiyle
    ertelenmesinden yanaydı. Ancak Mesud Barzani'nin ısrarcılığı ABD'nin
    Barzani'ye yonelik tepkisiyle sonuçlandı. Tabii bu, ABD'nin IKBY'ye yonelik
    desteğini çektiği anlamına gelmiyor. (ABD) Mesud Barzani'nin iktidarı
    bırakmasının Bağdat-Erbil gerginliğini yatıştıracağına inandığı için
    Washington, Barzani'nin kararını olumlu bulduğunu soyledi. Mesud Barzani'in
    yerine geçecek olası isimler ABD tarafından daha fazla olumlu karşılanacak
    isimler" dedi.

    ABD'nin İran karşısında Irak Başbakanı Haydar el-Ibadi'yi guçlendirmeyi hedef
    aldığına işaret eden Orhan "(Irak'ın eski başbakanı) Maliki daha İran yanlısı
    bir figurken; Abadi daha Batı yanlısı olarak one çıkıyor. ABD'nin amacı, guçlu
    bir Irak yonetimi yaratmaktı, bu yuzden de Bağdat'ın yanında yer aldı. Ancak
    Barzani gorevi bırakır bırakmaz yeniden Erbil'in yanında yer almaya başladı"
    ifadelerini kullandı.

    ' ŞİMDİ IKBY BAĞIMSIZLIĞA 25 EYLÜL ÖNCESİNDEN DAHA UZAK'

    ****IKBY 'nin bağımsızlık hayallerinin gerçekleşmesinin 25 Eylul oncesinden
    çok daha zor bir hale geldiğine işaret eden Orhan "Iraklı Kurtlerin
    bağımsızlık hayalleri sona ermeyecektir ancak onlar bu hedefe ulaşmaya 25
    Eylul oncesinden çok daha uzaklar. (IKBY) artık ekonomik olarak kendi ayakları
    uzerinde durabilen bir bolge değil. Hem doğal kaynaklarının buyuk bolumunu hem
    de sınır kapılarını kaybetti. Üstelik de farklı Kurt partilerinin arasındaki
    ihtilafların yanı sıra aynı parti içerisindeki çatlaklar bile arttı. Bu resim,
    bağımsızlığın orta vadede bile mumkun olmadığına işaret ediyor. Uzun bir
    sureliğine bağımsızlık rafa kalktı" diye konuştu.

    Hamlenin Barzani'nin yaptığı yanlış hesabın sonucu olduğuna değinen Orhan
    "Barzani, hem bolge ulkelerinin hem de Batı'nın tavrına yonelik yanlış hesap
    içindeydi. Bunun dışında yanıldığı iki onemli nokta Bağdat'ın askeri mudahale
    kapasitesiyle kendi askeri kapasitesiyle de ilgili yanlış bir hesap içine
    girdi. IKBY butun bu yanlış hesapların bedelini oduyor.

    IKBY KR İZE NASIL SÜRÜKLENDİ?

    IKBY'deki bağımsızlık referandumunu yakından izleyen Gazeteci Erk Acarer,
    bolgedeki krizin petrol ve su kaynaklarından bağımsız değerlendirilemeyeceğini
    ve meselenin halkın naif taleplerinden çok farklı olan siyasi çıkarlar
    tarafından şekillendiğine işaret etti:

    "Referandum doneminde yaklaşık iki hafta Guney Kurdistan'daydım. Daha once de
    yazdığım gibi oradaki halk, naif bir bekleyiş içindeydi. Konuştuğum insanlar,
    yuz senedir bağımsızlık beklediklerini ve pasaportları bile olmadığını ifade
    ediyordu. Bu yuzden sureç, onlar açısından umit vericiydi. Yuz senedir
    pasaportu bile olmayan bir halkın bu yondeki talepleri oldukça anlaşılır, biz
    de bunun arkasında durduk. Zaten IKBY'yi krize goturen de halkın talepleri
    değil; bir suredir guç kaybeden Barzani ve onun kirli ilişkileriydi. Petrol
    ortaklıklarını merkeze alan ve Turkiye'yi de kapsayan Amerikan emperyalizmiyle
    'al takke ver kulah' şeklinde ilişkiler soz konusu. Halk da, kendileri
    yoksulluk çekerken, surekli kalkınan bir Barzani ailesinin varlığının
    farkında. Bu yuzden çok uzun zamandır eleştirilerin hedefinde olan Barzani bu
    eleştirilerin onunu tıkamayı amaçladı. Bunun içinse halka içi boş, hayali bir
    bağımsızlık paketi sundu."

    (C) AFP 2017/ SAFIN HAMED

    ' ORTADOĞU GÜNLÜK SİYASETE ALET OLUYOR, ABD 100 YILLIK PLAN YAPIYOR'

    Barzani'nin hamlesinin getirmiş olduğu zorlukların ongorulebilir olduğuna
    işaret eden Acarer "Bolgedeki coşkuya rağmen, referandumun yaratacağı karmaşık
    durumun farkındaydık. Barzani, baskılara maruz kalıp buzun uzerinde
    yuruyecekti. Ki referandumun ardından da beklenen tehditler bir bir ortaya
    çıktı" dedi.

    Referandumla ilgili en buyuk sorunun oylamanın hiç bir hazırlık yapılmadan
    gerçekleşmiş olması olduğuna değinen Acarer "Halk oylaması oncesi hiç bir on
    hazırlık yapılmadı. Halka referandum anlatılmadı, ustelik onların taleplerine
    de başvurulmadı. Plansız programsız sureç, Barzani'nin kişisel siyasetinin
    sonucuydu" diye konuştu.

    Kerkuk'un dunyanın bu denli ilgi odağında olmasının bolgedeki petrol ve doğal
    gaz zenginlikleri olduğuna değinen Acarer "Dunya siyasetinde konjonktur 24
    saatte değişiyor. ABD, Barzani'ye yonelik desteğini çekti. Çunku taraflar
    kendilerini gunu birlik planlara gore konumlandırıyor. Ancak bu soylediğim
    yanlış anlaşılmasın. Çunku bir yandan da ABD emperyalizminin 500 yıllık aklı
    var; bu yuzden de orada dizayn 50-100 yıllık yapılıyor. Ortadoğu ise
    gunubirlik siyasete kapılıyor" dedi.

    BARZAN İ NERDE HATA YAPTI?

    Kurt siyaset uzmanı, Suleymaniye merkezli NRT TV televizyonu Multimedya Bolumu
    Genel Muduru Suhaib Şeyh Kaka Mahmud ise Barzani'nin 'nerede hata yaptığı'
    sorusuna yanıt verdi. Mahmud "Kurtlerin bağımsızlık referandumunu duzenlediği
    tarihten bu yana bir ay geçti. Mesud Barzani, bir numaralı liderken referandum
    sonrasında başarısız bir siyasetçiye donuştu. Başkanlık gorevinde geçirdiği 12
    yılın son dort yılında Mesud Barzani, usulsuz hareket etti. 29 Ekim'de
    Kurtlerin bağımsızlığına yonelik verdiği sozleri uygulamaya geçiremeyen
    Barzani, cesaretini toplayıp parlamentoya yeniden başkanlık koltuğuna aday
    olmayacağını açıkladı. Bugun IKBY'nin yaklaşık yuzde 51'i uzerindeki etkisini
    ve otoritesini yitiren Mesud Barzani ve partisi, mantığın sesine ve bolgedeki
    komşulara kulak vermek yerine mantıksızca hareket ederek, Kurtlerin barışçıl
    bir şekilde bağımsızlıklarını kazanma hayallerini en az 100 yıl ileriye atmış
    oldu" dedi.

    (C) REUTERS/

    PEK İ NEDEN İSTİFA ETTİ?

    ****İ ranlı siyasi analist, Tahran Uluslararası İlişkiler Enstitusu uzmanı
    Mani Merhabi, Barzani'nin (istifa) hamlesinin motivasyonunun siyasete donme
    ihtimalini korumak olduğunu savundu. Barzani'nin istifa ederek siyasi
    kariyerinin ve liderliğinin 'olum' tarihini otelediğini savunan Merhabi "Mesud
    Barzani,en onemli ihtilaf alanı olan Kerkuk'un kontrolunu yitirerek kendi
    halkının gozunde guç ve Bağdat'a karşı iktidar kaybetti. Bu durum, IKBY'nin
    kendi içinde iç çelişkilere ve memnuniyetsizliğe neden oldu. Bu şartlar
    altında Mesud Barzani'nin onunde sadece iki yol vardı; kariyerinin olum
    fermanını imzalayarak siyasi faaliyetlerine devam etmeyi denemek ya da KDP
    uyelerinden ve yanlılarından bunca olumsuz tepki gelmesiyle parlamentoya
    istifasını duyurarak ileride politikaya donme umudunu ve şansını korumak.
    Mesud Barzani ikinci yolu seçerek, siyasi kariyerinin 'tabutuna' son çivinin
    çakılacağı gunu ertelemiş oldu. Fakat bununla birlikte o, buyuk bir olasılıkla
    IKBY'de 'golge hukumet' çerçevesinde faaliyetlerini surdurecek" ifadelerini
    kullandı.

    İ NGİLTERE BU DENKLEMİN NERESİNDE?

    Rus-Turk ilişkiler ve Ortadoğu uzmanı İkbal Durre ise sureçte goz ardı edilen
    'İngiliz rolune' işaret etti. Durre'ye gore İngiltere'nin Kerkuk'teki petrol
    yataklarından sağlayacağı çıkar, Irak Kurtlerinin tanık olduğu sureçte onemli
    olçude etkili oldu:

    "Şimdiye kadar olup bitenler, muhtemelen bolgede İngilizlerin planını
    uygulamaya koyma surecinin devam ettiğini ve soz konusu planın ABD'nin planına
    daha ustun geldiğini gosteriyor. Bunun kanıtıysa 27 Ekim 2017'de
    Kurdistan'daki 'ihtilaflı bolgeler' konusunda duzenlenen Birleşmiş Milletler
    Guvenlik Konseyi'nin (BMGK) ozel oturumunda İngiltere'nin girişimiyle sonuç
    belgesinden 'Kurtlerin haklarına saygı gosterilmeli' ibaresinin ustunun
    çizilmesi. Bağdat'ın Kerkuk'teki petrol yataklarını İngiliz şirketlere teslim
    etmede acele etmesi de bir tesaduf eseri değil. Üst duzey İngiliz
    burokratların son yılda bolgeye yaptıkları aktif ziyaretlerin meyve
    verdiklerini de diyebiliriz. Muhtemelen İngilizler, Bağdat'a, Ankara'ya ve
    hatta Tahran'a ABD'nin ve İsrail'in bolgedeki planlarına karşı gelmek uzere
    bir takım garantiler verdi ve bu tutum, bu Ortadoğu ulkelerinin boyle bir
    tutum izlemesine hız kazandırdı. İngilizler şu anda bolgeyle ilgili planını
    devreye almayı başardı" dedi.

    IKBY 'NİN YOL HARİTASI NE OLMALI?

    Soruyu Siyaset uzmanı ve sosyolog Abbas Vali yanıtladı. Vali'ye gore, IKBY'nin
    bundan "yeni bir politik nesil" tarafından çizilen bir yol haritasının yanı
    sıra Peşmerge'nin yerine geçecek modern bir orduya ihtiyacı var:

    "Bu oluşum, yeni bir duzlem uzerinde yapılmalı ki bu da kendisiyle doğru bir
    oluşum getirsin. Benim goruşume gore, işlevsiz ve mevcut politikayla devam
    edemeyecek bir yonetim var. 16 Ekim'de yaşanan olaylar da bunun en onemli
    gostergesi oldu. Barzani'nin istifasından sonra yeni oluşturulacak politik
    model aşiret otoritesinden uzak olmak zorunda. Bu da yapılacak yeni bir
    seçimle mumkun. IKBY'nin politik bir yeni nesle ihtiyacı var; ki her kesimin
    anlaşacağı bir meşruiyet kurabilsinler."

    IKBY'deki Peşmerge guçlerinin, modern ve birleşik bir orduya donuşememesinin,
    Barzani'nin yenilgisindeki en onemli sebeplerden biri olduğunu da vurgulayan
    Vali "Kurdistan'ın çok buyuk bir krizle karşı karşıya olduğu goruluyor ve yeni
    bir siyasi oluşuma ve otoriteye, Kurdistan'da iktidara gelecek yeni bir
    sisteme ve guce ihtiyaç var. Her şeyden once 16 Ekim'de meydana gelen
    Kurdistan krizi, modern ve ulusal bir model tarzında birleşik olması şartıyla
    elbette, Peşmerge'nin onemli bir guç olduğunu gosterdi. Barzani'nin
    yenilmesindeki en buyuk neden modern ve birleşik olmayan bir ordunun
    yokluğuydu. Peşmerge'nin bir aşiret gucu olarak bırakılmasıydı. Barzani'nin
    istifasından sonra bu yanlışlar tekrarlanmamalı. Kurtlerin birliğe ve modern
    bir otoriteye ihtiyaçları var. Kurdistan'ın aşiretle yonetilmesine değil,
    modern bir iktidara ihtiyacı var" dedi.

    (C) REUTERS/ Alaa Al-Marjani

    IRAKLI K ÜRTLERİN MÜCADELESİ DEVAM EDER Mİ?

    Erbil'de yaşayan İranlı Kurt kokenli siyasi blog yazarı, Kurdistan Demokratik
    Partisi (KDP) ve Peşmerge uyesi Cemal Resul Dankhe, tum olup bitenlere rağmen
    Kurtlerin asla teslim olmayacaklarını ve Mesud Barzani olmasa da aktif
    mucadeleye devam edeceklerini soyledi.

    Dankhe "Kurtlerin bağımsızlığı için mucadelenin halk veya ayrı etkin siyasi
    liderler tarafından yurutulen hiçbir şekli, Mesud Barzani'nin gitmesiyle sona
    ermeyecek. Evet, şu anda mucadele zayıfladı. KDP'nin halkın beklentilerini
    karşılamak için guçlenmesi ve faaliyetlerini yoğunlaştırması için zamana
    ihtiyaç var. Her halukarda mucadele cephesindeki durgunluk, mucadelenin sona
    erdiği anlamına gelmez. Ben, Barzani'nin gitmesinin diğer genç ve aktif
    uyelerin siyasi bakımdan buyumesine yol açacağını duşunuyorum. Bolgede devam
    eden karmaşık sureçler dikkate alındığında diğer ulkeler IKBY'nin ve genel
    olarak Kurtlerin yerinin onemini kuçumsemeyecekler" diye konuştu.


    Devamını oku


    Yorumlar




    Yorum yazabilmek icin en az 5 karmaya ihtiyaciniz var. Paylasim yaparak karmani artirabilirsin.

    Yorumlar